Bất ngờ về chênh lệch lớn giữa lãi suất niêm yết và thực tế

Ghi nhận thực tế cho thấy, trong tháng 3/2026, một loạt ngân hàng từ quy mô lớn đến các ngân hàng số đã đồng loạt điều chỉnh tăng lãi suất. Biên độ tăng phổ biến dao động từ 0,3% đến 1,4% so với cuối năm ngoái.

Người gửi tiền bất ngờ với mức lãi suất “khủng”

Thời gian gần đây, nhiều khách hàng cá nhân khi đi đáo hạn sổ tiết kiệm đã ngỡ ngàng trước sự thay đổi nhanh chóng của biểu lãi suất. Chị Minh Phương (Hà Nội), một khách hàng trung thành của ngân hàng số Cake by VPBank, chia sẻ câu chuyện tất toán khoản tiền 100 triệu đồng.

Biên độ tăng của lãi suất huy động phổ biến dao động từ 0,3% đến 1,4% so với cuối năm ngoái.

“Ở lần gửi trước vào cuối năm 2025, lãi suất tôi nhận được cho kỳ hạn 6 tháng chỉ khoảng 6,1%/năm. Thế nhưng lần này, hệ thống báo lãi suất lên tới 7,9%/năm, lại còn được tặng thêm tiền thưởng trả trước. Tính ra, tổng lãi suất thực tế tôi nhận được xấp xỉ 8,2%/năm. Tôi thực sự bất ngờ vì không nghĩ lãi suất lại tăng nhanh đến vậy trong một thời gian ngắn và lại dành cho số tiền gửi không phải quá lớn,” chị Phương hào hứng kể.

Không chỉ những khoản tiền lớn mới được hưởng ưu đãi, ngay cả những người gửi số tiền nhỏ cũng đang hưởng lợi từ làn sóng này. Chị Hải Châu (Hoàn Kiếm, Hà Nội) cho biết, ngày 20/3 vừa qua, chị đến ngân hàng SHB gửi tiết kiệm chỉ 30 triệu đồng nhưng vẫn được áp dụng mức lãi suất 7,5%/năm. Việc các nhà băng sẵn sàng trả lãi suất cao cho những khoản tiền gửi lẻ cho thấy áp lực huy động vốn đang hiện hữu rõ rệt trên toàn hệ thống.

Có thể thấy cuộc đua lãi suất huy động vẫn đang rất “nóng”. Ở nhóm ngân hàng thương mại cổ phần lớn, MB cũng đã có hai lần điều chỉnh tăng lãi suất chỉ trong vòng chưa đầy một tháng. Cụ thể, lãi suất kỳ hạn dài từ 24 tháng trở lên đã được đẩy lên mức 7,5%/năm, tăng mạnh 0,9 điểm % so với trước đó. Các kỳ hạn ngắn dưới 12 tháng cũng ghi nhận mức tăng 0,2-0,5 điểm %, phổ biến ở mức 6,6%/năm.

Techcombank cũng không đứng ngoài cuộc đua khi điều chỉnh tăng 0,2-0,3 điểm % ở nhiều kỳ hạn. Nếu gửi online, khách hàng có thể nhận lãi suất lên tới 7,35%/năm cho kỳ hạn 12 tháng. Các ngân hàng khác như BVBank, LPBank, PGBank đều đã đưa lãi suất kỳ hạn dài vượt mốc 7%/năm.

Cake by VPBank hiện đang niêm yết mức lãi suất cực kỳ cạnh tranh. Kỳ hạn 6-9 tháng ở mức 7,7%/năm; từ 10 tháng trở lên là 7,9%/năm. Đặc biệt, với những khách hàng lần đầu gửi tiền, mức lãi suất thực nhận có thể lên tới 8,4%/năm – một con số hiếm thấy trong vài năm trở lại đây. Điểm khác biệt là ngân hàng này cho phép gửi chỉ từ 100.000 đồng, mở ra cơ hội tích lũy cho cả những người trẻ có vốn ít.

Một diễn biến đáng chú ý trên thị trường hiện nay là sự chênh lệch lớn giữa lãi suất công bố trên website và lãi suất thực tế chào mời khách hàng tại quầy. Tại một số chi nhánh, nhân viên ngân hàng sẵn sàng "phá rào" để giữ chân khách hàng có số dư tốt.

