Lãi suất lập mặt bằng mới, dòng tiền nhàn rỗi liệu có dịch chuyển?

Khảo sát biểu lãi suất tiền gửi đầu tháng 3/2026 cho thấy lãi suất tại nhiều ngân hàng đã điều chỉnh tăng ở hầu hết các kỳ hạn. Không ít ngân hàng niêm yết mức lãi suất kỳ hạn 12 tháng tiệm cận hoặc vượt mốc 7%/năm nếu tính cả ưu đãi. Thị trường cũng xuất hiện các mức lãi suất “đặc biệt” lên tới 9%/năm nhưng đi kèm điều kiện về quy mô tiền gửi.

Như vậy, mức lãi suất phổ biến hiện nay dao động quanh 6-7%/năm; còn mức 8-9%/năm chủ yếu dành cho các khoản tiền gửi quy mô rất lớn hoặc trong khuôn khổ chương trình ưu đãi đặc biệt.

Lý giải về áp lực tăng lãi suất, các chuyên gia kinh tế cho biết nguyên nhân cốt lõi đến từ nhu cầu vốn của nền kinh tế đang phục hồi mạnh mẽ. Mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 đặt ra là 10%, kéo theo định hướng tăng trưởng tín dụng duy trì ở mức 15%. Để đáp ứng dòng vốn khổng lồ, đặc biệt là cho giải ngân đầu tư công và hạ tầng, các ngân hàng buộc phải tăng lãi suất huy động nhằm bù đắp chênh lệch thanh khoản.

Ảnh minh họa

Bà Vũ Ngọc Linh, Giám đốc phân tích và nghiên cứu thị trường, Vina capital phân tích: "Rủi ro đáng quan tâm lúc này là lãi suất tăng, có những lúc lãi suất liên ngân hàng tăng đến 7-8%, lãi suất tiền gửi tăng đến 8% cho kỳ hạn 12 tháng, lãi suất mua BĐS, lãi suất cho vay nhìn chung tăng khá nhanh. Hệ quả là lãi suất tăng ảnh hưởng đến dòng tiền của doanh nghiệp, chi phí lãi vay tăng, đặc biệt là một số doanh nghiệp dùng đến đòn bẩy tài chính. Ngoài ra lãi suất tăng làm giảm định giá cổ phiếu, vì lãi suất chiết khấu tăng. Các ngành nhạy cảm với lãi suất là bất động sản, xây dựng, các ngành có vay nợ lớn".

Khi lãi suất huy động tăng, tâm lý người dân có xu hướng ưu tiên sự an toàn. Một số nhà đầu tư cá nhân cho biết họ tạm thời giảm tỷ trọng cổ phiếu và trì hoãn kế hoạch mua bất động sản, chờ tín hiệu rõ ràng hơn từ thị trường. Dòng tiền quay lại ngân hàng có thể khiến thanh khoản trên thị trường chứng khoán và bất động sản chững lại trong ngắn hạn. Một điểm đáng lưu ý là khi lãi suất huy động tăng, chi phí vốn của ngân hàng cũng tăng theo, kéo theo lãi suất cho vay nhích lên. Với những người đang sử dụng đòn bẩy tài chính, áp lực trả nợ có thể lớn hơn nếu không tính toán kỹ dòng tiền.

Ông Nguyễn Quốc Anh, Phó tổng giám đốc công ty Property Guru đánh giá: "Đầu tư hiện tại người ta cần vốn vay, tham gia thị trường chứng khoán khi cắt margin thì tự nhiên thanh khoản giảm, bất động sản cũng hoạt động tương tự, câu chuyện sử dụng đòn bẩy tài chính tôi nghĩ giúp cho người mua nhà có cơ sở để chi trả, vì vậy lãi suất rất quan trọng. Khi lãi suất tăng cần phải xem xét đây có phải xu hướng hay là nhất thời, từ đó đưa ra quyết định có nên vay hoặc giảm bớt tài sản trong thời điểm hiện tại".

Ảnh minh họa

Các chuyên gia tài chính khuyến nghị nhà đầu tư cá nhân cần phân bổ tài sản hợp lý thay vì dồn toàn bộ nguồn lực vào một kênh.

Về kênh đầu tư vàng, dù giá đang ở vùng đỉnh và có rủi ro điều chỉnh ngắn hạn, nhu cầu trú ẩn dài hạn trên toàn cầu vẫn rất lớn. Ngân hàng UOB dự báo giá vàng có thể đạt 6.000 USD/ounce vào đầu năm 2027. Chuyên gia khuyên chỉ nên trích khoảng 10 - 20% danh mục cho vàng như một tài sản phòng vệ dài hạn, tránh đầu cơ lướt sóng ngắn hạn do rào cản pháp lý và chênh lệch tỷ giá.

Đối với thị trường chứng khoán, đứng trước thềm nâng hạng từ thị trường cận biên lên mới nổi, chứng khoán vẫn là kênh sinh lời hấp dẫn với kỳ vọng lợi nhuận 15-20%/năm. Tuy nhiên, nhà đầu tư nên tập trung vào nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn VN30, các ngành thiết yếu và tuyệt đối hạn chế dùng đòn bẩy tài chính trong giai đoạn biến động.

Riêng với phân khúc bất động sản, cơ quan quản lý đang kiểm soát chặt tín dụng đổ vào lĩnh vực đầu cơ. Điểm sáng và cơ hội hiện nằm ở các dự án nhà ở thực được hưởng chính sách ưu đãi của Chính phủ. Dù vậy, người mua cần tính toán kỹ bài toán chi phí vay vốn khi lãi suất cho vay đang neo cao.

Ông Bùi Quang Cường, Tổng giảm đốc công ty Cổ phần bất động sản Sky Realty cho rằng lãi suất tăng là điều tất yếu do mặt bằng lãi suất trong những năm qua đang ở mức rất thấp.

"Lãi suất tăng là xu hướng vì lãi suất đã thấp nhất trong 10 năm trở lại đây, nên lãi suất sẽ tăng nhưng tôi nghĩ tăng không nhiều. Với những nhà đầu cơ vốn yếu, sử dụng nhiều đòn bẩy sẽ phải tính toán, sẽ làm cho thị trường lành mạnh, minh bạch hơn. Còn với những nhà đầu tư có vốn, đây sẽ là cơ hội để tìm kiếm những sản phẩm giá thành hợp lý, chất lượng để đầu tư", ông Cương nói.

Công ty TNHH Chứng khoán Vietcombank (VCBS) dự báo lãi suất huy động có thể tăng thêm khoảng 0,3-0,5 điểm phần trăm trong nửa đầu năm 2026. VCBS cũng cho rằng trong nửa cuối năm 2026, lãi suất huy động có thể tăng thêm khoảng 0,4-0,5 điểm phần trăm và sự phân hóa giữa các nhóm ngân hàng sẽ thể hiện rõ hơn. Trong bối cảnh lãi suất biến động, việc vay mượn quá mức để đầu tư có thể khiến rủi ro tăng nhanh nếu dòng tiền không ổn định. Tính toán kỹ dòng tiền, không chạy theo mức lãi suất cao nhất bằng mọi giá và tránh tâm lý đám đông là những nguyên tắc then chốt để bảo toàn tài sản.

Bảo Ngọc/VOV1