Biến 'cuộc đua căng thẳng' thành bước chuyển nhẹ nhàng

Trong bối cảnh chất lượng giáo dục không ngừng được nâng cao, kỳ thi này càng trở nên có ý nghĩa đặc biệt. Nó phản ánh không chỉ năng lực học tập của mỗi học sinh, mà còn là thước đo về sự chuẩn bị của gia đình, nhà trường và cả hệ thống giáo dục. Việc lựa chọn được môi trường học phù hợp ở thời điểm này có thể tạo nền tảng vững chắc cho những bước đi tiếp theo. Vì vậy, câu chuyện tuyển sinh lớp 10 tại Hà Nội luôn nhận được sự quan tâm lớn của xã hội, đòi hỏi cách tiếp cận thận trọng, khoa học và nhân văn.

Thực tế hiện nay cho thấy, áp lực của kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 tại Hà Nội vẫn chưa có dấu hiệu “hạ nhiệt”. Năm học 2026-2027, Hà Nội dự kiến có khoảng 147.000 học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở, tỷ lệ cạnh tranh vào lớp 10 ở mức rất cao. Điều này khiến không ít học sinh và phụ huynh rơi vào tâm lý lo lắng, thậm chí căng thẳng kéo dài. Áp lực không chỉ đến từ điểm số mà còn từ kỳ vọng xã hội khi nhiều gia đình vẫn đặt nặng mục tiêu vào trường công lập “nhóm đầu”. Bên cạnh đó, sự chênh lệch về chất lượng giữa các trường, giữa khu vực nội thành và ngoại thành cũng góp phần làm gia tăng áp lực chọn trường.

Dù Hà Nội đã triển khai nhiều đổi mới như: Đăng ký trực tuyến, mở rộng nguyện vọng, bổ sung trường mới nhưng việc tiếp cận thông tin của một bộ phận phụ huynh vẫn còn hạn chế, dẫn đến lựa chọn chưa thực sự phù hợp với năng lực học sinh. Mặt khác, công tác phân luồng sau trung học cơ sở dù được đẩy mạnh nhưng vẫn chưa thực sự tạo được niềm tin rộng rãi; tâm lý “chuộng bằng cấp”, “ngại học nghề” còn phổ biến, khiến hệ thống giáo dục nghề nghiệp chưa phát huy hết vai trò. Tất cả những yếu tố đó tạo nên một “bài toán kép”: Vừa giảm áp lực thi cử, vừa bảo đảm chất lượng và công bằng trong tiếp cận giáo dục.

Để giải quyết căn cơ vấn đề này, cần một hệ thống giải pháp đồng bộ, lâu dài và nhất quán. Trước hết, Hà Nội cần tiếp tục mở rộng quy mô giáo dục trung học phổ thông công lập theo hướng hợp lý, gắn với quy hoạch dân cư và nhu cầu thực tế, đồng thời nâng cao chất lượng đồng đều giữa các trường để giảm áp lực dồn vào một số trường “nhóm đầu”. Song song với đó, việc minh bạch hóa thông tin tuyển sinh phải được thực hiện sâu rộng hơn nữa, bảo đảm mọi phụ huynh, học sinh đều dễ dàng tiếp cận, từ chỉ tiêu, phương thức tuyển sinh đến chất lượng đào tạo của từng trường.

Một giải pháp quan trọng khác là đẩy mạnh phân luồng sau trung học cơ sở theo hướng thực chất. Điều này không chỉ dừng lại ở tuyên truyền mà cần đi kèm với việc nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp, tăng cường liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp, mở rộng cơ hội việc làm để học sinh thấy rõ giá trị của con đường học nghề. Khi các lựa chọn ngoài công lập và giáo dục nghề nghiệp trở nên hấp dẫn, áp lực dồn vào kỳ thi lớp 10 công lập sẽ tự nhiên giảm xuống.

Bên cạnh đó, công tác hướng nghiệp cần được triển khai sớm, bài bản ngay từ cấp trung học cơ sở, giúp học sinh hiểu rõ năng lực, sở thích của bản thân để có lựa chọn phù hợp, thay vì chạy theo “đám đông”. Gia đình và nhà trường cũng cần thay đổi cách tiếp cận, giảm áp lực thành tích, đồng hành cùng học sinh trên cơ sở tôn trọng sự khác biệt. Cuối cùng, việc ứng dụng chuyển đổi số trong tuyển sinh cần tiếp tục được hoàn thiện, không chỉ để thuận tiện hóa quy trình mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch, công bằng.

Giảm áp lực nhưng không hạ thấp chất lượng, mở rộng lựa chọn nhưng vẫn bảo đảm định hướng đúng đắn - đó là bài toán không dễ. Nhưng với quyết tâm đổi mới và cách làm bài bản, Hà Nội hoàn toàn có thể biến kỳ tuyển sinh lớp 10 từ “cuộc đua căng thẳng” thành một bước chuyển nhẹ nhàng, nhân văn và hiệu quả hơn trên hành trình trưởng thành của mỗi học sinh.

Hà Trang