Bí quyết chọn nguyện vọng lớp 10 để 'chắc suất' vào trường công

Nhiều lựa chọn hơn nhưng cũng nhiều rủi ro

Kỳ tuyển sinh lớp 10 tại Hà Nội năm nay ghi nhận mức cạnh tranh cao nhất trong nhiều năm trở lại đây khi tỷ lệ vào trường công lập chỉ khoảng 55%, thấp nhất trong vòng một thập kỷ. Với khoảng 147.000 học sinh lớp 9 nhưng chỉ hơn 81.000 chỉ tiêu, đồng nghĩa gần một nửa thí sinh sẽ không có suất vào trường công.

Không chỉ dừng lại ở tỷ lệ “chọi” cao, điểm mới trong cơ chế đăng ký nguyện vọng năm nay càng làm tăng tính khó đoán. Học sinh được đăng ký ba nguyện vọng vào ba trường bất kỳ mà không bị giới hạn khu vực tuyển sinh. Điều này mở rộng cơ hội lựa chọn, nhưng đồng thời cũng khiến phổ điểm và điểm chuẩn trở nên khó lường hơn so với các năm trước. Nếu không có chiến lược rõ ràng, học sinh rất dễ rơi vào tình trạng đăng ký cảm tính, dẫn đến thất bại đáng tiếc.

Đăng ký nguyện vọng cũng cần có chiến lược để nắm được "tấm vé" vào lớp 10. Ảnh: Trường THCS Định Công

Thực tế qua nhiều năm cho thấy, không ít học sinh có học lực khá vẫn không trúng tuyển bất kỳ nguyện vọng nào. Nguyên nhân chủ yếu không nằm ở năng lực mà ở cách lựa chọn thiếu chiến lược, khi các em thường tập trung cả ba nguyện vọng vào nhóm trường có điểm chuẩn cao hoặc ngang nhau. Khi kết quả thi không đạt như dự tính, việc thiếu phương án dự phòng khiến cơ hội vào trường công lập gần như khép lại.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, bà Nguyễn Thị Thu Hương, giáo viên Ngữ văn Trường THCS Lĩnh Nam (Hà Nội) nhận định rằng việc chọn nguyện vọng thi lớp 10 phải dựa trên cả quá trình học tập, không nên chỉ nhìn vào một vài bài kiểm tra.

Bà Thu Hương cho biết: “Tại khu vực Lĩnh Nam, những học sinh có lực học tốt trong 4 năm học có thể cân nhắc các trường top như Thăng Long, Việt Đức… hay các trường trong khu vực như Hoàng Văn Thụ, Trương Định… nhưng với những em có mức điểm chưa thật sự chắc chắn thì nên chọn thêm các trường an toàn hơn như Đông Mỹ hoặc Nguyễn Quốc Trinh để tăng khả năng trúng tuyển”. Đồng thời, giáo viên này cũng lưu ý học sinh không nên đăng ký các trường có mức điểm chuẩn tương đương nhau vì rủi ro rất lớn.

Những cảnh báo này cho thấy, sai lầm trong chọn nguyện vọng không chỉ đến từ việc đánh giá sai năng lực mà còn từ tâm lý chủ quan, chạy theo số đông. Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, chỉ một quyết định thiếu tính toán cũng có thể khiến học sinh mất cơ hội vào trường công lập.

Chiến lược chọn nguyện vọng nắm chắc “tấm vé” vào lớp 10

Để tăng cơ hội trúng tuyển, điều quan trọng nhất là học sinh phải hiểu rõ năng lực của bản thân. Việc này cần dựa trên kết quả học tập xuyên suốt như điểm kiểm tra hàng tháng, bài thi giữa kỳ, khảo sát định kỳ, thay vì chỉ dựa vào một kỳ thi thử. Khi xác định được “vùng điểm” tương đối chính xác, học sinh sẽ dễ dàng lựa chọn trường phù hợp hơn.

Theo bà Mai Trâm, giáo viên Trường THCS Định Công (Hà Nội), việc đăng ký nguyện vọng nên được xây dựng theo hướng cân bằng giữa an toàn và cơ hội. Bà Mai Trâm phân tích: “Học sinh nên ưu tiên trường phù hợp với năng lực và gần nơi ở để đảm bảo điều kiện sinh hoạt, nghỉ ngơi. Căn cứ vào kết quả kiểm tra học tập định kỳ, các em có thể chia nguyện vọng thành các mức khác nhau, trong đó có một trường vừa sức, một trường an toàn và nếu có thể thì thêm một lựa chọn cao hơn một chút”.

Bà Mai Trâm cũng nhấn mạnh rằng việc lựa chọn trường cần dựa trên thực tế năng lực, không nên chạy theo sở thích hay danh tiếng đơn thuần. Một chiến lược hợp lý không chỉ giúp tăng khả năng trúng tuyển mà còn giảm áp lực tâm lý trong quá trình chờ kết quả.

Ngoài con đường vào THPT công lập, học sinh và phụ huynh cũng nên cởi mở hơn với các lựa chọn khác như trường tư thục, trung tâm giáo dục thường xuyên hoặc học nghề. Đối với những học sinh có học lực không quá nổi bật nhưng có năng khiếu thực hành, việc học nghề từ sớm có thể là hướng đi phù hợp, giúp các em phát triển đúng sở trường và sớm tiếp cận thị trường lao động.

Bà Nguyễn Thị Thủy, giáo viên chủ nhiệm lớp 9A5, Trường THCS Lĩnh Nam cho biết, tâm lí nhiều phụ huynh muốn con học trường gần nhà, nên đã đăng kí cả ba nguyện vọng thi vào những trường cùng khu vực. “Nhiều gia đình chỉ chọn một nhóm trường gần, khi trượt là trượt hết. Vì vậy, học sinh cần cân nhắc kỹ, nếu đã chọn trường top thì chỉ nên chọn một, đồng thời phải có phương án dự phòng phù hợp với năng lực”, bà Thủy chia sẻ.

Còn ông Nguyễn Văn Hiền, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, cũng đưa ra khuyến cáo rõ ràng về việc lựa chọn nguyện vọng. Học sinh cần lựa chọn nguyện vọng sát với năng lực, đồng thời cân nhắc yếu tố khoảng cách địa lý để bảo đảm điều kiện học tập ổn định lâu dài; tránh tâm lý dồn vào trường top. Theo ông Hiền, việc dồn quá nhiều hồ sơ vào một số trường sẽ gây quá tải, trong khi các trường khác lại thiếu chỉ tiêu, dẫn đến sự mất cân đối trong toàn hệ thống.

Trong bối cảnh tỷ lệ vào lớp 10 công lập giảm mạnh, việc lựa chọn nguyện vọng cần được tính toán như một chiến lược dài hạn; hiểu đúng năng lực, phân bổ hợp lý và giữ tâm lý thực tế sẽ giúp học sinh tăng cơ hội trúng tuyển, đồng thời tạo nền tảng vững chắc cho chặng đường học tập phía trước.

Hoàng Thanh