Khảo sát tại một chi nhánh BIDV ở Thanh Hóa, dù lãi suất niêm yết cho kỳ hạn trên 12 tháng chỉ là 5,3%/năm, nhưng nhân viên ngân hàng đã chào mời mức 7,8%/năm cho khách hàng gửi từ 1 tỷ đồng trở lên ở kỳ hạn 6 tháng. Tương tự, tại VPBank chi nhánh Thanh Xuân (Hà Nội), mức lãi suất thực tế cho kỳ hạn 12 tháng có thể đạt 8,3%/năm nếu khách gửi từ 1 tỷ đồng, cao hơn nhiều so với con số 7,1% niêm yết.

Đỉnh điểm của cuộc đua ngầm này ghi nhận tại ngân hàng NCB và SHB, khi nhân viên chào lãi suất thực tế lên tới 8,5% - 8,65%/năm cho các kỳ hạn từ 6 đến 13 tháng. Trong khi mức lãi suất niêm yết trên website và công bố công khai tại quầy chỉ từ 6,3% - 6,45/năm. Điều này cho thấy các đơn vị kinh doanh tại chi nhánh đang được trao quyền chủ động rất lớn trong việc áp dụng biên độ lãi suất cộng thêm nhằm đạt chỉ tiêu huy động vốn.

Vì đâu lãi suất "nóng" trở lại?

Phân tích về nguyên nhân của đà tăng này, giới chuyên gia và lãnh đạo ngân hàng chỉ ra sự cộng hưởng của cả yếu tố nội tại lẫn vĩ mô thế giới.

Thứ nhất, nhu cầu vốn trong nước tăng mạnh. Sau giai đoạn đầu năm, các ngân hàng cần cân đối lại dòng tiền để đáp ứng tăng trưởng tín dụng và nhu cầu giải ngân đầu tư công dự kiến sẽ bùng nổ trong năm 2026. Khi lãi suất liên ngân hàng (lãi suất các ngân hàng vay mượn lẫn nhau) vọt lên mức 7%/năm và hạn mức bị siết chặt, việc quay lại kênh huy động từ dân cư với lãi suất cao là lựa chọn tất yếu.

Thứ hai, áp lực từ lạm phát và địa chính trị thế giới. Căng thẳng quân sự tại Trung Đông đã gây đứt gãy chuỗi cung ứng, đẩy giá dầu tăng từ 8-13%. Cú sốc năng lượng này trực tiếp tạo áp lực lên lạm phát toàn cầu, khiến các ngân hàng trung ương lớn trở nên thận trọng hơn trong việc cắt giảm lãi suất. Điều này tạo sức ép lên tỷ giá trong nước, buộc các ngân hàng phải nâng lãi suất VND để duy trì sức hấp dẫn của đồng nội tệ.

Ông Nguyễn Quang Huy, Đại học Nguyễn Trãi, nhận định: “Lãi suất tăng là phản ứng tự nhiên trước nhu cầu vốn trung và dài hạn đang gia tăng. Tuy nhiên, đà tăng này sẽ có sự phân hóa. Các ngân hàng tư nhân nhỏ sẽ chịu áp lực lớn hơn và buộc phải tăng lãi suất mạnh hơn để cạnh tranh với các ông lớn quốc doanh.”

Dưới góc nhìn của các tổ chức tài chính như Chứng khoán Vietcombank (VCBS) và Chứng khoán ACB (ACBS), xu hướng tăng lãi suất huy động nhiều khả năng sẽ tiếp diễn trong nửa đầu năm 2026. Áp lực cân đối nguồn vốn vẫn hiện hữu, đặc biệt khi bối cảnh tỷ giá chưa thực sự thuận lợi và các xung đột địa chính trị vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Dù vậy, người gửi tiền cũng cần lưu ý rằng lãi suất khó có thể tăng đột biến trên diện rộng như các giai đoạn khủng hoảng trước đây. Ngân hàng Nhà nước hiện vẫn giữ quan điểm điều hành linh hoạt, phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tiền tệ và tài khóa để ổn định kinh tế vĩ mô. Việc tăng lãi suất hiện nay mang tính chất "điều chỉnh chọn lọc" theo từng phân khúc và chất lượng của từng tổ chức tín dụng hơn là một cuộc đua phá vỡ sự ổn định.

Với mặt bằng lãi suất đang ở vùng hấp dẫn (7,5% - 8,5%/năm), đây được xem là thời điểm vàng để người dân thực hiện các khoản tích lũy. Tuy nhiên, thay vì chỉ nhìn vào con số niêm yết, khách hàng nên trực tiếp đến các chi nhánh hoặc tham khảo kênh gửi online để nhận được các chương trình cộng thêm lãi suất và quà tặng thưởng, nhằm tối ưu hóa lợi nhuận cho khoản tiền nhàn rỗi của mình.

Huyền Anh