Bất đồng ở Hormuz nguy cơ thiêu rụi lệnh ngừng bắn Mỹ - Iran

Chỉ ít tuần sau khi Mỹ và Iran ký bản ghi nhớ nhằm chấm dứt xung đột, tình hình tại eo biển Hormuz đã nhanh chóng leo thang, làm lung lay nền tảng của thỏa thuận vốn được kỳ vọng mở đường cho một giải pháp hòa bình lâu dài.

Theo nội dung bản ghi nhớ ký ngày 17/6, Mỹ đồng ý miễn trừ trừng phạt để Iran nối lại xuất khẩu dầu, trong khi eo biển Hormuz được mở cửa trong 60 ngày và hai bên ngừng các hoạt động quân sự để tiếp tục đàm phán.

Tuy nhiên, ngày 7/7, Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) thông báo 3 tàu hàng bị tấn công gần bờ biển Oman khi đi qua eo biển Hormuz.

Nguồn tin do Axios dẫn lời cho biết lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phóng tên lửa nhằm vào các tàu này, trong đó có tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng Al Rekayyat của Qatar.

Reuters cho biết tàu Al Rekayyat phát tín hiệu cầu cứu sau khi trúng tên lửa và đối mặt nguy cơ phát nổ do cháy. Một siêu tàu chở dầu của Arab Saudi cùng một tàu dầu khác cũng bị hư hại.

Iran không trực tiếp nhận trách nhiệm, nhưng truyền thông nước này cho rằng tàu Al Rekayyat đã phớt lờ các cảnh báo của Tehran khi đi qua khu vực.

Bộ Quốc phòng Iran tuyên bố nước này vẫn theo đuổi giải pháp ngoại giao, song sẽ đáp trả mọi hành động vượt "lằn ranh đỏ".

Đáp lại, Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) phát động các cuộc không kích nhằm vào nhiều mục tiêu của Iran, với lý do bảo vệ tự do hàng hải.

IRGC sau đó tuyên bố tấn công 85 mục tiêu quân sự Mỹ tại Bahrain và Kuwait, đồng thời thông báo bắn hạ một máy bay không người lái MQ-9 của Mỹ

Giới quan sát nhận định Hormuz vẫn là đòn bẩy chiến lược quan trọng nhất của Tehran.

Iran muốn duy trì quyền kiểm soát tuyến hàng hải này nhằm gia tăng lợi thế trên bàn đàm phán, trong khi Mỹ theo đuổi nguyên tắc tự do hàng hải và tìm cách giảm ảnh hưởng của Tehran.

Trong bối cảnh lưu lượng tàu qua Hormuz phục hồi và giá dầu duy trì quanh mức 70-73 USD/thùng, nhiều chuyên gia cho rằng lợi thế của Iran đang suy giảm.

Điều này cũng khiến nội bộ Tehran xuất hiện nhiều quan điểm cứng rắn hơn đối với việc kiểm soát tuyến vận tải chiến lược.

Căng thẳng tiếp tục leo thang khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn với Iran đã kết thúc, đồng thời cảnh báo sẽ tiếp tục không kích nếu Tehran không thay đổi lập trường.

Bộ Ngoại giao Iran sau đó đáp trả, cho rằng các điều khoản cốt lõi trong bản ghi nhớ đã không còn hiệu lực và cảnh báo Mỹ sẽ phải chịu trách nhiệm trước mọi hậu quả phát sinh.

Việt Hùng