Trang phục luật sư không chỉ là 'chiếc áo', mà là hình ảnh và chuẩn mực nghề nghiệp

Việc thống nhất trang phục luật sư khi tham gia phiên tòa là một nỗ lực của Liên đoàn Luật sư Việt Nam nhằm tăng tính chuyên nghiệp, tạo ra sự nhận diện rõ ràng, uy nghiêm và trang trọng cho luật sư tại tòa; tương tự như thẩm phán và kiểm sát viên.

Sáng 9-4, tại Hội thảo triển khai Đề án trang phục luật sư khi tham gia phiên tòa do Liên đoàn Luật sư Việt Nam tổ chức, nhiều luật sư đã thẳng thắn góp ý về sự cần thiết, ý nghĩa cũng như cách thức triển khai chính sách này.

Các lãnh đạo Liên đoàn Luật sư Việt Nam tại Hội thảo Triển khai đề án trang phục của luật sư khi tham gia phiên tòa. Ảnh: THẢO HIỀN

Theo ghi nhận của phóng viên, thời gian qua, nhiều luật sư đã dùng trí tuệ nhân tạo (AI) để thiết kế các mẫu áo choàng trông rất uy nghiêm, hiện đại và sang trọng. Điều này vô tình tạo ra một tiêu chuẩn thẩm mỹ rất cao trong lòng giới luật sư.

Tuy nhiên, khi Liên đoàn Luật sư Việt Nam đưa mẫu thử nghiệm ra giới thiệu, các vấn đề về chất liệu vải, kỹ thuật may và thiết kế của "giải yếm" đã gây ra nhiều ý kiến trái chiều trong giới. Nhiều người cho rằng mẫu thực tế chưa toát lên được thần thái "quyền lực" như các mẫu của nước ngoài hoặc các bản vẽ thiết kế trên máy tính...

Tại hội thảo, các luật sư cũng tập trung làm rõ vai trò của trang phục trong việc xây dựng hình ảnh nghề nghiệp, đồng thời đề xuất cần làm rõ giá trị biểu trưng, có lộ trình phù hợp và xác định đúng đối tượng áp dụng để bảo đảm tính khả thi, đồng thuận khi đưa vào thực tiễn.

Luật sư NGUYỄN THẾ PHONG, Chủ nhiệm Ủy ban Đạo đức, Khen thưởng, Kỷ luật Liên đoàn Luật sư Việt Nam:

Luật sư Nguyễn Thế Phong

“Chiếc áo không làm nên thầy tu” là đúng hay sai?

Nhiều ý kiến cho rằng “chiếc áo không làm nên thầy tu”. Tuy nhiên, từ thực tiễn hành nghề, không thể phủ nhận vai trò của trang phục trong việc định hình chuẩn mực và hình ảnh nghề nghiệp.

Theo đó, dù trang phục không quyết định bản chất đạo đức hay năng lực của luật sư, nhưng trong bất kỳ lĩnh vực nào, yếu tố hình thức vẫn luôn gắn liền với tính kỷ luật và sự chuyên nghiệp. Như trong giáo dục, học sinh đến trường cần mặc đồng phục; trong tôn giáo, tu sĩ vẫn có trang phục riêng. Nghề luật sư cũng không phải ngoại lệ khi hướng tới một diện mạo thống nhất, dễ nhận diện trong hoạt động tố tụng.

Trang phục luật sư không chỉ mang ý nghĩa hình thức mà còn có giá trị nhắc nhở. Trong những bối cảnh dễ phát sinh áp lực, cám dỗ, việc khoác lên mình trang phục nghề nghiệp có thể góp phần củng cố ý thức trách nhiệm, giúp luật sư tự điều chỉnh hành vi theo chuẩn mực đạo đức và quy tắc nghề nghiệp.

Luật sư Trương Thị Hòa, Đoàn Luật sư TP.HCM, mặc Trang phục mới của luật sư theo đề xuất của Liên đoàn Luật sư Việt Nam. Ảnh: THẢO HIỀN

Từ góc độ đó, việc xây dựng trang phục luật sư được nhìn nhận là bước đi cần thiết, không phải để “làm nên” luật sư, mà để hoàn thiện hình ảnh và nâng cao tính chuyên nghiệp của nghề.

Tuy vậy, để chủ trương này nhận được sự đồng thuận rộng rãi, cần đẩy mạnh công tác truyền thông, giúp giới luật sư hiểu rõ ý nghĩa, giá trị của trang phục. Đồng thời, về lộ trình triển khai, thay vì thí điểm cục bộ, có thể cân nhắc lùi thời gian áp dụng để chuẩn bị đầy đủ, sau đó thực hiện đồng bộ trên toàn quốc nhằm bảo đảm tính thống nhất và hiệu quả.

