Bên trong trường đại học đào tạo thế hệ kỹ sư AI tương lai của Trung Quốc

Felix Gan - nghiên cứu sinh tiến sĩ ngành khoa học máy tính - cho biết bản thân đang sống theo lịch trình “996” tại Đại học Thanh Hoa. Đủ 7 ngày trong tuần anh bắt đầu ngày mới lúc 8 giờ sáng, đến 9 giờ tối mới rời trường.

Hầu hết thời gian dành cho nghiên cứu, nhưng Gan không chỉ học để lấy bằng. Anh hy vọng mình sẽ phát triển thành công một công nghệ nào đó có thể trở thành sản phẩm thực, giúp anh khởi nghiệp sau khi tốt nghiệp.

Mức độ chuyên tâm như vậy là điều bình thường ở Đại học Thanh Hoa, nơi sinh viên chỉ viết một luận văn thôi là chưa đủ để nổi bật. Một số sinh viên viết đến vài luận văn.

Là trường đại học có chuyên ngành khoa học máy tính hàng đầu Trung Quốc, Đại học Thanh Hoa thường được so sánh với Đại học Harvard hay Viện Công nghệ Massachusetts. Sinh viên theo học cơ sở giáo dục này đang chuẩn bị tham gia cuộc đua trí tuệ nhân tạo quy mô toàn cầu.

Khi tham vọng AI của Trung Quốc ngày càng lớn, áp lực với thế hệ kỹ sư và nhà nghiên cứu tương lai cũng tăng lên. Tuy vậy nhiều người tin thời gian học tập miệt mài sẽ được đền đáp xứng đáng. Tốt nghiệp Đại học Thanh Hoa đồng nghĩa với “tấm vé vàng” gia nhập hàng ngũ tinh hoa công nghệ quốc gia.

Theo nền tảng nghiên cứu thị trường Tracxn, cựu sinh viên Đại học Thanh Hoa đã thành lập hơn 1.000 công ty – trong đó có hơn chục công ty “kỳ lân”.

Đại học Thanh Hoa thường được so sánh với Đại học Harvard hay Viện Công nghệ Massachusetts. Ảnh: Shutterstock

Bình thường hóa văn hóa học tập căng thẳng

Số liệu chính thức chỉ ra vào năm 2024, chỉ khoảng 0,05% (tỷ lệ 1/2000) thí sinh tham gia cuộc thi tuyển sinh đại học khốc liệt trúng tuyển Đại học Thanh Hoa hoặc Đại học Bắc Kinh.

Sinh viên bậc đại học của Đại học Thanh Hoa chủ yếu đến từ Trung Quốc đại lục. Các trường sau đại học - chẳng hạn Trường Cao học quốc tế Thanh Hoa tại Thẩm Quyến (SIGS) - có nhiều học viên quốc tế hơn, đào tạo theo chương trình định hướng nghiên cứu liên kết chặt chẽ và liên kết chặt chẽ với từng ngành công nghiệp cụ thể.

Daniyar Kuzekov đang theo học ngành khoa học dữ liệu - công nghệ thông tin tại SIGS cho biết hầu hết học viên anh gặp đều có nền tảng xuất sắc hoặc vô cùng chăm chỉ: “Tôi cảm nhận được áp lực mà họ phải chịu đựng trước đây, sự nỗ lực phi thường của họ để đạt được trình độ hiện tại”.

Đến từ Kazakhstan, Kuzekov chia sẻ bản thân từng dành đến 22 giờ liên tục để viết luận văn về mô hình DeepSeek với sự trợ giúp từ trợ lý AI.

Sinh viên khoa học dữ liệu Daniyar Kuzekov. Ảnh: Daniyar Kuzekov

Theo các sinh viên, văn hóa học tập căng thẳng là không thể tránh khỏi ở lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Sinh viên ngành khoa học máy tính Pau Tong Lin Xu xem chuyện thức khuya và học 7 - 8 giờ/ngày rất đỗi bình thường.

“Bạn học được rất nhiều, nhưng cái giá phải trả là khối lượng việc phải làm khổng lồ. Đôi lúc bạn chẳng còn thời gian làm việc khách hay khám phá ý tưởng riêng. Và áp lực từ bạn bè thì như một “con dao hai lưỡi” — vừa tạo động lực nhưng đôi khi cũng quá sức”, Pau cho biết.

