Báo động về sữa công thức toàn cầu

Thu hồi sữa quy mô lớn

Đầu năm 2026, thị trường sữa công thức toàn cầu chao đảo khi hàng loạt lô sản phẩm của các thương hiệu lớn bị thu hồi tại nhiều quốc gia.

Theo EuroNews, đầu tháng 1, Nestlé mở rộng thu hồi sữa công thức tại hơn 60 nước, với các thương hiệu như SMA, Beba, Guigoz, Alfamino, trở thành một trong những đợt thu hồi lớn nhất. Nguyên nhân, theo Reuters, là phát hiện độc tố cereulide do vi khuẩn Bacillus cereus tạo ra, có thể gây buồn nôn, nôn mửa và đau bụng. Đây là độc tố bền nhiệt, có khả năng tồn tại ngay cả sau khi thực phẩm được xử lý ở nhiệt độ cao.

Sự cố lan rộng khi nhiều sản phẩm phân phối tại châu Âu, châu Á và châu Mỹ bị ảnh hưởng. Tập đoàn Danone cũng thu hồi một số lô sữa Aptamil sản xuất tại Ireland do nguy cơ nhiễm độc tố từ nguyên liệu trong chuỗi cung ứng.

Các điều tra cho thấy nguyên nhân có thể liên quan đến dầu axit arachidonic (ARA) bị nhiễm bẩn trong quá trình sản xuất. Theo Cơ quan an toàn thực phẩm châu Âu, cereulide có thể gây ngộ độc, đặc biệt nguy hiểm với trẻ nhỏ, dù nguy cơ tổng thể được đánh giá ở mức thấp. Một số báo cáo y tế tại châu Âu cho biết, ít nhất bảy quốc gia đã ghi nhận các trường hợp trẻ sơ sinh xuất hiện triệu chứng về tiêu hóa sau khi sử dụng sữa bị nghi nhiễm độc tố, dù phần lớn các trường hợp được đánh giá là nhẹ.

Sự việc cho thấy chỉ một mắt xích trong chuỗi cung ứng gặp vấn đề cũng có thể tác động tới nhiều thương hiệu và thị trường toàn cầu.

Lo ngại về độ an toàn

Song song với các vụ thu hồi sản phẩm, một số nghiên cứu gần đây cũng làm dấy lên tranh luận về thành phần của sữa công thức.

Đài CBS News dẫn báo cáo của tổ chức chuyên nghiên cứu, kiểm nghiệm và đánh giá sản phẩm tiêu dùng Consumer Reports (Mỹ), cho biết các nhà nghiên cứu đã kiểm nghiệm 49 sản phẩm sữa dành cho trẻ em, bao gồm sữa bột, sữa nước, sữa từ protein thay thế và sữa dành cho trẻ dị ứng. Kết quả cho thấy hơn một nửa số mẫu chứa hàm lượng chất ô nhiễm ở mức được đánh giá là “đáng lo ngại”. Các chất được phát hiện bao gồm chì, thạch tín và một số hợp chất có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe nếu trẻ tiếp xúc trong thời gian dài.

Bà Sana Mujahid, quản lý nghiên cứu và kiểm nghiệm an toàn thực phẩm tại Consumer Reports, cho biết việc tiếp xúc lặp đi lặp lại với các chất ô nhiễm này có thể dẫn đến những hệ lụy sức khỏe tiêu cực cho trẻ sơ sinh, do cơ thể trẻ còn nhỏ và các hệ cơ quan vẫn đang trong quá trình phát triển. Bà cũng lưu ý sữa không phải là nguồn phơi nhiễm duy nhất. Những chất này còn có thể đến từ nguồn nước được sử dụng để pha sữa.

Theo các chuyên gia, dù thị trường sữa công thức được kiểm soát khá chặt chẽ, các sản phẩm vẫn khó tránh khỏi ảnh hưởng từ ô nhiễm môi trường hoặc trong quá trình sản xuất.

