Bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ tác động thế nào đến chính sách với Hàn Quốc và Triều Tiên?

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung (trái) và Tổng thống Mỹ Donald Trump tổ chức hội đàm thượng đỉnh tại một khách sạn ở New York ngày 22/9. Ảnh: Yonhap

Theo hãng thông tấn Yonhap, các chuyên gia tại Washington nhìn chung cho rằng chính sách của Mỹ đối với bán đảo Triều Tiên sẽ không có thay đổi lớn, bất kể kết quả bầu cử ra sao. Tuy nhiên, cục diện tại Quốc hội có thể tác động đến mức độ giám sát chính quyền, quan hệ kinh tế song phương và động lực thúc đẩy ông Trump tìm kiếm đột phá ngoại giao với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un.

Bà Ellen Kim, chuyên gia cao cấp tại Viện Kinh tế Hàn Quốc của Mỹ (KEI), nhận định kết quả bầu cử nhiều khả năng chỉ ảnh hưởng hạn chế đến quan hệ Mỹ - Hàn Quốc. Dù vậy, nếu giành thêm ghế, đảng Dân chủ có thể tăng cường giám sát các chính sách của chính quyền Tổng thống Trump.

Bà Kim nói: “Kết quả bầu cử nhiều khả năng chỉ tác động hạn chế đến các vấn đề song phương Mỹ - Hàn Quốc”.

Theo chuyên gia này, nếu đảng Dân chủ giành chiến thắng, Quốc hội Mỹ có thể giám sát chặt chẽ hơn các chính sách của chính quyền Tổng thống Trump, trong đó có thuế quan và những vấn đề an ninh như hợp tác hạt nhân dân sự Mỹ - Hàn Quốc và chương trình tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân.

Ông Robert Rapson, cựu đại biện lâm thời Mỹ tại Seoul, cảnh báo liên minh Mỹ - Hàn có thể tiếp tục đối mặt với những bất ổn do cách tiếp cận đối ngoại thiên về trao đổi lợi ích của Tổng thống Trump, bất kể kết quả bầu cử.

Ông Rapson cho rằng: “Điều này nhiều khả năng sẽ khiến liên minh Mỹ - Hàn tiếp tục trải qua những giai đoạn bất ổn”. Theo ông Rapson, các vấn đề song phương ngày càng đa dạng đòi hỏi hai chính phủ phải xử lý quan hệ một cách thận trọng.

Trong khi đó, ông Andrew Yeo, chuyên gia cao cấp tại Viện Brookings, cho rằng nếu đảng Cộng hòa mất ghế, Quốc hội có thể hạn chế dư địa hành động của Tổng thống Trump thông qua hoạt động giám sát, các quyết định lập pháp và ngân sách. Tuy nhiên, kịch bản này khó dẫn đến sự thay đổi lớn trong chính sách của Washington đối với Hàn Quốc.

Ông Yeo chỉ ra một số vấn đề có thể gây sức ép lên liên minh - gồm thuế quan, chia sẻ chi phí quốc phòng, những bất đồng trong lĩnh vực tình báo và phối hợp chính sách về Trung Đông. Theo ông, diễn biến quan hệ song phương sẽ phụ thuộc nhiều vào các quyết định của Tổng thống Trump và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung.

Quan hệ tình báo giữa hai nước đã xuất hiện dấu hiệu bất đồng sau khi Bộ trưởng Thống nhất Hàn Quốc Chung Dong-young công khai thông tin về một cơ sở làm giàu urani của Triều Tiên tại Kusong hồi tháng 3.

Ông Yeo cũng cảnh báo nguy cơ Washington đưa ra những quyết định khiến Seoul bị gạt khỏi tiến trình ngoại giao với Bình Nhưỡng, hoặc điều chỉnh hoạt động diễn tập quân sự và bố trí lực lượng theo hướng có thể làm suy giảm năng lực răn đe.

Theo ông Scott Snyder, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành KEI, kết quả bầu cử không quan trọng bằng khả năng Hàn Quốc điều chỉnh các ưu tiên phù hợp với chương trình nghị sự của Tổng thống Trump và thu hút sự quan tâm của nhà lãnh đạo Mỹ giữa lúc Washington phải xử lý nhiều cuộc khủng hoảng quốc tế.

Ông Snyder nhấn mạnh: “Khả năng Hàn Quốc thu hút được thời gian và sự quan tâm của Tổng thống Trump sẽ là yếu tố quan trọng nhất định hình quan hệ Mỹ - Hàn Quốc”.