Văn hóa ở Đại học Thanh Hoa phản ánh chính xác thực trạng xã hội Trung Quốc: cạnh tranh khốc liệt quá mức buộc mọi người phải chăm chỉ hơn nếu muốn theo kịp. Ngày nay một số người trẻ tuổi phản kháng bằng cách từ chối guồng quay mệt mỏi. Nhưng với sinh viên đại học danh tiếng, đây không phải lựa chọn khả thi.

Sớm tham gia công việc

Ngoài giờ học chính khóa, không ít sinh viên khoa học máy tính tham gia các phòng thí nghiệm cũng như viết bài nghiên cứu khoa học từ rất sớm. Thậm chí một số người còn hướng đến công bố nghiên cứu tại hội nghị hàng đầu nhằm thể hiện năng lực khi xin theo học chương trình sau đại học.

Zhixun Tan - tốt nghiệp kỹ sư kỹ thuật điện tử năm 2016, đang làm kỹ sư phần mềm tại Google - cho biết tham gia phòng thí nghiệm cùng hoạt động ngoại khóa là phần quý giá nhất lúc còn ở Đại học Thanh Hoa.

Giáo sư rất sẵn lòng hướng dẫn trong chương trình nghiên cứu. Sinh viên chỉ cần liên hệ ngẫu nhiên, và thường thì giáo sư vui vẻ tiếp nhận.

Tan hoàn thành chương trình nghiên cứu mùa hè tại Đại học Imperial (Luân Đôn) do trường tổ chức, giúp anh mở rộng lĩnh vực nghiên cứu.

Sinh viên ngành kỹ thuật y sinh Davenzka Abigayle tiết lộ lập trình được xem như kỹ năng cơ bản ở tất cả chuyên ngành của Đại học Thanh Hoa. Sinh viên kinh tế có thể dùng Python phân tích dữ liệu, sinh viên khoa học - kỹ thuật thường học sâu hơn, chọn ngôn ngữ lập trình chuyên nghiệp như C++ từ rất sớm.

Abigayle đã hoàn thành khóa học C++ ngay học kì đầu tiên. Kỹ năng lập trình giúp ích rất nhiều cho việc học tập và các dự án của cô.

Ngoài ra sinh viên cũng dùng công cụ AI để tăng tốc quá trình học tập. Với Gan, trí tuệ nhân tạo giúp tăng gấp 3 lần tốc độ nghiên cứu, hỗ trợ kiểm tra sơ bộ, soạn thảo mã, triển khai ban đầu.

Anh cho biết: “Các giáo sư khuyên chúng tôi nên sử dụng, đừng cự tuyệt chúng. Nhưng ở bước cuối cùng ta vẫn phải tự mình kiểm tra lại mã nguồn vì nghiên cứu đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối”.

Kuzekov dùng công cụ AI trong môn máy học với sự cho phép của giáo sư. Tất cả nội dung tương tác cùng tài liệu phải được chia sẻ với người hướng dẫn.

Trong một số lớp, sinh viên công khai mức độ sử dụng AI của mình. Giáo viên có thể kiểm tra để xác minh bài tập.

Nhà sáng lập viện nghiên cứu Young China Group Zak Dychtwald cho biết uy tín của Đại học Thanh Hoa đến từ thực tế đây là trường đại học có tính sàng lọc cao nhất, nguồn lực tốt nhất, mang tính biểu tượng nhất Trung Quốc với nhiều chương trình đào tạo kỹ sư và khoa học máy tính đặc biệt mạnh mẽ, trực tiếp đem lại công việc lẫn nghiên cứu Ai cấp cao.

“Tấm vé” gia nhập hàng ngũ tinh hoa

Với nhiều sinh viên, lợi ích nhờ theo học Đại học Thanh Hoa rất rõ ràng.

Sinh viên khoa học máy tính Bryan Constantine Sadihin cho biết chương trình đào tạo tại trường đem lại cho anh lợi thế khi phỏng vấn xin việc mức độ cạnh tranh cao. Anh đã có được vị trí thực tập tại công ty khởi nghiệp AI hàng đầu Trung Quốc ShengShu. Sadihin thấy triển vọng việc làm khá tươi sáng.

Theo số liệu của trường, khoảng 1/3 sinh viên tốt nghiệp năm 2022 gia nhập ngành công nghệ thông tin và phần mềm. Nhà nghiên cứu Zhao Litao (Đại học Quốc gia Singapore) cho biết số nhân tài này thường làm việc cho công ty công nghệ hàng đầu, công ty khởi nghiệp phát triển nhanh hoặc tiếp tục học lên cao hơn.

Cẩm Bình