Bill Gates cảnh báo 20 năm xáo trộn trước thời kỳ sung túc nhờ AI

Tỷ phú Bill Gates. Ảnh: Reuters.

“Điều khiến tôi lo ngại nhất là giai đoạn chuyển tiếp kéo dài 20 năm này, khi sẽ có người thắng, kẻ thua và rất nhiều xáo trộn”, nhà đồng sáng lập Microsoft, tỷ phú kiêm nhà hoạt động từ thiện Bill Gates, nói trong tập mới nhất của podcast Decoder.

Bill Gates nhắc lại những lo ngại ngày càng phổ biến về tương lai của lao động trí óc. Theo ông, các công việc như tiếp thị qua điện thoại, hỗ trợ khách hàng từ xa và kế toán có thể biến mất khi AI thực hiện những nhiệm vụ này với chi phí thấp hơn đáng kể, tốc độ nhanh hơn và thậm chí độ chính xác cao hơn.

Trong khi đó, các công việc lao động chân tay có thể dần được thay thế bởi robot hình người.

Công việc có thể không còn là trọng tâm của cuộc sống

“Nếu chúng ta không lựa chọn làm chậm đáng kể hoặc dừng quá trình này, sẽ có những robot có thể xây nhà, trồng trọt và phẫu thuật”, Gates nói. “Khi đó, lao động của con người sẽ không còn cần thiết để tạo ra phần lớn hàng hóa và dịch vụ”.

Ông cũng nhấn mạnh sự thay đổi này có thể gây tác động tâm lý sâu sắc ngay cả với những người sở hữu nguồn lực lớn như bản thân ông. Nguồn lực tài chính dồi dào đã giúp Gates đi đầu trong các nỗ lực xóa sổ bệnh sốt rét và giải quyết những cuộc khủng hoảng nhân đạo khác.

“Nếu AI nói với tôi rằng: ‘Không, tôi làm tốt hơn ông. Ông cứ đi chơi pickleball, còn tôi sẽ lo việc này’. Nghe có vẻ buồn cười, nhưng thực ra chẳng có gì đáng cười”, ông nói.

Bill Gates từ lâu cho rằng công việc giữ vai trò quan trọng trong việc mang lại ý nghĩa cho cuộc sống. Công việc không chỉ giúp con người có thu nhập mà còn tạo lý do để họ thức dậy mỗi ngày, xây dựng quan hệ với đồng nghiệp, phát triển ý tưởng và giải quyết vấn đề.

Trong tương lai, một số hoạt động như nghệ thuật, thể thao, nấu ăn và chăm sóc trẻ em có thể vẫn được dành cho con người, ngay cả khi AI có khả năng thực hiện chúng tốt hơn, Gates nhận định.

Bill Gates cho rằng AI và robot hình người sẽ dần thay thế một số hoạt động và công việc của con người. Ảnh: Reuters.

Ông cũng đề cập những biện pháp có thể giúp duy trì một phần việc làm cho con người, chẳng hạn nghỉ hưu sớm hơn hoặc giới hạn thời gian làm việc.

Bill Gates hình dung một số người có thể lựa chọn sống theo cách tương tự cộng đồng người Amish, vốn nổi tiếng với lối sống hạn chế sử dụng công nghệ hiện đại. Họ có thể chỉ sử dụng AI trong một số lĩnh vực nhất định để tiếp tục duy trì sự tương trợ lẫn nhau và khả năng sáng tạo những ý tưởng độc đáo.

Những đề xuất này xuất hiện trong bối cảnh nhiều lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ và tài chính cũng tìm cách hình dung tương lai của thị trường lao động. Nhà sáng lập Amazon Jeff Bezos và CEO JPMorgan Jamie Dimon đều từng đề xuất rút ngắn tuần làm việc như một phương án giảm bớt tác động tiêu cực từ nguy cơ thất nghiệp do AI gây ra.

Giới công nghệ cảnh báo cú sốc việc làm

Bill Gates không phải lãnh đạo công nghệ duy nhất cảnh báo về những xáo trộn trên con đường tiến tới thời kỳ sung túc nhờ AI, theo Business Insider.

Elon Musk từng dự báo quá trình chuyển đổi sẽ diễn ra không êm ả và đề xuất chính phủ cấp tiền cho mọi người như một giải pháp đối phó tình trạng mất việc do AI.

Theo ông, công nghệ sẽ kéo chi phí sản xuất xuống mức rất thấp, giúp mọi người có thể sở hữu “bất cứ thứ gì họ muốn”. Khi đó, làm việc sẽ trở thành lựa chọn thay vì nghĩa vụ, còn việc tiết kiệm cho tuổi nghỉ hưu có thể không còn cần thiết trong 10-20 năm tới vì tiền bạc sẽ mất dần ý nghĩa.

Tỷ phú Elon Musk cũng từng dự đoán về một cuộc chuyển đổi xáo trộn trong tương lai. Ảnh: Reuters.

Dario Amodei, CEO Anthropic, cũng cho rằng AI có tiềm năng “nâng cao chất lượng cuộc sống cho tất cả mọi người”, nhưng cú sốc trong ngắn hạn sẽ có quy mô chưa từng thấy.

Trong khi đó, Sam Altman, CEO OpenAI, từng nhận định hồi tháng 5 rằng AI chưa loại bỏ nhiều việc làm văn phòng như ông dự đoán trước đây. Vì vậy, ông không còn kỳ vọng kịch bản “ngày tận thế việc làm” sẽ xảy ra như từng lo ngại.

Dù các tập đoàn lớn như Amazon và Meta đã công bố nhiều đợt cắt giảm nhân sự, tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ vẫn chưa tăng đáng kể trong giai đoạn bùng nổ AI.

Phương Linh