Bản quyền truyền hình World Cup 2026 và trách nhiệm 'xem đúng, xem sạch'

Ngày 29-4, Trung tâm Truyền hình Việt Nam tại TP.HCM đã tổ chức chương trình tọa đàm với chủ đề “Bản quyền World Cup: Trách nhiệm xem đúng, xem sạch”. Chương trình diễn ra trong bối cảnh FIFA World Cup 2026 diễn ra ở Mỹ, Mexico và Canada vào tháng 6 tới đang dần nóng lên.

Mới đây, Đài truyền hình Việt Nam (VTV) công bố là đơn vị duy nhất tại Việt Nam sở hữu và triển khai quyền phát sóng 104 trận đấu của 48 đội tại World Cup 2026.

Tại buổi tọa đàm, Phó Giám đốc Trung tâm Truyền hình Việt Nam tại TP.HCM (VTV9) Nguyễn Quang Sáng cho biết: VTV là đơn vị duy nhất tại Việt Nam sở hữu và triển khai quyền phát sóng giải đấu theo thỏa thuận bản quyền, đồng thời là đầu mối cấp phép trình chiếu công cộng theo quy định. Các đơn vị kinh doanh có nhu cầu tổ chức trình chiếu thương mại World Cup 2026 cần thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bản quyền để trở thành điểm “điểm chiếu chính thức”, qua đó đảm bảo quyền lợi pháp lý, chất lượng trải nghiệm và uy tín thương hiệu.

Ông Từ Lương, Giám đốc Trung tâm Truyền hình Việt Nam tại TP.HCM (VTV9) tại buổi tọa đàm. ẢNH: BTC

World Cup 2026 thu hút sự quan tâm đặc biệt của người hâm mộ Việt Nam nói riêng và người hâm mộ trên toàn thế giới nói chung, đồng thời mở ra nhiều cơ hội phát triển cho các ngành dịch vụ, truyền thông, giải trí kinh tế tại Việt Nam.

Bên cạnh buổi tọa đàm chuyên sâu, hai khách mới là Tiến sĩ Dương Đức Minh - Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển Kinh tế và Du lịch TP. HCM và ông Lê Phụng Hào – Nguyên Chủ tịch Hiệp hội Marketing Việt Nam, Ủy viên BCH Hội Sở hữu trí tuệ TP.HCM còn trình bày tham luận phân tích nhiều khía cạnh đáng chú ý về hành vi tiêu dùng có trách nhiệm trong thời đại số; giá trị thương hiệu khi doanh nghiệp tôn trọng bản quyền; tiềm năng khai thác mô hình Fan Zone hợp pháp; cơ hội phát triển kinh tế đêm, cũng như xây dựng văn hóa thưởng thức thể thao văn minh trong cộng đồng.

Theo các diễn giả, World Cup 2026 không chỉ là ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh mà còn là “bài kiểm tra” về mức độ chuyên nghiệp của thị trường nội dung số Việt Nam. Việc lựa chọn xem tại các điểm phát sóng hợp pháp, chính thống sẽ góp phần tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thể thao trong dài hạn.

Thật vậy, lâu nay người hâm mộ bóng đá Việt Nam đã quen với việc xem miễn phí các trận bóng đá, thậm chí việc nhiều người xem trên các trang web lậu đã trở thành vấn đề nhức nhối.

Phó Giám đốc Trung tâm Truyền hình Việt Nam tại TP.HCM Nguyễn Quang Sáng phát biểu mở đầu buổi tọa đàm. ẢNH: BTC

Bây giờ, với việc VTV là đơn vị duy nhất tại Việt Nam nắm quyền trình chiếu công cộng World Cup 2026, nó đồng nghĩa các hoạt động như tổ chức xem bóng đá tại fan zone, nhà hàng, quán cà phê, rạp chiếu phim hoặc địa điểm công cộng đều phải do đài tổ chức hoặc được cấp phép. Chính điều này sẽ thay đổi hoàn toàn thói quen xem bóng đá của người hâm mộ Việt Nam.

Tại buổi tọa đàm, Phó Giám đốc Trung tâm Truyền hình Việt Nam tại TP.HCM Nguyễn Quang Sáng cho biết, “Người Việt Nam rất đam mê bóng đá, tuy nhiên, có tình trạng xem lậu trên các nền tảng mạng xã hội. Hay các đơn vị chưa nhận thức đầy đủ việc trình chiếu World Cup thì phải có giấy phép. Họ nghĩ việc được chiếu World Cup là điều đương nhiên, nhưng không phải như thế”.

