Bảo tàng Chiến dịch Hồ Chí Minh: 'Bảo vật' kể chuyện

Giữa không gian trầm mặc của Bảo tàng, mỗi hiện vật là một câu chuyện, một lát cắt lịch sử, góp phần tái hiện sinh động ký ức về Ngày toàn thắng của dân tộc. Nổi bật trong số đó là “Sổ trực ban Chiến dịch Hồ Chí Minh” thu hút sự quan tâm của đông đảo khách tham quan.

Sổ trực ban Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Được tận mắt chứng kiến cuốn sổ, chúng tôi cảm nhận rõ hơn giá trị đặc biệt của một tư liệu lịch sử độc đáo.

Những trang giấy đã ngả màu thời gian, ghi lại đầy đủ, liên tục từng giờ, từng phút diễn biến của Chiến dịch Hồ Chí Minh, từ tình hình địch - ta đến các mệnh lệnh chỉ huy. Những dòng chữ ngắn gọn, súc tích nhưng dồn dập, khẩn trương, phản ánh rõ nhịp độ chiến đấu “thần tốc, táo bạo, bất ngờ, chắc thắng” của toàn chiến dịch. Trong không khí hôm nay, cuốn sổ như vẫn còn lưu giữ hơi nóng của những ngày tháng Tư lịch sử.

Thiếu tá QNCN Đinh Thị Thanh Ngà, nhân viên Bảo tàng Chiến dịch Hồ Chí Minh cho biết: “Khi thuyết minh về cuốn sổ, không đơn thuần là giới thiệu hiện vật, mà là tái hiện lại cả một Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Qua những ghi chép từ ngày 25-4 đến 1-5-1975, người xem có thể hình dung rõ nét diễn biến chiến trường, đặc biệt là thời khắc trưa 30-4-1975, khi các cánh quân tiến vào trung tâm Sài Gòn, buộc chính quyền Sài Gòn tuyên bố đầu hàng vô điều kiện, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước”.

Sinh viên Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh lắng nghe giới thiệu về Sổ trực ban chiến dịch Hồ Chí Minh tại Bảo tàng Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Cuốn sổ được ghi chép tại Sở chỉ huy Chiến dịch Hồ Chí Minh đóng tại căn cứ Căm Xe, huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương (nay là xã Minh Thạnh, TP Hồ Chí Minh), do các cán bộ trực ban tác chiến trực tiếp thực hiện. Sau chiến tranh, Đại tá Nguyễn Hoàng Vị, nguyên Trực ban tác chiến Chiến dịch đã gìn giữ như một kỷ vật thiêng liêng trước khi trao tặng lại cho bảo tàng. Không chỉ là tư liệu lịch sử quý giá, cuốn sổ còn phản ánh trí tuệ, bản lĩnh, tinh thần chiến đấu anh dũng của đội ngũ cán bộ chỉ huy, người làm công tác tham mưu và cán bộ, chiến sĩ các đơn vị trong điều kiện chiến tranh ác liệt.

Song hành với những tư liệu về chiến trường, bảo tàng còn lưu giữ những khoảnh khắc đời thường đầy xúc động trong những ngày đầu giải phóng. Bức ảnh “Mẹ con ngày gặp lại” của nhà nhiếp ảnh Lâm Hồng Long là một minh chứng cho giây phút non sông thu về một mối.

Bức ảnh “Mẹ con ngày gặp lại” được lưu giữ tại Bảo tàng chiến dịch Hồ Chí Minh.

Bức ảnh được chụp ngày 5-5-1975 tại bến Rạch Dừa (phường Rạch Dừa, TP Hồ Chí Minh), khi những người tù từ Côn Đảo trở về sau ngày toàn thắng. Trong dòng người đón đợi, anh Lê Văn Thức, người từng đối mặt với án tử hình bất ngờ gặp lại mẹ là bà Trần Thị Bính. Khoảnh khắc người mẹ hướng ánh mắt xa xăm, ngóng trông con rồi hai mẹ con ôm chầm lấy nhau đã vượt qua mọi giới hạn của tình mẫu tử. Đó là kết tinh của nỗi đau trong những năm tháng chia ly, với niềm tin mãnh liệt trong ngày đoàn tụ và niềm tin son sắt vào Ngày Chiến thắng.

Bức ảnh chính là biểu tượng sinh động về khát vọng hòa bình, về giá trị của độc lập, tự do mà cả dân tộc đã kiên cường giành được. Ở đó hiện lên hình ảnh người chiến sĩ kiên trung và người mẹ Việt Nam giàu đức hy sinh để góp phần làm nên lịch sử oai hùng của dân tộc.

Được chứng kiến những câu chuyện qua những hiện vật tại Bảo tàng, em Nguyễn Ngọc Quỳnh Như, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh xúc động chia sẻ: “Trước đây, tôi chỉ biết đến Chiến dịch Hồ Chí Minh qua sách vở, nhưng khi tận mắt chứng kiến những hiện vật tại Bảo tàng, tôi mới cảm nhận sâu sắc rằng chiến thắng ấy không chỉ được làm nên bởi lòng dũng cảm và trí tuệ, mà còn là sự hy sinh vô cùng to lớn của các thế hệ cha ông. Điều đó khiến tôi càng trân trọng hơn giá trị của hòa bình hôm nay và tự nhắc mình phải sống có trách nhiệm, nỗ lực học tập, rèn luyện để xứng đáng với những gì thế hệ đi trước đã đánh đổi”.

Khách tham quan tìm hiểu các hiện vật tại Bảo tàng Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Hôm nay, những “bảo vật” ấy vẫn lặng lẽ hiện diện trong không gian Bảo tàng, tiếp tục thực hiện sứ mệnh giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ. Mỗi hiện vật dù không sặc sỡ nhưng đều có sức lay động lòng người, giúp người xem hiểu rõ hơn giá trị của độc lập, hòa bình.

Thời gian có thể lùi xa, nhưng ký ức về Ngày toàn thắng vẫn luôn hiện diện trong đời sống hôm nay. Đó không chỉ là niềm tự hào, mà còn là lời nhắc nhở mỗi cán bộ, chiến sĩ và mỗi người dân không ngừng rèn luyện, cống hiến, sống xứng đáng với truyền thống vẻ vang của dân tộc, góp phần xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới.

BIỆN CƯỜNG