Luật sư TRƯƠNG NHẬT QUANG, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP.HCM:

Luật sư Trương Nhật Quang

Cần làm rõ giá trị văn hóa và “phần hồn” của trang phục luật sư

Điểm nghẽn hiện nay không nằm ở chuyện “mặc hay không”, mà là ở chỗ nhiều luật sư chưa hiểu rõ ý nghĩa của bộ trang phục được đề xuất.

Tôi từng rất ấn tượng với trang phục luật sư Miền Nam trước 1975, đặc biệt là áo thụng - không chỉ bởi tính thẩm mỹ mà còn vì mỗi chi tiết đều gắn với câu chuyện nghề, thể hiện chiều sâu văn hóa và giá trị truyền thống. Một bộ trang phục chỉ thực sự tạo được sự gắn bó khi người mặc hiểu nó đại diện cho điều gì.

Tuy nhiên, với mẫu thiết kế trong Đề án lần này, điều còn thiếu chính là sự giải trình đầy đủ về nguồn gốc và ý nghĩa: thiết kế xuất phát từ đâu, kế thừa những yếu tố nào của văn hóa Việt Nam, từng chi tiết mang thông điệp gì. Khi những vấn đề này chưa được làm rõ, việc xuất hiện các ý kiến băn khoăn, thậm chí phản đối là điều dễ hiểu.

Luật sư không thể khoác lên mình một bộ trang phục mà không hiểu ý nghĩa của nó. Không hiểu thì khó chấp nhận, và càng khó truyền tải được hình ảnh nghề nghiệp tại phiên tòa.

Trang phục luật sư không đơn thuần là hình thức, mà còn gắn với chức năng xã hội của nghề. Hình ảnh luật sư tại phiên tòa cũng chính là một hình ảnh truyền thông trực tiếp trước công chúng. Vì vậy, trang phục cần có “câu chuyện”, có bản sắc văn hóa, có thông điệp rõ ràng thì mới phát huy được giá trị.

Tôi kiến nghị cần làm rõ “phần hồn” của bộ trang phục, đặc biệt là yếu tố văn hóa và giá trị truyền thống Việt Nam, trước khi tính đến việc áp dụng. Thay vì vội vàng triển khai hay áp đặt, cần tăng cường truyền thông, giải thích cặn kẽ để luật sư hiểu, từ đó tự nguyện đón nhận. Trang phục chỉ thực sự có giá trị khi người mặc hiểu và tin vào nó.

Luật sư TRƯƠNG XUÂN TÁM, Ủy viên Ban Thường vụ, Chủ nhiệm Ủy ban giám sát hỗ trợ Luật sư của Liên đoàn Luật sư Việt Nam:

Luật sư Trương Xuân Tám

Cần giai đoạn chuyển tiếp trước khi bắt buộc trang phục luật sư

Theo tôi, việc triển khai trang phục luật sư cần có giai đoạn chuyển tiếp hợp lý, thay vì áp dụng bắt buộc ngay.

Chủ trương đổi mới trang phục đã được thông qua, vì vậy vấn đề trọng tâm hiện nay không phải là có làm hay không, mà là làm như thế nào để khả thi và tạo sự thích ứng trong thực tiễn.

Tôi đề xuất không thực hiện thí điểm cục bộ, nhưng cần thiết kế một giai đoạn chuyển tiếp rõ ràng, có thể kéo dài khoảng một năm. Trong thời gian này, việc sử dụng trang phục nên mang tính khuyến khích, chưa đặt ra chế tài xử lý vi phạm.

Cần lưu ý, hiện các quy định liên quan đến kỷ luật, xử lý vi phạm trong hành nghề chưa cập nhật nội dung về trang phục. Do đó, nếu áp dụng bắt buộc ngay sẽ phát sinh vướng mắc về cơ sở pháp lý. Giai đoạn chuyển tiếp sẽ là thời gian để hoàn thiện các quy định này, bảo đảm đồng bộ trước khi triển khai chính thức.

Bên cạnh đó, việc chuyển tiếp không chỉ giúp luật sư thích nghi, mà còn tạo điều kiện để hoàn thiện các yếu tố kỹ thuật như chất liệu, thiết kế, cũng như quy định chi tiết về cách sử dụng (logo, trang phục bên trong…).

Sau khi kết thúc giai đoạn chuyển tiếp, cơ quan có thẩm quyền sẽ ban hành quy định bắt buộc, kèm theo chế tài cụ thể nếu không tuân thủ, qua đó đưa trang phục luật sư đi vào nề nếp.

Luật sư Hồ Nguyên Lễ

THẢO HIỀN