Biện pháp cưỡng chế thi hành án đối với pháp nhân thương mại từ ngày 1-7

Ngày 30-6-2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 251/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Thi hành án hình sự số 127/2025/QH15 về trình tự, thủ tục thi hành án đối với pháp nhân thương mại; chuyển giao nghĩa vụ thi hành án trong trường hợp pháp nhân thương mại tổ chức lại; cưỡng chế thi hành án đối với pháp nhân thương mại và trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong quá trình tổ chức thi hành án.

Theo Điều 17 Nghị định 251/2026/NĐ-CP, pháp nhân thương mại có thể bị áp dụng ba biện pháp cưỡng chế nhằm bảo đảm việc thi hành án.

Thứ nhất, phong tỏa tài khoản của pháp nhân thương mại để ngăn chặn việc tẩu tán tài sản, bảo đảm nguồn tài chính phục vụ thi hành án.

Thứ hai, kê biên tài sản có giá trị tương ứng với số tiền phải bảo đảm thi hành biện pháp tư pháp hoặc quyết định cưỡng chế. Biện pháp thứ ba là tạm giữ tài liệu, chứng từ, thiết bị chứa dữ liệu điện tử; đồng thời tạm giữ hoặc thu hồi con dấu của pháp nhân thương mại theo quy định của pháp luật.

Quy định được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả thi hành các bản án, quyết định của Tòa án đối với pháp nhân thương mại, đồng thời bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật. Ảnh minh họa

Các biện pháp này được xây dựng nhằm bảo đảm quá trình thi hành án được thực hiện hiệu quả, đồng thời ngăn ngừa tình trạng che giấu tài sản, tiêu hủy chứng cứ hoặc gây khó khăn cho cơ quan thi hành án.

Bên cạnh việc quy định cụ thể các biện pháp cưỡng chế, Nghị định cũng làm rõ nguyên tắc áp dụng cưỡng chế thi hành án đối với pháp nhân thương mại.

Theo Điều 16, việc cưỡng chế chỉ được thực hiện khi có quyết định cưỡng chế bằng văn bản của cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh hoặc cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu.

Việc lựa chọn biện pháp cưỡng chế phải căn cứ vào loại hình phạt hoặc biện pháp tư pháp mà Tòa án đã tuyên đối với pháp nhân thương mại, đồng thời xem xét nội dung, tính chất, mức độ vi phạm, điều kiện thi hành án và tình hình thực tế tại địa phương.

Đáng chú ý, thời hạn áp dụng các biện pháp cưỡng chế để bảo đảm thi hành án không được vượt quá thời hạn chấp hành hình phạt theo bản án hoặc quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án. Đối với biện pháp tư pháp, thời hạn cưỡng chế được xác định cho đến khi biện pháp tư pháp được thi hành xong.

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Nghị định 251/2026/NĐ-CP là cho phép cơ quan thi hành án áp dụng một hoặc nhiều biện pháp cưỡng chế cùng thời điểm nếu việc áp dụng riêng lẻ một biện pháp không đủ để bảo đảm thi hành án.

Quy định này được đánh giá sẽ tạo điều kiện để cơ quan thi hành án chủ động hơn trong xử lý các vụ việc phức tạp, đặc biệt đối với những pháp nhân thương mại có nhiều loại tài sản hoặc có dấu hiệu tẩu tán tài sản nhằm trốn tránh nghĩa vụ thi hành án.

Tuy nhiên, Nghị định cũng nhấn mạnh việc áp dụng các biện pháp cưỡng chế phải bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của pháp nhân thương mại cũng như các tổ chức, cá nhân có liên quan, tránh việc lạm dụng các biện pháp cưỡng chế hoặc gây ảnh hưởng không cần thiết đến hoạt động hợp pháp của doanh nghiệp.

Nghị định số 251/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1-7-2026, đồng thời thay thế Nghị định số 44/2020/NĐ-CP ngày 8-4-2020 về cưỡng chế thi hành án đối với pháp nhân thương mại và Nghị định số 55/2020/NĐ-CP ngày 22-5-2020 quy định chi tiết một số điều của Luật Thi hành án hình sự về thi hành án đối với pháp nhân thương mại.

Hoàng Vũ