Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống Phước Trà:Hướng đi bền vững cho du lịch cộng đồng

Các đội thi múa cồng chiêng trình diễn tại Ngày hội Văn hóa - Thể thao truyền thống vùng đồng bào dân tộc thiểu số xã Phước Trà lần thứ I, năm 2026. Ảnh: VINH ANH

Giữ văn hóa từ chính người dân

Ngày hội Văn hóa - Thể thao truyền thống vùng đồng bào dân tộc thiểu số xã Phước Trà lần thứ I - năm 2026 được tổ chức thành công vào tháng 3 vừa qua. Đây là một trong những sự kiện văn hóa quy mô nhất của địa phương kể từ sau khi sáp nhập đơn vị hành chính. Khác với trước đây khi sự kiện do huyện Hiệp Đức tổ chức cho 3 xã vùng cao (Sông Trà, Phước Gia, Phước Trà), năm nay ngày hội thu hút sự tham gia sôi nổi của 8/8 thôn trên toàn địa bàn xã.

Ông Hoàng Văn Hùng, Chủ tịch UBND xã Phước Trà chia sẻ, thông qua các hoạt động mang đậm bản sắc như đẩy gậy, kéo co, bắn nỏ, múa cồng chiêng, trình diễn lễ cúng mừng lúa mới…, địa phương kỳ vọng sẽ khôi phục và giữ gìn các giá trị truyền thống từ thể thao đến ẩm thực vùng cao. Đặc biệt, ngày hội đã phát huy mạnh mẽ vai trò của các bí thư chi bộ, người có uy tín và sức mạnh của nhân dân tại 8 thôn. Đây là yếu tố then chốt trong việc bảo tồn văn hóa, bởi khi người dân thực sự trở thành chủ thể, những giá trị truyền thống mới có sức sống bền bỉ và lâu dài.

Bà Hồ Thị Hà, người có uy tín tại xã Phước Trà, bày tỏ niềm phấn khởi trước không khí rộn ràng của ngày hội. Nhiều năm qua, vợ chồng bà rất tâm huyết với văn hóa Ca Dong và luôn nỗ lực truyền dạy cho thế hệ trẻ. “Tôi trực tiếp hướng dẫn con dâu chuẩn bị mâm ẩm thực truyền thống với rượu cần, cơm lam, bánh ốc, thịt nướng… để giới thiệu tại ngày hội. Tôi muốn khi mình già yếu, các con sẽ tiếp nối và chỉ dạy lại cho thế hệ mai sau, không để bản sắc dân tộc bị mai một”, bà Hà chia sẻ.

Em Hồ Thị Kim Lê (15 tuổi, thôn Gia Cao, xã Phước Trà) không giấu được sự hào hứng khi lần đầu tiên cùng dân làng tham gia văn nghệ, múa cồng chiêng và thuyết trình về ẩm thực truyền thống. Lê chia sẻ: “Em rất tự hào khi được góp sức nhỏ bé để giới thiệu bản sắc dân tộc mình đến mọi người. Em mong quê hương sẽ đón thêm nhiều du khách đến trải nghiệm văn hóa và cảnh đẹp nơi đây. Đặc biệt, em rất thích trang phục truyền thống và thường xuyên chia sẻ hình ảnh, video về văn hóa vùng cao lên mạng xã hội để lan tỏa vẻ đẹp của dân tộc mình đến bạn bè khắp nơi”.

Phát huy giá trị, thu hút du lịch

Không chỉ là mảnh đất giàu bản sắc văn hóa của đồng bào Ca Dong và Mơ Nông, Phước Trà còn là “địa chỉ đỏ” huyền thoại - nơi đóng chân cuối cùng của Khu ủy Khu V trong những năm tháng kháng chiến gian khổ.

Trẻ em vùng cao Phước Trà tham gia văn nghệ. Ảnh: VINH ANH

Ông Nguyễn Nguyên Sa, hướng dẫn viên tại Khu di tích Khu ủy Khu V cho biết, lượng khách tham quan đã tăng trưởng mạnh mẽ kể từ khi thực hiện chủ trương sáp nhập đơn vị hành chính. Theo thống kê, khu di tích đã đón hàng trăm đoàn khách với hơn 15.000 lượt người chỉ tính từ sau ngày 1/7/2025 đến nay. Đặc biệt, sau khi nhà làng truyền thống trong khuôn viên di tích được khánh thành, lượng khách đến tham quan, trải nghiệm trong dịp Tết cổ truyền vừa qua đã tăng đột biến, đạt hơn 3.000 lượt.

Bên cạnh nhà làng truyền thống, nhiều hạng mục tại khu di tích đã và đang được trùng tu, tôn tạo. Đáng chú ý, việc đầu tư không gian lưu trú và hệ thống hạ tầng vệ sinh sạch sẽ, hiện đại đã góp phần quan trọng trong việc giữ chân du khách. Đây là cơ sở để Phước Trà đẩy mạnh các hoạt động dã ngoại, cắm trại cho học sinh, sinh viên và tổ chức các ngày hội văn hóa vùng cao quy mô lớn.

“Tôi rất phấn khởi khi di tích được đầu tư gắn với công tác bảo tồn văn hóa, phát triển du lịch cộng đồng. Tôi mong muốn du khách không chỉ đến rồi đi, mà sẽ lưu lại để thực sự trải nghiệm văn hóa và đời sống vùng cao. Hy vọng với sự quan tâm từ Trung ương và thành phố, nơi đây sẽ trở thành điểm đến du lịch trọng điểm, phát huy tối đa giá trị lịch sử vốn có”, ông Sa bộc bạch.

Được biết, UBND xã Phước Trà đang tổ chức khảo sát, lấy ý kiến thực tế để xây dựng Đề án “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2026 - 2030”. Việc tổ chức khảo sát nhằm thu thập đầy đủ thông tin từ cơ sở, làm căn cứ xây dựng đề án phù hợp với tình hình thực tế của địa phương.

Trong quá trình triển khai, đoàn khảo sát đã trực tiếp gặp gỡ các già làng, người có uy tín - những “pho sử sống” đang lưu giữ các giá trị văn hóa cốt lõi của địa phương. Tại đây, nhiều ý kiến tâm huyết đã được sẻ chia xoay quanh việc bảo tồn phong tục tập quán, lễ hội, kiến trúc nhà ở, trang phục và dân ca. Đồng thời, các già làng cũng kiến nghị Nhà nước có cơ chế, chính sách hỗ trợ phù hợp để tạo điều kiện truyền dạy cho thế hệ trẻ, từ đó giữ gìn bền vững bản sắc dân tộc.

Theo ông Hoàng Văn Hùng, Chủ tịch UBND xã Phước Trà, song hành với Đề án “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2026 - 2030”, địa phương cũng đang tích cực triển khai Đề án xây dựng điểm du lịch cộng đồng. Mục tiêu cốt lõi là đánh thức tiềm năng du lịch dựa trên các giá trị văn hóa, lịch sử và sinh thái bản địa.

Việc khẩn trương xây dựng và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống, kết nối các giá trị di tích, sinh thái được xác định là nền tảng, tiền đề vững chắc để xã Phước Trà thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Tại đây, văn hóa thực sự trở thành trụ cột quan trọng, không chỉ giữ gìn hồn cốt mà còn góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân.

TÂM ĐAN - HÀN GIANG