Bệnh tay - chân - miệng gia tăng theo chu kỳ: Đề phòng nguy cơ lây lan diện rộng

Khám bệnh cho trẻ có dấu hiệu điển hình của tay - chân - miệng tại Bệnh viện Sản - Nhi Bắc Ninh số 2.

Gia tăng số ca nhập viện

Tại Bệnh viện Sản - Nhi Bắc Ninh số 2, số ca tay - chân - miệng tăng rõ rệt từ đầu tháng 3. Nếu như đầu năm bệnh xuất hiện rải rác thì sang tháng 2, số ca điều trị nội trú tăng lên từ 5-10 ca. Đến đầu tháng 3, con số này tăng lên khoảng 14 ca, có thời điểm gần 30 ca và hiện vẫn duy trì trên 20 ca. Trung bình trong hai tuần gần đây, mỗi ngày bệnh viện tiếp nhận thêm từ 7-10 ca nhập viện mới.

Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Linh, Phó Trưởng Khoa Bệnh nhiệt đới - Tiêu hóa Nhi cho biết, bệnh tay - chân - miệng hiện chiếm khoảng 1/3 tổng số giường bệnh của khoa và gần một nửa số ca bệnh truyền nhiễm. Dù số ca tăng, đa phần bệnh nhân nhập viện có biểu hiện lâm sàng điển hình ở độ 2a. Tỷ lệ ca nặng thấp, rất ít trường hợp phải can thiệp điều trị chuyên sâu và chưa ghi nhận ca phải chuyển tuyến.

So với năm trước, số ca mắc năm nay cao hơn hẳn nhưng mức độ bệnh nhìn chung nhẹ hơn, ít biến chứng thần kinh nghiêm trọng. Tuy vậy, các bác sĩ khuyến cáo không nên chủ quan, bởi bệnh có thể diễn biến nhanh nếu không được theo dõi sát, đặc biệt ở trẻ nhỏ.

Bệnh nhi mắc tay - chân - miệng tại khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh số 2 được khám sức khỏe trước khi xuất viện.

Ghi nhận thực tế cho thấy phần lớn bệnh nhi mắc tay - chân - miệng thuộc nhóm dưới 5 tuổi, trong đó tập trung nhiều ở độ tuổi từ 18 đến 36 tháng. Trường hợp cháu Hoàng Minh Khôi (14 tháng tuổi, xã Cẩm Ngọc, thành phố Hải Phòng) nhập viện trong đêm 28/3 với biểu hiện sốt cao gần 40°C, giật mình khi ngủ, loét miệng nhiều là một ví dụ điển hình. Tương tự, cháu Triệu Anh Thư (sinh năm 2024, phường Lương Văn Tri, tỉnh Lạng Sơn) và cháu Hoàng Duy Anh (sinh năm 2024, phường Nam Sơn, tỉnh Bắc Ninh) cũng nhập viện ngày 29/3 với các triệu chứng đặc trưng như sốt cao, nổi ban ở tay, chân, miệng kèm theo hiện tượng giật mình.

Đây cũng là nhóm thường xuyên sinh hoạt tại nhà trẻ, lớp mẫu giáo - môi trường thuận lợi cho virus lây lan do trẻ tiếp xúc gần và dễ dùng chung đồ dùng cá nhân. Trên thực tế, không ít trường hợp nhập viện có liên quan đến yếu tố dịch tễ từ lớp học.

Theo quy luật dịch tễ, tay - chân - miệng tại miền Bắc thường bắt đầu gia tăng từ tháng 3, kéo dài đến tháng 6 và đạt đỉnh vào khoảng tháng 5. Với diễn biến hiện tại, số ca mắc trong thời gian tới được dự báo sẽ tiếp tục tăng, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nồm ẩm và các hoạt động giao lưu, lễ hội gia tăng.

Nguy cơ bùng phát theo chu kỳ

Ghi nhận từ đầu năm 2026 đến ngày 31/3, toàn tỉnh phát hiện 672 ca mắc tay - chân - miệng ở 80/99 xã, phường. Số ca bệnh tập trung nhiều tại các cơ sở điều trị tuyến tỉnh, trong đó Bệnh viện Sản - Nhi Bắc Ninh số 2 tiếp nhận 143 ca, Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh số 1 ghi nhận 108 ca. Một số đơn vị như Bệnh viện Đa khoa Lương Tài, Tân Yên, Yên Thế… cũng ghi nhận số ca đáng kể, bên cạnh các trường hợp được theo dõi tại tuyến cơ sở và một số ít điều trị tại nhà.

