Bền bỉ dựng xây sinh kế từ tài nguyên bản địa quê hương

Từ trang trại gia đình đến liên kết cùng nông dân

Hơn 34 năm gắn bó với nghề nuôi hươu và làm nhung hươu, bà Chu Thị Hồng Hà (Giám đốc doanh nghiệp tư nhân Nhung hươu Thuận Hà, hội viên nông dân xã Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh) đã trải qua không ít thăng trầm. Từ những ngày đầu nuôi hươu trong quy mô gia đình với 15 con, đến nay, trang trại của bà đã phát triển đàn hươu trên 200 con, từng bước hình thành hoạt động chăn nuôi, chế biến và liên kết sản xuất với người dân.

Năm 2026, bà Chu Thị Hồng Hà (áo xanh) được vinh danh ở hai giải thưởng: Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm đổi mới và Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam 2026, ghi nhận những nỗ lực trong lao động, sản xuất và đóng góp cho cộng đồng.

Con đường đến với nghề không phải ngay từ đầu đã thuận lợi. Bà vừa làm quen với công việc, vừa học cách chăm sóc, cho hươu ăn, tìm hiểu đặc tính của loài vật nuôi này để điều chỉnh cách chăm sóc cho phù hợp. Càng gắn bó, bà càng nhận ra giá trị của nghề, không chỉ ở nguồn thu nhập cho gia đình mà còn ở những sản phẩm có ích cho sức khỏe cộng đồng. Tình yêu nghề cũng lớn dần từ những điều giản dị ấy.

Thế nhưng, những năm 1995 - 1996, giá một con hươu từ hàng chục triệu đồng rơi xuống chỉ còn vài trăm nghìn đến một, hai triệu đồng. Nhiều người lần lượt bỏ nghề, nhưng bà Chu Thị Hồng Hà vẫn tiếp tục với nghề, với đàn hươu đã gắn bó cùng mình. Không có nhiều vốn, vợ chồng bà phải làm thêm những công việc khác để trả lãi ngân hàng, chắt chiu từng chút một để duy trì trang trại.

Nhìn lại hành trình ấy, bà Hà gọi đó là những kỷ niệm buồn nhiều hơn vui. Nhưng cũng chính từ những tháng ngày không bỏ cuộc, nền móng cho Doanh nghiệp tư nhân Nhung hươu Thuận Hà hôm nay dần được gây dựng.

Bà Chu Thị Hồng Hà giới thiệu các sản phẩm chủ lực của doanh nghiệp.

Khi quy mô chăn nuôi mở rộng, bà Hà thành lập doanh nghiệp, xây dựng trang trại riêng và phát triển thêm các sản phẩm chế biến từ nhung hươu. Năm 2019, doanh nghiệp tham gia Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) của tỉnh Hà Tĩnh và có ba sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3 sao, gồm nhung hươu khô xay bột, nhung hươu tươi thái lát và rượu nhung hươu.

Từ chỗ chủ yếu dựa vào sức lao động của hai vợ chồng, hoạt động sản xuất dần có thêm công nhân thường xuyên và lao động thời vụ. Người lao động đảm nhận việc chăm sóc hươu, cắt cỏ, cho ăn, vệ sinh chuồng trại và làm rượu; các công đoạn kỹ thuật chế biến sản phẩm nhung vẫn do gia đình trực tiếp thực hiện.

Không chỉ phát triển cơ sở của mình, bà Hà còn mở rộng liên kết với các hợp tác xã và hộ chăn nuôi. Doanh nghiệp cung cấp con giống, tư vấn kỹ thuật, đồng thời thu mua sản phẩm cho người dân. Vào mùa thu hoạch nhung, bà huy động thêm cộng tác viên để thu mua cho các hộ liên kết và bà con địa phương.

Từ quy mô chăn nuôi gia đình với 15 con hươu ban đầu, bà Chu Thị Hồng Hà từng bước phát triển trang trại lên 200 con, xây dựng cơ sở sản xuất và chế biến nhung hươu.

Tại Hương Sơn, nuôi hươu đã trở thành một nguồn sinh kế quan trọng của nhiều gia đình. Bà Hà chia sẻ, năm 2025, tổng đàn hươu tại địa bàn huyện Hương Sơn (cũ) đạt khoảng 52.000 con, sản lượng nhung khoảng 20 tấn; khoảng 85% hộ gia đình trong khu vực có nuôi hươu.

Với người chăn nuôi, đầu ra ổn định có ý nghĩa không nhỏ. Khi có cơ sở thu mua, bà con có thể tập trung chăm sóc đàn hươu, nâng cao chất lượng sản phẩm thay vì luôn canh cánh nỗi lo bán ở đâu, bán cho ai. Bởi vậy, bà Hà coi việc đồng hành cùng người dân không chỉ là hoạt động kinh doanh, mà còn là cách góp phần duy trì và phát triển nghề nuôi hươu tại quê hương.

