'Bát nháo' việc dạy online thi đại học: mập mờ bằng cấp, dùng AI sai kiến thức

Hoang mang về những lớp học triệu view

Sự nở rộ của các khóa học online ôn thi đại học đang kéo theo nhiều tranh cãi về trách nhiệm và đạo đức của người dạy. Trong khi các lớp học trực tuyến ngày càng trở thành sự lựa chọn phổ biến của học sinh, việc kiểm chứng chất lượng giảng dạy lại trở nên khó khăn, đặc biệt khi thông tin về trình độ và năng lực của người đứng lớp chưa được minh bạch.

Việc sử dụng AI để giảng dạy dẫn tới làm sai lệch hoàn toàn nội dung bài thơ khiến nhiều người hoang mang.

Thời gian gần đây, một lớp học online môn Ngữ văn có tới 1,2 triệu lượt theo dõi trên Facebook đăng tải video bài giảng sử dụng công nghệ AI để trích dẫn thơ. Điều đáng nói ở đây là ngữ liệu trong tác phẩm quen thuộc Đoàn thuyền đánh cá (Huy Cận) lại bị trích dẫn sai. Sau khi phát hiện sai sót, bài đăng đã được gỡ bỏ. Tuy nhiên đến nay, người đứng lớp - tự xưng là “thầy giáo”, vẫn chưa có thông tin đính chính hay đưa ra lời xin lỗi với học sinh.

Bảo Phương, học sinh từng theo học lớp này, nhận định: “Mình khá thất vọng. Việc sử dụng AI mà không kiểm chứng thông tin trước khi đưa vào bài giảng là sự thiếu trách nhiệm của người đứng lớp".

Tương tự, Khánh Thi (học sinh lớp 12) bày tỏ sự e ngại khi tìm kiếm các lớp học trực tuyến: “Khi thấy ngày càng nhiều những bài viết 'phốt' các lớp học online, có bằng chứng rõ ràng, mình khá lo vì sợ đăng ký nhầm lớp. Nếu học nhầm thì vừa mất tiền, vừa mất thời gian mà kiến thức lại không đảm bảo”.

Mập mờ danh xưng các thầy giáo online.

Bên cạnh rủi ro về sai lệch kiến thức, tính minh bạch trong bằng cấp của người dạy online cũng đang là một dấu hỏi lớn. Cụ thể, một người dạy Ngữ văn sở hữu trang cá nhân hơn 300.000 lượt theo dõi từng giới thiệu bản thân là Thủ khoa đầu ra năm 2017 của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Tuy nhiên, một cựu sinh viên cùng khóa đã đăng tải bài viết phản ánh cho thấy danh hiệu này thực chất thuộc về một người khác. Điều này cũng trùng khớp với các thông tin vinh danh thủ khoa đã được báo chí đăng tải vào thời điểm đó. Sau khi bài phản ánh thu hút lượng lớn tương tác, người dạy nói trên đã nhiều lần âm thầm chỉnh sửa thông tin giới thiệu cá nhân nhưng đến nay vẫn chưa đưa ra bất kỳ phản hồi chính thức nào.

Bài viết của một giáo viên phản ánh việc tài liệu giảng dạy của mình bị sao chép và sử dụng trong các khóa học, thu hút nhiều ý kiến bàn luận.

Cùng với đó, tình trạng sao chép tài liệu cũng xuất hiện. Một giáo viên công khai việc bài giảng của mình bị người khác thay đổi tiêu đề và sử dụng làm tài liệu quảng bá khóa học cá nhân. Theo giáo viên này, việc tham khảo tài liệu là bình thường, nhưng sao chép nội dung và nhận là của mình đã vi phạm chuẩn mực nghề nghiệp.

Trước những thông tin trên, học sinh N.T.K.A (Tuyên Quang) - người đã đăng ký một khóa luyện thi Ngữ văn online - chia sẻ: “Mình cảm thấy hoang mang và bắt đầu nghi ngờ về kiến thức từng được giảng dạy, cùng với đó là sự e ngại về chất lượng giáo dục nơi bản thân đã đặt niềm tin”.