Toàn tỉnh phát hiện 15 ổ dịch, gồm 8 ổ tại cộng đồng và 7 ổ tại trường học, với quy mô từ 2-6 ca/ổ. Đến nay, 12 ổ dịch đã được kiểm soát và kết thúc; còn 3 ổ dịch đang được giám sát, xử lý theo quy định. Số ca mắc trong 3 tháng đầu năm 2026 cao gấp 9 lần so với cùng kỳ năm 2025.

Cơ sở y tế tăng cường truyền thông, nâng cao ý thức phòng ngừa lây lan của dịch tay - chân - miệng.

Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Khắc Từ, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Bắc Ninh cho biết, dịch bệnh hiện có xu hướng gia tăng nhưng chưa xuất hiện diễn biến bất thường. Số ca mắc tăng so với đầu năm, song trong 1-2 tuần gần đây có dấu hiệu chững lại và vẫn duy trì ở mức cao. Tuy nhiên, nguy cơ bùng phát trong thời gian tới vẫn hiện hữu.

Theo các chuyên gia, tay - chân - miệng là bệnh truyền nhiễm do các virus đường ruột gây ra, phổ biến nhất là Enterovirus và Coxsackie, trong đó chủng EV71 có thể gây biến chứng nặng. Bệnh lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa, thông qua thực phẩm, nước uống hoặc tiếp xúc với các bề mặt, đồ vật nhiễm mầm bệnh. Trẻ nhỏ, đặc biệt dưới 5 tuổi, là nhóm dễ mắc do thói quen sinh hoạt và khả năng miễn dịch còn hạn chế.

Cũng theo bác sĩ Nguyễn Khắc Từ, tay - chân - miệng là bệnh có tính chu kỳ, thường bùng phát mạnh sau mỗi 2-3 năm. Sau giai đoạn gián đoạn bởi các biện pháp phòng, chống dịch trước đây, sự quay trở lại của dịch bệnh theo chu kỳ là điều đã được dự báo. Trong bối cảnh khu vực phía Nam ghi nhận số ca mắc tăng cao, miền Bắc bước vào thời điểm giao mùa xuân - hè với thời tiết nóng ẩm, nguy cơ dịch lan rộng càng rõ rệt.

Hiện nay, bệnh tay - chân - miệng chưa có vắc-xin phòng ngừa phổ biến, các biện pháp phòng bệnh chủ yếu vẫn dựa vào kiểm soát đường lây truyền và nâng cao ý thức cộng đồng. Ngành y tế khuyến cáo phải giữ vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường sống và bảo đảm an toàn thực phẩm trong phòng bệnh.

Việc rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, đặc biệt trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh là một trong những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả. Bên cạnh đó, cần thường xuyên làm sạch đồ chơi, bề mặt tiếp xúc, hướng dẫn trẻ không đưa tay hoặc đồ vật vào miệng và sử dụng đồ dùng cá nhân riêng biệt.

Tại các cơ sở giáo dục mầm non, công tác vệ sinh, khử khuẩn cần được thực hiện thường xuyên, đồng thời tăng cường theo dõi sức khỏe trẻ để phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ. Khi có ca bệnh, cần xử lý kịp thời, khoanh vùng, hạn chế lây lan.

Đối với gia đình, khi trẻ mắc bệnh cần cho nghỉ học, hạn chế tiếp xúc với cộng đồng và theo dõi sát trong những ngày đầu. Những dấu hiệu như sốt cao kéo dài, giật mình, run chi, nôn nhiều hoặc co giật là cảnh báo nguy hiểm, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay. Việc tự ý điều trị tại nhà khi chưa có hướng dẫn chuyên môn tiềm ẩn nhiều rủi ro, có thể dẫn đến diễn biến nặng.

Theo Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), trong 3 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận gần 25,1 nghìn ca mắc tay - chân - miệng, trong đó có 4 ca tử vong, tăng gấp 5 lần so với cùng kỳ năm trước. Riêng khu vực phía Nam chiếm gần 72% số ca mắc, cho thấy dịch bệnh đang có xu hướng lan rộng.

Tại Bắc Ninh, dù chưa ghi nhận trường hợp tử vong, song số ca mắc tăng cao cùng với sự lưu hành của mầm bệnh trong cộng đồng và điều kiện thời tiết thuận lợi đang đặt ra nguy cơ bùng phát dịch trong thời gian tới. Việc chủ động phòng bệnh, nâng cao nhận thức và tăng cường phối hợp giữa gia đình, nhà trường và ngành y tế sẽ là yếu tố quyết định để kiểm soát hiệu quả dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe trẻ nhỏ.

Bài, ảnh: Huệ Nguyễn