Bí ẩn số phận Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Ali Larijani

Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Ali Larijani. Ảnh: IRNA/TTXVN

Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz, cũng nhanh chóng xác nhận thông tin về cái chết của ông Larijani sau đó.

Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đồng thời cho biết đã hạ sát Chỉ huy lực lượng dân quân Basij thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) Gholamreza Soleimani, cùng cấp phó Seyyed Karishi. Hai người này bị tấn công khi đang ở trong một khu lều tạm được dựng lên nhằm tránh bị theo dõi, thay vì tại trụ sở cố định.

Trước đó, quân đội Israel cũng thông báo đã hạ sát Chỉ huy Lực lượng Không gian Vũ trụ của IRGC.
Phía Iran tuyên bố ông Larijani dự kiến sẽ có bài phát biểu công khai vào ngày 17/3. Tuy nhiên, hai nguồn tin từ IDF bày tỏ hoài nghi về khả năng ông xuất hiện, đồng thời tin tưởng về cuộc tấn công đã dẫn tới cái chết của nhân vật này.

Một số nhận định cho rằng Larijani là người điều hành thực tế bộ máy lãnh đạo Iran kể từ khi Đại giáo chủ Ali Khamenei bị IDF ám sát, cùng với Tổng tham mưu trưởng quân đội, Tư lệnh IRGC, Bộ trưởng quốc phòng và khoảng 40 quan chức cấp cao khác vào ngày 28/2.

Trong thời gian gần đây, ông Larijani được xem là tiếng nói công khai nổi bật nhất của chính quyền Iran, thường xuyên trực tiếp phản hồi các tuyên bố và đe dọa từ Tổng thống Mỹ Donald Trump và các bên khác.

Dù ông Mojtaba Khamenei đã được chỉ định về mặt kỹ thuật là lãnh tụ tối cao kế nhiệm, tình báo Mỹ và Israel cho biết ông bị thương nặng. Việc ông hoàn toàn vắng bóng trước công chúng khiến dấy lên nghi vấn về vai trò thực sự trong điều hành đất nước.

Trước khi chiến sự nổ ra, ông Larijani đã được giao phụ trách điều hành hoạt động hằng ngày của quốc gia cũng như dẫn dắt các cuộc đàm phán với phương Tây liên quan đến xung đột.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu ra lệnh cho quân đội thực hiện đòn tấn công vào các quan chức cấp cao Iran trong đêm 16/3. Ảnh GPO

Ngày 1/3, ông Larijani tuyên bố sẽ đứng đầu một ủy ban lâm thời để điều hành đất nước sau cái chết của lãnh tụ tối cao Khamenei. Tuy nhiên, việc đưa ra tuyên bố này không đồng nghĩa ông chắc chắn là người nắm quyền tối cao.

Sự nghiệp chính trị của ông Larijani từng trải qua nhiều thăng trầm. Ông từng giữ các vị trí như chỉ huy IRGC, Chủ tịch Quốc hội và Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao, nhưng cũng từng bị loại khỏi cuộc đua tổng thống năm 2021 để mở đường cho chiến thắng của Ebrahim Raisi.

Dẫu vậy, trong những tháng gần đây, ông Larijani đã trở lại mạnh mẽ với vai trò một trong những cố vấn cấp cao còn lại của lãnh tụ Khamenei sau khi nhiều quan chức chủ chốt bị sát hại vào tháng 6/2025. Ông trở thành nhân vật số hai, phụ trách các vấn đề an ninh hàng ngày và đàm phán hạt nhân với Mỹ.

Nếu Larijani thực sự là nhân vật quyền lực nhất tại Iran trong hai tuần qua - hoặc ít nhất là một trong số ít người đứng đầu - thì việc ông bị sát hại hoặc bị thương có thể gây tác động đáng kể đến cục diện chiến lược tổng thể.

Ngoài Mojtaba Khamenei và Larijani, một nhân vật khác được cho là có thể đang điều hành hậu trường là Ahmad Vahidi, người giữ chức phó tư lệnh IRGC ngay trước khi chiến tranh nổ ra.

Ngày 1/3, IRGC thông báo bổ nhiệm Vahidi làm lãnh đạo mới. Với vai trò trung tâm của IRGC trong hệ thống an ninh, vị trí này có thể đưa ông trở thành người nắm thực quyền hiện tại.

Điều này được xem là khá bất ngờ, bởi Vahidi trước đó không nằm trong nhóm lãnh đạo an ninh hàng đầu của Iran. Ông chỉ mới được bổ nhiệm làm Phó tư lệnh IRGC khoảng hai tháng trước, vào tháng 12/2025.

Thanh Bình (PV TTXVN tại Trung Đông)