Hoạt động dạy học đòi hỏi người đứng lớp phải đảm bảo các quy chuẩn về chuyên môn và đạo đức. Khi các chuẩn mực này bị xem nhẹ trong môi trường trực tuyến, quyền lợi của người học bị ảnh hưởng trực tiếp, đồng thời tác động tiêu cực đến uy tín chung của những giáo viên đang hoạt động nghiêm túc.Thu phí giảng dạy phải gắn liền với trách nhiệm pháp lý.

Thu phí giảng dạy phải gắn liền với trách nhiệm pháp lý

Trước thực trạng nhiều lớp học trực tuyến phát triển nhanh nhưng lại thiếu cơ chế kiểm chứng chất lượng, chuyên gia giáo dục Bùi Khánh Nguyên cho rằng vấn đề không nằm ở công nghệ hay hình thức giảng dạy, mà liên quan trực tiếp đến đạo đức nghề nghiệp của người đứng lớp.

Ông Nguyên cho rằng trong bối cảnh giáo dục trực tuyến trở nên phổ biến, đạo đức nghề giáo cần được nhìn nhận ở nhiều tầng tiêu chuẩn khác nhau. Theo ông, trước hết là đạo đức kinh doanh, thể hiện ở việc cung cấp thông tin trung thực, không quảng cáo sai sự thật và đảm bảo minh bạch với người học.

Tiếp đó là đạo đức nghề nghiệp của giáo viên, khi đối tượng giảng dạy chủ yếu là học sinh dưới 18 tuổi, đòi hỏi sự chuẩn mực trong ngôn ngữ, tác phong và hành vi. Cuối cùng là đạo lý của người làm thầy, vốn được xã hội coi trọng trong nền giáo dục chịu ảnh hưởng của truyền thống phương Đông.

“Không thể coi việc dạy học sinh online chỉ đơn giản là một hình thức bán dịch vụ thông thường”, chuyên gia giáo dục Bùi Khánh Nguyên nhấn mạnh.

Trong môi trường mạng xã hội, ranh giới giữa người chia sẻ kiến thức và giáo viên thực thụ đôi khi trở nên mờ nhạt. Theo ông Nguyên, việc chia sẻ kiến thức miễn phí trên mạng thường không đi kèm ràng buộc trách nhiệm rõ ràng. Tuy nhiên, khi người dạy tổ chức lớp học có thu phí, cung cấp dịch vụ giáo dục, họ cần chịu trách nhiệm pháp lý liên quan đến tổ chức, trình độ chuyên môn của nhân sự cũng như những sai sót có thể xảy ra trong quá trình giảng dạy.

Chuyên gia cũng cảnh báo, khi học sinh tiếp nhận kiến thức từ những người dạy thiếu năng lực chuyên môn hoặc thiếu chuẩn mực đạo đức, hậu quả không chỉ dừng lại ở việc sai lệch kiến thức. Trong môi trường học trực tuyến trôi nổi, học sinh và phụ huynh thậm chí có thể mất đi quyền khiếu nại khi xảy ra tranh chấp hoặc sai sót.

“Là người lựa chọn dịch vụ giáo dục cho con cái, phụ huynh cần có sự cẩn trọng cần thiết để lựa chọn những đơn vị hay người cung cấp đáng tin cậy, không nên chỉ dựa vào thông tin quảng cáo một chiều”, ông Nguyên khuyến nghị, đồng thời cho rằng việc minh bạch thông tin về tổ chức, đội ngũ giảng dạy và chất lượng đào tạo là yếu tố quan trọng để cộng đồng có thể giám sát.

Theo ông, đối với những đơn vị cung cấp thông tin sai sự thật hoặc không thực hiện nghĩa vụ minh bạch theo quy định, cơ quan quản lý cần có biện pháp xử lý phù hợp, thậm chí thu hồi giấy phép nếu cần thiết.

Dưới sự phát triển của giáo dục số, môi trường học tập của học sinh không còn bó hẹp trong phạm vi trường lớp truyền thống. Điều này mở ra nhiều cơ hội tiếp cận tri thức, nhưng đồng thời cũng đặt ra những thách thức về chất lượng giảng dạy và chuẩn mực nghề nghiệp của người đứng lớp. Khi học sinh chưa đủ khả năng tự đánh giá và kiểm chứng thông tin, trách nhiệm của người dạy càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Bởi hơn cả việc truyền đạt kiến thức, người thầy còn là người định hướng, xây dựng niềm tin và thái độ học tập cho học sinh trong suốt quá trình trưởng thành.