Về thương mại và đầu tư, ông Yeo cho rằng nếu đảng Cộng hòa mất ghế, Tổng thống Trump có thể giảm sức ép yêu cầu Hàn Quốc đầu tư vào Mỹ. Ngược lại, nếu đảng Cộng hòa giành chiến thắng, ông có thể gia tăng yêu cầu Seoul rót thêm vốn vào ngành công nghiệp bán dẫn của Mỹ.

Bà Kim lưu ý phần lớn thẩm quyền về thương mại thuộc nhánh hành pháp, do đó Quốc hội khó đảo ngược các chính sách thuế quan của chính quyền Tổng thống Trump, ngay cả khi đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát một hoặc cả hai viện.

Theo bà, những nỗ lực phản đối chính sách thuế quan của ông Trump thông qua lập pháp cũng có thể vấp phải trở ngại, bởi Quốc hội cần đủ số phiếu để vượt qua quyền phủ quyết của tổng thống.

Đưa ra đánh giá khác, ông Patrick Cronin, Chủ tịch chương trình nghiên cứu an ninh châu Á - Thái Bình Dương tại Viện Hudson, cho rằng việc đảng Dân chủ kiểm soát Quốc hội có thể giúp ổn định liên minh Mỹ - Hàn và thúc đẩy Tổng thống Trump thực hiện các sáng kiến đầu tư song phương.

Ông Cronin nhận định: “Việc đảng Dân chủ kiểm soát Quốc hội có thể giúp ổn định liên minh và khuyến khích Tổng thống Trump thực hiện cam kết trong một lĩnh vực mà ông có thể tuyên bố đạt thành công như thu hút các khoản đầu tư quy mô chưa từng có vào năng lượng, đóng tàu và những ngành khác”.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un tại cuộc gặp ở làng đình chiến Panmunjom (Bàn Môn Điếm) ở biên giới liên Triều, ngày 30/6/2019. Ảnh tư liệu: Yonhap/TTXVN

Về Triều Tiên, một số chuyên gia cho rằng kết quả bầu cử giữa kỳ ở Mỹ có thể ảnh hưởng đến động lực thúc đẩy ông Trump nối lại đối thoại với nhà lãnh đạo Kim Jong-un. Tuy nhiên, triển vọng đàm phán thực chất vẫn phụ thuộc phần lớn vào việc Bình Nhưỡng có sẵn sàng tham gia hay không.

Bà Ellen Kim nhận định nếu đảng Cộng hòa mất ghế, Tổng thống Trump có thể tìm cách đạt thêm thành tựu đối ngoại, qua đó quan tâm nhiều hơn đến việc nối lại tiếp xúc với Triều Tiên.

“Thất bại trong cuộc bầu cử giữa kỳ có thể khiến Tổng thống Trump càng mong muốn đạt được đột phá ngoại giao với Triều Tiên”, bà nói.

Theo bà, Bình Nhưỡng sẽ theo dõi sát để đánh giá liệu Washington có sẵn sàng đưa ra những nhượng bộ nhằm tạo điều kiện nối lại đàm phán hay không.

Ông Rapson cho rằng mong muốn giải quyết những vấn đề ngoại giao còn dang dở với Triều Tiên của Tổng thống Trump nhiều khả năng vẫn được duy trì, bất kể kết quả bầu cử, trừ khi xảy ra biến động chính trị lớn. Ông cũng dự báo nhà lãnh đạo Mỹ sẽ tiếp tục quan tâm đến khả năng tổ chức hội nghị thượng đỉnh với ông Kim trong năm 2027, ngay cả khi hai bên không gặp nhau trong chuyến công du châu Á của ông Trump vào tháng tới.

Theo ông Yeo, kết quả bầu cử giữa kỳ ít có khả năng quyết định việc hội nghị thượng đỉnh Trump - Kim có diễn ra hay không. Yếu tố then chốt là đánh giá của nhà lãnh đạo Triều Tiên về thời điểm thích hợp để nối lại đối thoại.

Trong khi đó, ông Cronin cho rằng sự thay đổi quyền kiểm soát Quốc hội có thể thúc đẩy Tổng thống Trump tập trung hơn vào chính sách đối ngoại. Tuy nhiên, việc Quốc hội tăng cường giám sát cũng có thể thu hẹp khả năng đưa ra những nhượng bộ lớn của ông trong đàm phán với Bình Nhưỡng.

“Vì vậy, dù Tổng thống Trump có thể thành công trong việc nối lại đàm phán cấp cao với ông Kim Jong-un, dư địa để ông thực hiện những thay đổi chính sách thực chất nhiều khả năng vẫn bị hạn chế”, ông Cronin nhận định.

Theo chuyên gia này, việc nới lỏng các biện pháp trừng phạt của Mỹ hoặc rút lực lượng Mỹ khỏi Hàn Quốc là những bước đi không dễ thực hiện.

Hải Vân/Báo Tin tức và Dân tộc