Consumer Reports nhấn mạnh rằng các sản phẩm trong danh sách kiểm nghiệm vẫn được coi là an toàn để sử dụng, dù có phát hiện dư lượng chất ô nhiễm ở mức thấp. Tổ chức này cho biết họ sử dụng các tiêu chuẩn đánh giá rủi ro nghiêm ngặt nhằm cung cấp thông tin giúp phụ huynh đưa ra lựa chọn phù hợp cho nguồn dinh dưỡng đầu đời của trẻ.

Trước đó, trong một cuộc điều tra công bố năm 2025, Consumer Reports từng phát hiện chì và thạch tín trong một số sản phẩm sữa bột công thức, khiến các cơ quan quản lý thực phẩm tại Mỹ cam kết tăng cường giám sát và siết chặt quy trình kiểm nghiệm đối với nhóm sản phẩm này.

Bài toán niềm tin

Nếu các cơ quan quản lý và nhà khoa học nhìn nhận vấn đề từ góc độ hệ thống, thì đối với nhiều phụ huynh, câu chuyện lại mang tính cá nhân hơn rất nhiều.

Sữa công thức từ lâu đã trở thành lựa chọn phổ biến trong những trường hợp trẻ không thể bú mẹ hoặc khi gia đình cần giải pháp dinh dưỡng thay thế. Tuy nhiên, các vụ thu hồi sản phẩm diễn ra liên tiếp tại nhiều quốc gia đã khiến nhiều gia đình bắt đầu đặt câu hỏi về độ an toàn của những sản phẩm vốn được xem là thiết yếu.

Tại một số quốc gia châu Á, cơ quan chức năng đã yêu cầu tạm dừng bán một số lô sữa công thức để kiểm tra sau khi nhận được cảnh báo từ hệ thống an toàn thực phẩm quốc tế. Những động thái này dù mang tính phòng ngừa nhưng vẫn khiến nhiều phụ huynh lo lắng. Nhiều gia đình rơi vào tình thế khó xử. Một mặt, họ cần sữa công thức khi không thể nuôi con bằng sữa mẹ; mặt khác, họ lại phải đối diện với những thông tin trái chiều về độ an toàn của sản phẩm.

Theo các chuyên gia, khi người tiêu dùng không có cách tự kiểm chứng chất lượng sản phẩm, niềm tin rất dễ bị lung lay. Với những sản phẩm dành cho trẻ sơ sinh, chỉ một thông tin tiêu cực cũng có thể nhanh chóng lan rộng và tạo ra tâm lý hoài nghi trong cộng đồng.

Sữa công thức không chỉ là một sản phẩm tiêu dùng thông thường mà là một phần quan trọng của hệ sinh thái dinh dưỡng toàn cầu, liên quan trực tiếp đến sức khỏe của thế hệ tương lai. Trong nhiều thập kỷ qua, ngành công nghiệp này phát triển nhanh chóng và trở thành thị trường trị giá hàng chục tỷ USD. Nhu cầu sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ em tiếp tục tăng mạnh, đặc biệt tại các quốc gia châu Á.

Tuy nhiên, những sự cố gần đây cho thấy thách thức lớn nhất của ngành không chỉ nằm ở công nghệ hay công thức dinh dưỡng, mà là niềm tin của người tiêu dùng. Khi sản phẩm được thiết kế dành cho nhóm người tiêu dùng nhạy cảm nhất là trẻ sơ sinh, mỗi sự cố dù nhỏ cũng có thể nhanh chóng trở thành một cuộc tranh luận xã hội. Trong bối cảnh đó, vấn đề không chỉ còn là mức độ an toàn của sữa công thức, mà còn là cách ngành công nghiệp này bảo đảm sự an toàn ấy bằng những tiêu chuẩn minh bạch và kiểm soát nghiêm ngặt hơn.

Kha Ninh