Bảo vệ nông dân trước rủi ro để dẫn vốn vào nông nghiệp số, nông nghiệp xanh

Bảo hiểm nông nghiệp - công cụ quản trị rủi ro không thể tách rời chính sách tín dụng

Nghị quyết 19-NQ/TW về nông nghiệp, nông dân, nông thôn xác định nông nghiệp là "bệ đỡ" của sự phát triển trong tương lai. Tuy nhiên, thực tế cho thấy sản xuất nông nghiệp luôn phải đối mặt với những rủi ro khốc liệt từ thiên tai và dịch bệnh, vốn đang trở nên khó lường hơn do biến đổi khí hậu.

Đặc biệt, chuyển đổi sang nông nghiệp số và nông nghiệp xanh là xu thế tất yếu, song thực tiễn cho thấy, một trong những rào cản lớn nhất hiện nay chính là rủi ro trong sản xuất nông nghiệp - yếu tố khiến cả người nông dân và tổ chức tín dụng đều thận trọng trong quyết định đầu tư và cấp vốn.

Trong điều kiện biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, thiên tai, dịch bệnh và biến động thị trường diễn ra khó lường, nếu thiếu đi các công cụ quản trị rủi ro hiệu quả, thì dòng vốn tín dụng sẽ khó có thể phát huy hết vai trò dẫn dắt chuyển đổi.

Ông Lê Đình Huy, Phó Tổng giám đốc Công ty Bảo hiểm Agribank. Ảnh: Quang Khánh

Tại Hội thảo “Hoàn thiện chính sách tín dụng cho nông nghiệp số, nông nghiệp xanh” do Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức, ông Lê Đình Huy, Phó Tổng giám đốc Công ty Bảo hiểm Agribank (ABIC) cho rằng, để ngân hàng mạnh dạn cho vay các dự án nông nghiệp số và nông nghiệp xanh, "điều quan trọng là phải có cơ chế bảo vệ vốn hiệu quả".

Theo ông Huy, bảo vệ người nông dân trước rủi ro chính là nền tảng để chính sách tín dụng cho nông nghiệp số, nông nghiệp xanh đi vào thực tiễn và phát huy hiệu quả.

Vì vậy, bảo hiểm cần được xem là công cụ quản trị rủi ro không thể tách rời trong chính sách tín dụng khi tham gia các chuỗi liên kết nông nghiệp số, nông nghiệp xanh.

Khi bảo hiểm tham gia sâu vào chuỗi giá trị, không chỉ bảo vệ tư liệu sản xuất mà còn bảo vệ cả tính mạng và tài sản của người nông dân. Khi đó, các ngân hàng mới có thể mạnh dạn hơn trong việc tài trợ vốn, cấp vốn cho các dự án nông nghiệp công nghệ số, nông nghiệp xanh.

Thị trường bảo hiểm nông nghiệp còn hạn chế

Dù được nhìn nhận có vai trò ngày càng quan trọng, bảo hiểm nông nghiệp tại Việt Nam vẫn là một thị trường còn rất sơ khai.

Các đại biểu tại phiên thảo luận. Ảnh: Quang Khánh

Theo ông Lê Đình Huy, trên thị trường, bảo hiểm nông nghiệp muốn tìm cũng gần như không có. Quy mô doanh thu toàn thị trường thời gian gần đây chỉ vào khoảng 60 tỷ đồng, tập trung chủ yếu ở một số lĩnh vực như chăn nuôi bò sữa, bò thịt và cây công nghiệp dài ngày như cao su, cà phê. Con số này quá nhỏ so với quy mô nền nông nghiệp Việt Nam.

Nguyên nhân cốt lõi nằm ở mức độ rủi ro rất cao khiến nhiều doanh nghiệp bảo hiểm từng thử nghiệm nhưng buộc phải rút lui. Đặc thù sản xuất nông nghiệp còn manh mún, thiếu chuẩn hóa, khó kiểm soát dịch bệnh, cùng nguy cơ trục lợi bảo hiểm khiến chi phí quản trị rủi ro lớn, trong khi việc bồi thường lại thiếu cơ sở dữ liệu đáng tin cậy.