Ông chia sẻ, VTV phải tuân thủ rất nhiều điều khoản nghiêm ngặt của liên đoàn bóng đá thế giới (FIFA). Ví dụ, tại 1 điểm trình chiếu công cộng được cấp phép, có những fan quay lại video rồi phát trên các nền tảng xã hội, thì khi đó là trách nhiệm xử lý là của VTV (trước FIFA). Nếu không tuân thủ bản quyền phát sóng, VTV sẽ đứng trước rủi ro về kinh tế, bỏ tiền rất nhiều để mua bản quyền rồi có thể bị phạt dừng phát sóng. Nó cũng sẽ khiến việc mua bản quyền các giải lần sau sẽ khó khăn hơn.

Bên cạnh đó, những doanh nghiệp nếu không tuân thủ việc xin phép trình chiếu World Cup, thì đang kinh doanh bình thường có thể bị dừng chiếu, người xem thì không được thoải mái, yên tâm thụ hưởng bóng đá. Nó cho thấy rất nhiều nguy cơ xảy ra nếu không tuân thủ bản quyền.

“Vì thế, thông qua buổi tọa đàm này, chúng tôi mong muốn làm sao để doanh nghiệp có thể tạo được lợi ích trong kỳ World Cup, làm sao để người tiêu dùng thưởng thức các trận đấu một cách thoải mái nhất. Chúng tôi cũng mong rằng chúng ta cùng nhau tìm ra giải pháp, không những là việc đảm bảo pháp lý, mà còn là câu chuyện về tư duy mới, tư duy về sự tôn trọng sở hữu trí tuệ, tôn trọng luật pháp quốc tế, cũng như hướng tới nền thể thao văn minh.

VTV sẵn sàng cùng với tất cả những cá nhân, doanh nghiệp, tổ chức sẽ lập ra giải pháp linh hoạt, hiệu quả để chúng ta cùng nhau phối hợp vì một kỳ World Cup thật vui, vì một mùa hè rực rỡ”, Ông Nguyễn Quang Sáng khẳng định.

Tiến sĩ Dương Đức Minh - Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển Kinh tế và Du lịch TP. HCM, trình bày tham luận tại buổi tọa đàm. ẢNH: BTC

Trong khi đó, nhà báo Huỳnh Sang - khách mời của buổi tọa đàm - cho biết, “Vấn đề bản quyền là điều không mới, thế giới đã quen từ lâu, nhưng ở Việt Nam thì chúng ta cứ phải nhắc đi nhắc lại. Bây giờ, có thể người ta nghĩ cứ bật tivi cho người ta xem thôi, tâm lý lâu nay nó là như vậy. Họ không muốn hiểu, hoặc họ chưa nhận thức được muốn tổ chức một hoạt động xem chung là phải xin phép”.

Nhà báo Huỳnh Sang đưa ra ví dụ cho thấy có một “vùng xám”. Theo đó, có 1 điểm chiếu công cộng World Cup 2026 không phép khi bị kiểm tra thì họ có thể nói họ bật đài VTV có bản quyền lên xem World Cup, chứ không xem web lậu. Ông Huỳnh Sang khẳng định người dân, doanh nghiệp cần có nhận thức đúng về bản quyền.

“Xem đúng, xem sạch” là vấn đề đặt ra rất đúng ở thời điểm này. Trong bối cảnh chung của xem truyền hình bản quyền, thì có những vấn đề sau. Một là xem riêng, nghĩa là mua quyền xem, hai là xem chung, tức là mua quyền được trình chiếu cho người khác xem, với mục đích kinh doanh. Thứ ba là tổ chức trình chiếu ở không gian công cộng.

Câu hỏi đặt ra là tôi có không gian, tôi có tự trình chiếu được không, ở đây chúng ta cần nhấn mạnh là phải xin phép vấn đề bản quyền. Chúng ta thấy xem ở nhà và xem ở nơi công cộng là hai vấn đề hoàn toàn khác biệt. Chúng ta phải làm rõ điều đó”, ông Sang cho biết.

Quang cảnh buổi tọa đàm. ẢNH: BTC

Thông điệp “xem đúng, xem sạch” là lời kêu gọi người hâm mộ thay đổi thói quen xem bóng đá, phải lựa chọn xem trên kênh chính thống, tại nơi được cấp phép rõ ràng. Việc mua bản quyền cũng là sự tự giác chấp hành pháp luật, là thước đo cho sự chuyên nghiệp, uy tín và văn minh của mỗi doanh nghiệp tham gia thị trường. Khi đó, những điểm chiếu chính thức không chỉ là nơi để người hâm mộ tụ về cùng nhau thưởng thức môn thể thao vua, mà nó còn là điểm đến của giá trị, của văn hóa và niềm tin.

GIA ĐỊNH