Bảo đảm kiểm soát chặt chẽ, phòng ngừa rủi ro trong cho, nhận con nuôi

Phó Cục trưởng Cục Hành chính tư pháp (Bộ Tư pháp) Phan Đăng Kiên cho biết, Luật Nuôi con nuôi năm 2010 đã có một bước phát triển quan trọng, chuyển từ khuôn khổ pháp lý phân tán sang một hệ thống pháp lý đầy đủ, có trọng tâm, lấy lợi ích tốt nhất của trẻ em làm mục tiêu cao nhất.

Tuy nhiên, sau 15 năm thi hành, một số quy định của Luật Nuôi con nuôi năm 2010 chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn, gây khó khăn hoặc giảm hiệu quả của công tác giải quyết nuôi con nuôi cũng như công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp chủ trì phiên họp thẩm định. Ảnh: PV

Vì vậy, dự thảo chính sách của Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) nhằm bảo đảm phù hợp với thông lệ quốc tế và thống nhất giữa quy định của pháp luật về nuôi con nuôi với quy định pháp luật trong các lĩnh vực khác có liên quan. Khắc phục những khó khăn, vướng mắc phát sinh và những tồn tại trong thực tiễn công tác giải quyết nuôi con nuôi do chưa có quy định pháp luật điều chỉnh hoặc đã có quy định nhưng chưa đầy đủ, chưa phù hợp.

Đồng thời tăng cường thẩm quyền địa phương trong giải quyết thủ tục hành chính nhằm thực hiện nhất quán nguyên tắc "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, đảm bảo giải quyết công việc nhanh chóng. Nâng cao chất lượng giải quyết đồng thời thông qua sự hỗ trợ của những người có trình độ chuyên môn về tâm lý học, công tác xã hội...

Cơ quan chủ trì soạn thảo đề xuất 4 chính sách để sửa đổi Luật: Quy định chặt chẽ điều kiện, thủ tục giải quyết đồng thời nhằm bảo đảm lợi ích tốt nhất của trẻ em và phù hợp với thông lệ quốc tế; sửa đổi, bổ sung quy định của Luật Nuôi con nuôi nhằm bảo đảm thống nhất với các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan; phát triển hoạt động công tác xã hội trong giải quyết đồng thời nhằm nâng cao chất lượng và đảm bảo tính chuyên nghiệp của công tác giải quyết nuôi con nuôi; tiếp tục cải cách thủ tục hành chính gắn với tăng cường phân cấp, ứng dụng công nghệ thông tin nhằm tạo thuận lợi cho người dân.

Nhiều ý kiến cơ bản nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật nhằm xử lý các bất cập phát sinh trong thực tiễn. Tuy nhiên, các ý kiến nhấn mạnh yêu cầu quan trọng là phải làm rõ mối liên hệ giữa các vướng mắc thực tế và các nhóm chính sách đề xuất, bảo đảm tính thuyết phục và khả thi của hồ sơ.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho rằng cần thể hiện rõ nét hơn 12 nhóm vấn đề khó khăn, vướng mắc và lý giải đầy đủ việc “chuyển hóa” từ 12 nhóm vấn đề này thành 4 nhóm chính sách trong hồ sơ, để chứng minh các chính sách đề xuất thực sự giải quyết được các tồn tại.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú đặc biệt lưu ý yêu cầu bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và thống nhất của hệ thống pháp luật, nhất là với Bộ luật Dân sự năm 2015. Dẫn ví dụ về quy định xác định dân tộc của con nuôi, Thứ trưởng cho biết, Luật Nuôi con nuôi hiện hành quy định theo cha mẹ nuôi theo hướng “cứng”, trong khi Bộ luật Dân sự lại có cơ chế linh hoạt hơn, cho phép xác định lại theo cha mẹ đẻ. Do đó, cần nghiên cứu viện dẫn hoặc áp dụng quy định của Bộ luật Dân sự để bảo đảm tính linh hoạt, qua đó bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích của trẻ em.

Về cải cách thủ tục hành chính, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú ủng hộ mạnh mẽ xu hướng đơn giản hóa, tạo thuận lợi cho người dân. Tuy nhiên, đi cùng với đó phải là việc siết chặt các điều kiện để bảo đảm kiểm soát chặt chẽ, phòng ngừa rủi ro. Tinh thần này cần được thể hiện rõ trong hồ sơ chính sách, tránh tình trạng nới lỏng đồng loạt dẫn đến khó kiểm soát trong thực tiễn.

Bên cạnh đó, ông Nguyễn Thanh Tú đề nghị nghiên cứu bổ sung một chính sách riêng về “hậu kiểm” - quản lý sau khi việc nuôi con nuôi được xác lập. Hiện nay đã có cơ chế báo cáo trong 3 năm, đặc biệt đối với trường hợp có yếu tố nước ngoài, do đó cần luật hóa và tăng cường vai trò giám sát của nhà nước và xã hội nhằm bảo vệ trẻ em một cách toàn diện.

Phương Thảo