Từ Hương Sơn, con giống của doanh nghiệp còn được đưa đến những địa phương khác. Bà cùng đối tác triển khai dự án phát triển chăn nuôi hươu tại một số bản ở Lai Châu. Công việc không đơn giản bởi khoảng cách địa lý xa, đường đi khó khăn, trong khi hươu là loài vật nhút nhát, đòi hỏi sự cẩn thận khi vận chuyển.

Các sản phẩm nhung hươu Thuận Hà được chế biến theo nhiều hình thức, đáp ứng nhu cầu của thị trường và góp phần gia tăng giá trị sản phẩm đặc trưng của địa phương.

Năm 2026, khi Hà Tĩnh triển khai dự án phát triển hươu sao, bà Chu Thị Hồng Hà tham gia đoàn công tác của tỉnh làm việc với Bộ Nông nghiệp và Môi trường về định hướng phát triển giống hươu sao Hà Tĩnh. Đây vừa là niềm vinh dự, vừa là cơ hội để bà Hà góp sức bảo tồn và phát huy giá trị nguồn gen giống hươu quê hương.

Thành quả được vun đắp từ những điều bình dị

Phía sau hoạt động của doanh nghiệp là nhịp làm việc gần như liên tục. Bà Hà bắt đầu ngày mới từ 4 giờ bằng việc tập thể dục, sau đó xuống trang trại và xưởng sản xuất từ 5 giờ 30 phút.

Đi lên từ một người nông dân, bà hiểu những khó khăn của bà con, nhất là các hộ còn thiếu điều kiện phát triển kinh tế. Vì vậy, bà luôn sẵn sàng góp sức trong các hoạt động tại địa phương, từ hỗ trợ người nghèo, xây dựng nông thôn mới đến những chương trình chăm lo cho trẻ em có hoàn cảnh mồ côi. Trong thời gian dịch bệnh, doanh nghiệp cũng tham gia nấu, phát cơm tại các điểm tập trung thực hiện giãn cách xã hội.

Bà Chu Thị Hồng Hà vinh dự nhận giải thưởng Phụ nữ Việt Nam 2026.

Năm 2026, bà Hà được vinh danh ở hai giải thưởng: Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm đổi mới và Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam 2026. Với một người nông dân quen với công việc chăn nuôi, sản xuất, đó là sự ghi nhận đáng trân trọng.

Điều khiến bà tự hào hơn cả là sự tôn trọng của bà con, hàng xóm và những người xung quanh; là hành trình hai vợ chồng từ hai bàn tay trắng từng bước tạo dựng được công việc ổn định, có thể hỗ trợ những người cùng nghề.

Chia sẻ kinh nghiệm cho chị em muốn theo nghề, bà Hà nói, phụ nữ muốn phát triển kinh tế từ nghề nuôi hươu cần đến tận trang trại, học hỏi từ những người đã làm, tìm hiểu cả thuận lợi lẫn khó khăn trước khi quyết định. Bà không muốn chị em chỉ nhìn thấy mặt màu hồng của nghề rồi vội vàng đầu tư, để khi đối diện với thực tế lại hụt hẫng, mất phương hướng. Nhưng chị em cứ sống hết mình với đam mê, tự tin với công việc mình lựa chọn, không tự ti vì xuất phát điểm hay nghề nghiệp của mình.

Từ cơ sở chăn nuôi ban đầu chỉ 5 con hươu, bà đã xây dựng và phát triển Doanh nghiệp tư nhân Nhung hươu Thuận Hà với quy mô trên 200 con hươu, hệ thống chuồng trại, khu chăn thả gần 6.000 m², nhà xưởng chế biến 350 m², hình thành chuỗi sản xuất khép kín từ chăn nuôi, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm;

Bà đã nghiên cứu, ứng dụng công nghệ chế biến sâu, phát triển 7 sản phẩm từ nhung hươu, trong đó có 3 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3 sao cấp tỉnh, góp phần xây dựng thương hiệu nhung hươu Hà Tĩnh và mở rộng thị trường tiêu thụ trong cả nước.

Cơ sở tạo việc làm cho nhiều lao động là nữ, liên kết với 15 tổ hợp tác thu mua, tiêu thụ nhung hươu; trực tiếp hướng dẫn kỹ thuật cho khoảng 90 thành viên thuộc 10 tổ hợp tác chăn nuôi hươu, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân địa phương…

Hồng Phượng/Báo Tin tức và Dân tộc