Bảo tồn vùng nguyên liệu dệt trang phục truyền thống

Trang phục của người Mông không đơn thuần là quần áo, mà là cuốn “nhật ký” bằng vải vóc, nơi lưu giữ thế giới quan, nhân sinh quan và những giá trị văn hóa tinh thần của cả cộng đồng. Để tạo ra bộ trang phục hoàn chỉnh, người phụ nữ Mông phải dành trọn cả năm với quy trình tỉ mỉ: từ gieo hạt lanh vào mùa xuân, thu hoạch, phơi khô, tước sợi, se lanh, dệt vải, nhuộm chàm cho đến thêu thùa những hoa văn tinh xảo.

Thế nhưng, các loại vải công nghiệp cùng với sự thay đổi trong thói quen sinh hoạt và môi trường lao động đã khiến trang phục truyền thống dần vắng bóng trong đời sống thường nhật. Hiện nay, chỉ còn những người cao tuổi thường xuyên mặc trang phục truyền thống. Thế hệ trẻ, do áp lực công việc và những yếu tố khách quan, dần trở nên xa lạ với chính bộ trang phục của dân tộc mình, thậm chí có những trường hợp trang phục bị lai tạp, mất đi vẻ nguyên bản vốn có.

Trước thực trạng đó, Hội Phụ nữ xã Ngũ Chỉ Sơn đã trăn trở tìm cách “đánh thức” giá trị văn hóa truyền thống. Năm 2026, với mục tiêu bảo tồn và phát huy giá trị trang phục truyền thống, Hội Phụ nữ xã đã hỗ trợ hội viên giống lanh và phân bón để xây dựng vùng trồng cây lanh tập trung với 3 ha tại thôn Móng Xóa.

Cùng với đó, Hội Phụ nữ xã còn tích cực đồng hành cùng bà con trong kỹ thuật gieo trồng, cách chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh. Nhờ sự hướng dẫn bài bản, toàn bộ diện tích trồng lanh phát triển xanh tốt, hứa hẹn sớm trở thành vùng nguyên liệu dồi dào, ổn định cho việc dệt vải. Chị Vàng Thị Sua, hội viên tiên phong tại thôn Móng Xóa, chia sẻ về kinh nghiệm canh tác: “Cây lanh rất phù hợp với địa hình dốc ở quê mình. Nó không đòi hỏi phải tưới nhiều nước hay chăm sóc quá cầu kỳ, chỉ cần bón phân đầy đủ và chú ý bảo vệ cây trước thời tiết khắc nghiệt như gió to hay mưa đá là cây sẽ phát triển tốt”.

Sự thành công của dự án không chỉ đo đếm bằng 3 ha cây lanh, mà còn ở sự thay đổi trong nhận thức của người dân. Với 25 hộ hội viên phụ nữ tham gia, dự án đã tạo nên một phong trào đầy hào hứng tại địa phương. Nhiều chị em sẵn sàng dành quỹ đất canh tác của gia đình để trồng lanh, coi đó là đóng góp thiết thực để gìn giữ nét đẹp của dân tộc.

Chị Sùng Thị Sung, hội viên tham gia dự án, không giấu được niềm vui: “Tôi rất vui khi được tham gia dự án này. Qua đó, tôi và những chị em khác trong thôn có thêm nguồn nguyên liệu, tôi rất tự hào khi được góp phần nhỏ bé của mình vào việc bảo tồn trang phục truyền thống của người Mông”.

Bà Sùng Thị Chư - Chủ tịch Hội Phụ nữ xã Ngũ Chỉ Sơn, cho biết đây là một trong những thành công lớn nhất của Hội trong năm 2026. “Sau khi nhận hỗ trợ, chị em rất nhanh chóng bắt tay vào gieo trồng. Mong muốn lớn nhất của chúng tôi là phát triển được vùng nguyên liệu đủ lớn, bền vững để những bộ trang phục truyền thống của người Mông sống mãi theo thời gian, hiện diện trong đời sống hằng ngày của người dân”, bà Chư tâm sự.

Dự án hỗ trợ trồng cây lanh tại xã Ngũ Chỉ Sơn là hành trình khơi dậy lòng tự tôn và ý thức bảo tồn văn hóa. Chính phụ nữ Mông - những “nghệ nhân” thầm lặng - đang dùng đôi bàn tay cần mẫn của mình để dệt nên sợi chỉ kết nối giữa quá khứ và tương lai, gìn giữ những giá trị cốt lõi của dân tộc.

Vân Thảo