Bảo hiểm xã hội bắt buộc: Tương lai bền vững cho chủ hộ kinh doanh cá thể

Nhiều hộ kinh doanh cá thể đã và đang nhìn nhận BHXH bắt buộc theo hướng tích cực

Theo Luật BHXH sửa đổi năm 2024, từ ngày 1/7/2025, các hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai sẽ thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc. Đồng thời, theo Nghị quyết 198/2025/QH15, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không còn áp dụng phương pháp khoán thuế. Do đó, kể từ ngày 1/1/2026, hộ kinh doanh phải nộp thuế theo phương pháp kê khai và bắt buộc đóng BHXH.

Đây là bước đi quan trọng giúp mở rộng lưới an sinh xã hội, mở ra một tương lai ổn định và bền vững hơn cho những người kinh doanh tự do. Hàng nghìn hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn thành phố Huế đang góp phần không nhỏ của nền kinh tế địa phương. Thu nhập, tích lũy của nhóm này phụ thuộc khoản “lương” tự trả theo kết quả kinh doanh. Đây cũng là căn cứ đề xác định mức đóng BHXH bắt buộc.

Thực tế cho thấy, nhận thức của một số hộ kinh doanh về chính sách BHXH còn hạn chế. Nhiều hộ kinh doanh cá thể còn nhiều băn khoăn về quy định đóng BHXH bắt buộc, nỗi lo thủ tục hành chính phức tạp, chưa hiểu rõ quyền lợi lâu dài, hoặc lo ngại việc kinh doanh bấp bênh không đủ chi trả chi phí... Tuy nhiên, khi được giải thích rõ về điều kiện tham gia, hơn một nửa số chủ hộ kinh doanh đã đăng ký bày tỏ sẵn sàng tham gia BHXH bắt buộc. Điều này cũng cho thấy niềm tin và truyền thông là những đòn bẩy then chốt để tăng việc tuân thủ.

Anh Nguyễn Văn Nam, chủ cửa hàng mua bán xe máy cũ tại phường Thuận Hóa chia sẻ: “Từ 1/1/2026, hộ kinh doanh của tôi chuyển qua hình thức thuế kê khai và tôi cũng được giải thích về việc đóng BHXH bắt buộc. Mức đóng cũng dễ tham gia trong điều kiện thu nhập hàng tháng. Vừa làm đúng quy định của Nhà nước, vừa để mai sau có lương hưu”.

Chia sẻ về thủ tục hành chính, chị Trần Thị Mai - chủ một cửa hàng tạp hóa cho hay: “Khi biết mình thuộc diện phải đóng BHXH bắt buộc, tôi khá lo lắng vì thủ tục nhiều, trong khi bản thân ít tiếp xúc với công nghệ. Tuy nhiên, khi được cán bộ BHXH hướng dẫn, tôi thấy việc thực hiện khá đơn giản. Hàng tháng, tôi có thể tự đóng tại nhà. Nếu gặp khó khăn, vướng mắc thì đều được cán bộ chuyên quản hướng dẫn tận tình”.

Theo BHXH thành phố, tính đến tháng 2/2026, đã có 304 hộ kinh doanh cá thể đăng ký tham gia BHXH bắt buộc và đóng cho 304 người là chủ hộ. Điều đó cho thấy nhận thức của một số hộ kinh doanh về chính sách BHXH đã được nâng lên rõ rệt.

Qua rà soát, bên cạnh những trường hợp tham gia BHXH bắt buộc với tư cách chủ hộ, còn có một bộ phận đã và đang tham gia theo diện người lao động tại các doanh nghiệp, tổ chức. Đây là những trường hợp vừa là chủ hộ kinh doanh, vừa làm việc theo hợp đồng lao động. Ngoài ra, một số chủ hộ hiện đang hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hàng tháng nên không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc theo quy định.

Theo lãnh đạo BHXH thành phố, ngay từ giai đoạn chuẩn bị, cơ quan BHXH tăng cường tuyên truyền để chủ hộ hiểu rõ quyền lợi, trách nhiệm và các quy định liên quan; đồng thời chuẩn bị dữ liệu, thống kê các hộ thuộc diện tham gia. Bên cạnh đó, các hội nghị được tổ chức, thông báo được gửi đến từng hộ; viên chức cũng trực tiếp hướng dẫn đăng ký, hoàn thiện hồ sơ. BHXH thành phố Huế cũng phối hợp với chính quyền địa phương và các sở, ngành liên quan trong việc rà soát, vận động, đưa các chủ hộ kinh doanh tham gia BHXH theo quy định.

Mục tiêu vẫn là mong muốn các chủ hộ kinh doanh hiểu, đồng thuận và tự giác thực hiện. Bởi thực tế, chính sách BHXH là vô cùng cần thiết và hữu ích với mỗi người dân. Việc mở rộng đối tượng tham gia BHXH là chủ trương đúng đắn, góp phần nâng cao phúc lợi xã hội và đảm bảo an sinh xã hội lâu dài.

Bài, ảnh: VÂN DUNG