Biến 'áp lực tuổi già' thành động lực phát triển

Những việc làm này cho thấy, Thủ đô đang từng bước thúc đẩy phát triển du lịch, y tế, “kinh tế bạc” và các khu phức hợp chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, biến “áp lực tuổi già” thành nguồn lực xã hội...

Khám bệnh miễn phí cho người cao tuổi Hà Nội tại chương trình “Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi - Vì một Việt Nam khỏe mạnh năm 2026”. Ảnh: Đăng Hải

Nâng cao chất lượng sống của người cao tuổi

Trong nhiều năm, chăm sóc người cao tuổi thường được nhìn nhận dưới góc độ phúc lợi xã hội. Tuy nhiên, Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đặt lại vấn đề theo một cách tiếp cận hoàn toàn khác.

Với quan điểm lấy con người làm trung tâm, Nghị quyết xác lập “kinh tế bạc” như một cấu phần quan trọng của mô hình tăng trưởng mới. Điều đó đồng nghĩa với việc người cao tuổi không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là một phần của thị trường dịch vụ, là nguồn lực xã hội cần được đầu tư, khai thác một cách bền vững.

Cách tiếp cận này mở ra yêu cầu xây dựng một hệ sinh thái chăm sóc toàn diện - nơi y tế, công nghệ, dịch vụ và đời sống tinh thần được tích hợp. Mục tiêu không chỉ là kéo dài tuổi thọ mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng sống của người cao tuổi.

Tinh thần của Nghị quyết nhanh chóng được cụ thể hóa bằng các quyết sách rõ ràng. Ngày 25-3 vừa qua, UBND thành phố Hà Nội ban hành Quyết định số 1317/QĐ-UBND, tổ chức lại Bệnh viện Nam Thăng Long thành Bệnh viện Lão khoa Hà Nội trực thuộc Sở Y tế. Đây không chỉ là sự thay đổi về tên gọi mà là bước chuyển quan trọng trong việc hình thành hệ thống chăm sóc chuyên sâu cho người cao tuổi.

Việc hình thành các cơ sở y tế chuyên biệt như vậy chính là một “mắt xích” quan trọng trong chuỗi giá trị của “kinh tế bạc”, đồng thời tạo nền tảng để phát triển các dịch vụ đi kèm như chăm sóc dài hạn, nghỉ dưỡng y tế hay phục hồi chức năng. Theo Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Nguyễn Trọng Diện, ngành Y tế Thủ đô đang quyết liệt triển khai các giải pháp để cụ thể hóa Nghị quyết. Trọng tâm là xây dựng mạng lưới y tế cơ sở vững mạnh, kết hợp với các trung tâm y tế kỹ thuật cao để tạo thành một hệ sinh thái an sinh toàn diện. Hà Nội sẽ thí điểm các cơ chế mới để thu hút chuyên gia giỏi và ứng dụng công nghệ mới trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Nền tảng để “kinh tế bạc” phát triển

Nếu các bệnh viện chuyên sâu là “đỉnh cao kỹ thuật” thì y tế cơ sở và cộng đồng chính là “nền móng” của hệ sinh thái.

Một minh chứng rõ nét là việc ra mắt Câu lạc bộ chăm sóc sức khỏe người cao tuổi phường Cầu Giấy vào ngày 26-3 vừa qua. Phó Chủ tịch UBND phường Cầu Giấy Nguyễn Thị Thu Hà cho biết, việc thành lập câu lạc bộ là bước đi quan trọng trong việc tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Với định hướng xuyên suốt lấy phòng bệnh là chính, quản lý sức khỏe nhân dân ngay từ cơ sở, câu lạc bộ được thành lập nhằm hỗ trợ hội viên theo dõi sức khỏe, tư vấn dinh dưỡng, phục hồi chức năng và nâng cao thể chất; đồng thời tạo không gian giao lưu văn hóa, tinh thần. Điểm đáng chú ý là mô hình này hướng tới quản lý sức khỏe chủ động, phát hiện sớm bệnh mạn tính và giảm phụ thuộc vào điều trị muộn.

Theo bác sĩ chuyên khoa II Hán Thị Bích Hằng (Bệnh viện Thận Hà Nội), mô hình Câu lạc bộ chăm sóc sức khỏe người cao tuổi phường Cầu Giấy đóng vai trò như “cánh tay nối dài” của hệ thống y tế, góp phần hiện thực hóa mục tiêu chuyển từ chăm sóc thụ động sang chủ động - một trong những yêu cầu cốt lõi của chiến lược chăm sóc sức khỏe trong giai đoạn mới. Sự kết nối giữa tuyến Trung ương - chuyên sâu với tuyến cơ sở - cộng đồng đang dần định hình một hệ sinh thái chăm sóc người cao tuổi đa tầng, liên thông. Ở đó, các bệnh viện lão khoa đóng vai trò trung tâm kỹ thuật. Y tế cơ sở và các mô hình cộng đồng như câu lạc bộ là nơi duy trì chăm sóc thường xuyên. Công nghệ số sẽ là “chất keo” kết nối toàn bộ hệ thống thông qua hồ sơ sức khỏe điện tử, theo dõi từ xa và cảnh báo sớm. Cách làm này không chỉ giúp giảm tải cho hệ thống y tế mà còn tạo ra một thị trường dịch vụ mới - từ chăm sóc tại nhà, phục hồi chức năng đến các dịch vụ văn hóa, giải trí dành cho người cao tuổi. Đây chính là nền tảng để “kinh tế bạc” phát triển thực chất.

Sự thay đổi trong cách tiếp cận - từ “chăm lo” sang “kiến tạo” - đang dần mang lại những chuyển biến rõ rệt. Người cao tuổi không chỉ mong được chữa bệnh tốt mà còn cần không gian sống xanh, hoạt động cộng đồng phong phú và sự chăm sóc liên tục, thuận tiện ngay tại nơi mình sinh sống. Khi những nhu cầu đó được đáp ứng, hạnh phúc không còn là khái niệm trừu tượng mà trở thành trải nghiệm cụ thể mỗi ngày. Bà Nguyễn Thị Hội (84 tuổi, ở phường Giảng Võ) cho biết: “Nghe tin về nghị quyết mới có đề cập đến việc chăm sóc người cao tuổi, chúng tôi phấn khởi lắm. Người già chúng tôi chỉ mong có những nơi vừa được khám, chữa bệnh tốt, vừa có không gian xanh để sinh hoạt câu lạc bộ, được xã hội quan tâm bằng công nghệ hiện đại ngay tại nơi mình sống. Đó chính là hạnh phúc tuổi già”.

Từ Nghị quyết số 72-NQ/TW đến những mô hình như Bệnh viện Lão khoa Hà Nội hay các câu lạc bộ chăm sóc sức khỏe tại cơ sở, Hà Nội đang từng bước chứng minh: Già hóa dân số không phải là gánh nặng nếu biết tổ chức lại hệ thống một cách thông minh. Trong hành trình đó, “kinh tế bạc” không chỉ là câu chuyện phát triển mà còn là thước đo cho một Thủ đô nhân văn - nơi mỗi người dân, ở bất kỳ độ tuổi nào, đều có quyền được sống khỏe, sống vui và sống có ích.

Mai Hoa