Bảo tồn các điệu múa truyền thống của đồng bào Bru - Vân Kiều

Một điệu múa đang được truyền dạy, khôi phục

Bản Phúc Lộc (xã Hưng Lộc), nằm trong vùng đệm của Vườn Quốc gia Bạch Mã, là nơi sinh sống của các cộng đồng dân tộc thiểu số như Bru - Vân Kiều, Pa Hy, Tà Ôi, Cơ Tu… Toàn bản có hơn 180 hộ với trên 778 nhân khẩu. Từ những ngày đầu di cư đến vùng đất này cách đây 45 năm, họ mang theo không chỉ nếp sống mà còn có cả những điệu múa truyền thống, những làn điệu dân ca cùng hệ thống nhạc cụ. Tuy nhiên, trước tác động của đời sống hiện đại, nhiều giá trị văn hóa dần bị lãng quên, mai một.

Nhận thức rõ điều đó, những năm gần đây, chính quyền địa phương cùng các tổ chức đoàn thể, đặc biệt là hội liên hiệp phụ nữ các cấp tại thành phố Huế, đã tích cực triển khai nhiều hoạt động nhằm khôi phục vốn văn hóa cho đồng bào. Trong đó, việc hình thành đội văn nghệ truyền thống của đồng bào Bru - Vân Kiều trở thành điểm sáng.

Thông qua các lớp truyền dạy, những điệu múa truyền thống, kỹ thuật nhảy sạp, cũng như cách sử dụng nhạc cụ dân tộc được hướng dẫn bài bản, đặc biệt dành cho phụ nữ và thế hệ trẻ. Chị Hồ Thị Thể (sinh năm 1995), thành viên trẻ tuổi nhất của đội văn nghệ truyền thống, bày tỏ niềm vui và sự tự hào khi được tham gia đội múa của phụ nữ bản Phúc Lộc. Chị cho biết: “Thông qua lớp học, tôi có cơ hội hiểu sâu sắc hơn về vẻ đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc mình, từ những giá trị được gìn giữ qua bao thế hệ đến các làn điệu dân ca mà cha ông để lại. Đây cũng là động lực để thế hệ trẻ tiếp tục kế thừa và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc”.

Bà Hồ Thị Liên (sinh năm 1976), thành viên khác của đội văn nghệ chia sẻ: “Khi phát động phong trào tham gia lớp múa, chị em trong bản rất hào hứng và nhiệt tình hưởng ứng. Kể từ khi rời quê hương Ba Lòng (Quảng Trị) đến sinh sống tại bản Phúc Lộc, chúng tôi chưa từng có cơ hội được truyền dạy các điệu múa truyền thống của người Bru - Vân Kiều. Vì vậy, khi có giáo viên từ xã Khe Sanh (Quảng Trị) về hướng dẫn, chị em vô cùng phấn khởi, tích cực luyện tập ngày đêm với quyết tâm xây dựng một đội múa hoàn chỉnh”.

Theo bà Liên, hoạt động này không chỉ góp phần bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống mà còn mở ra cơ hội giao lưu, gắn kết cộng đồng, đồng thời từng bước tạo điều kiện phát triển sinh kế cho người dân.

Chị Hồ Thị Thơi, giáo viên dạy múa đến từ xã Khe Sanh, tỉnh Quảng Trị cho biết: “Phần lớn phụ nữ tại bản Phúc Lộc là người Bru - Vân Kiều nhưng còn ít cơ hội tiếp cận và hiểu biết đầy đủ về các làn điệu dân ca, điệu múa truyền thống của dân tộc mình. Thông qua sự kết nối của Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố Huế, tôi đã trực tiếp hướng dẫn, truyền dạy cho chị em những động tác múa mang đậm bản sắc văn hóa Bru - Vân Kiều xưa, như các động tác mô phỏng sinh hoạt thường ngày: Trỉa lúa, giã gạo, tắm suối… Mỗi động tác đều hàm chứa ý nghĩa riêng, phản ánh đời sống lao động, sinh hoạt và tâm hồn của đồng bào, qua đó góp phần khơi dậy ý thức gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong cộng đồng”.

Không chỉ dừng lại ở việc luyện tập, các hoạt động này còn góp phần “đánh thức” niềm tự hào dân tộc, khơi dậy ý thức gìn giữ bản sắc trong mỗi người dân. Những bước chân uyển chuyển theo nhịp chiêng, tiếng trống, những làn điệu dân ca vang lên… đang dần hồi sinh một không gian văn hóa từng bị lãng quên.

Việc bảo tồn văn hóa không chỉ mang ý nghĩa tinh thần mà còn được gắn kết với phát triển du lịch cộng đồng, góp phần tạo sinh kế và nâng cao đời sống cho người dân.

Từ những nỗ lực ấy, có thể thấy, khi chính quyền, đoàn thể các cấp và cộng đồng cùng chung tay, văn hóa truyền thống không chỉ được gìn giữ mà còn có cơ hội tái sinh. Hành trình khôi phục các làn điệu dân ca, điệu múa truyền thống của đồng bào Bru - Vân Kiều tại bản Phúc Lộc hôm nay chính là minh chứng sống động cho sức sống bền bỉ của văn hóa dân tộc. Đồng thời, đó còn là hành trình thắp lên ngọn lửa tự hào, để những giá trị truyền thống tiếp tục được trao truyền, lan tỏa và trường tồn theo thời gian.

Bà Trần Thị Kim Loan, Phó Chủ tịch UBMTTQVN, Chủ tịch Hội LHPN TP. Huế cho biết: “Việc khôi phục, bảo tồn các điệu múa truyền thống của đồng bào Bru - Vân Kiều là một trong những hoạt động thuộc khuôn khổ Dự án “Phát triển sinh kế bền vững thông qua quản lý bền vững rừng FSC và thí điểm du lịch cộng đồng gắn với khôi phục các hoạt động văn hóa bản sắc truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số tại bản Phúc Lộc, xã Hưng Lộc, thành phố Huế”. Dự án do Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố Huế chủ trì triển khai từ tháng 10/2025 đến tháng 9/2026, với sự tài trợ của Quỹ Môi trường toàn cầu thuộc Chương trình Phát triển Liên hợp quốc. Mục tiêu của dự án là xây dựng thí điểm mô hình du lịch cộng đồng, bảo vệ môi trường và gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số tại bản Phúc Lộc”.

H. Triều - C. Bằng