Chẳng hạn, trong nuôi trồng thủy sản, việc xác định nguyên nhân tổn thất, theo dõi quy trình canh tác của các hộ nhỏ lẻ đều là bài toán khó đối với các đơn vị bảo hiểm.

Hiện nay, bảo hiểm Agribank là đơn vị bảo hiểm số ít còn kiên trì theo đuổi bảo hiểm nông nghiệp. ABIC đang triển khai thí điểm bảo hiểm cho 1 triệu ha lúa, đồng thời nghiên cứu mô hình bảo hiểm nuôi trồng thủy sản theo đặt hàng của địa phương. Ông Huy cho biết, ở thị trường chưa có sản phẩm bảo hiểm như vậy.

Điều đáng chú ý là cách tiếp cận đang dần chuyển từ bảo hiểm truyền thống sang các mô hình dựa trên dữ liệu và công nghệ. Theo đó, thay vì chỉ bảo hiểm trực tiếp cho cây trồng, vật nuôi, đơn vị đang nghiên cứu các sản phẩm bảo hiểm chỉ số, như bảo hiểm theo chỉ số thời tiết, lượng mưa, hạn hán…

Đây là bước tiến quan trọng, đòi hỏi sự kết nối công nghệ giữa doanh nghiệp sản xuất và đơn vị bảo hiểm. Khi dữ liệu được minh bạch hóa thông qua công nghệ số, việc chi trả được thực hiện đúng theo nguyên tắc trung thực tuyệt đối của bảo hiểm.

Phó Tổng giám đốc ABIC cho rằng, khi bảo hiểm song hành với tổ chức tín dụng, và bà con nông dân thì sẽ có nhiều lợi ích: bảo vệ dòng vốn cho các tổ chức tín dụng, giúp bà con có tài chính ổn định và kịp thời, nếu không may xảy ra rủi ro, biến cố không lường trước, có thể tái sản xuất trong thời gian ngắn, không phải chờ chính sách an sinh xã hội của nhà nước.

Tăng liên kết để bảo hiểm nông nghiệp phát huy vai trò dẫn vốn

Để bảo hiểm thực sự trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực cho tín dụng nông nghiệp số và nông nghiệp xanh, Phó Tổng giám đốc Công ty Bảo hiểm Agribank Lê Đình Huy đề xuất ba yếu tố then chốt:

Doanh nghiệp bảo hiểm cần thiết kế các gói sản phẩm phù hợp với đặc thù của nông nghiệp số, nông nghiệp xanh, bao phủ hầu hết các rủi ro có khả năng xảy ra với bà con nông dân và doanh nghiệp.

Phó Tổng giám đốc Công ty Bảo hiểm Agribank Lê Đình Huy chia sẻ về 3 yếu tố để bảo hiểm thực sự trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực cho tín dụng nông nghiệp số và nông nghiệp xanh. Ảnh: Quang Khánh

Bên cạnh đó, cần có chính sách hỗ trợ từ Nhà nước,có cơ chế khuyến khích, thậm chí coi việc tham gia bảo hiểm là một điều kiện gắn liền với hoạt động tín dụng để đảm bảo an toàn vốn.

Tăng cường liên kết chuỗi, hình thành mối liên kết chặt chẽ giữa ngân hàng - bảo hiểm - doanh nghiệp và người sản xuất để tạo ra một chuỗi giá trị có quản trị rủi ro đầy đủ.

Theo ông Lê Đình Huy, chỉ khi có sự đồng hành của Nhà nước về cơ chế chính sách, ứng dụng kỹ thuật số của doanh nghiệp và sự cam kết của các tổ chức tài chính, dòng vốn mới có thể tự tin chảy vào những vùng rủi ro hơn, đi đến những lĩnh vực mới, tạo nên một nền nông nghiệp hiện đại và bền vững.

Ngọc Phương