Băn khoăn công chứng giao dịch bất động sản

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ nhất, ngày 11-4, Quốc hội (QH) thảo luận ở hội trường một số dự án luật, trong đó có dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng; dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi).

Hợp đồng đặt cọc: Có nên bắt buộc công chứng?

Một trong những nội dung được các đại biểu (ĐB) QH tập trung thảo luận là phạm vi các giao dịch bắt buộc phải công chứng, đặc biệt là giao dịch bất động sản (BĐS).

ĐB Nguyễn Minh Tuấn (đoàn Phú Thọ) cho rằng đây là nội dung người dân đặc biệt quan tâm. Thực tiễn cho thấy lĩnh vực này đang phát sinh nhiều vấn đề, vì vậy, lần sửa luật này cần tạo điều kiện để giao dịch được thuận lợi hơn và phát huy hiệu quả hơn.

ĐB Tuấn góp ý dự thảo luật không nên quy định theo hướng tất cả các giao dịch BĐS đều bắt buộc phải công chứng; thay vào đó cần có sự linh hoạt hơn, tùy loại hợp đồng. Cùng với đó, cần làm rõ bản chất của hoạt động công chứng trong giao dịch BĐS là công chứng về hình thức hay cả nội dung; đồng thời trong trường hợp giao dịch có dấu hiệu sai phạm, ví dụ như trốn thuế, thì phải quy định rõ trách nhiệm của công chứng viên.

ĐB Lê Thanh Hoàn (đoàn Thanh Hóa) cho biết dự thảo tại Điều 44 bổ sung quy định giao dịch đặt cọc mua bán BĐS thuộc thẩm quyền công chứng của công chứng viên. Nội dung này cần được làm rõ.

Theo ĐB Hoàn, nguyên tắc tại Điều 3 quy định chỉ những giao dịch mà pháp luật yêu cầu mới phải công chứng, như mua bán, chuyển nhượng, tặng cho, góp vốn, thế chấp BĐS. Các giao dịch không bắt buộc công chứng sẽ thực hiện theo quy định của luật chuyên ngành.

Trong khi đó, theo pháp luật hiện hành về đất đai, nhà ở và kinh doanh BĐS, các hợp đồng mua bán, tặng cho, thế chấp, góp vốn BĐS đều phải công chứng hoặc chứng thực, còn hợp đồng đặt cọc thì không bắt buộc. Vì vậy, nếu coi đặt cọc là một phần không tách rời của giao dịch mua bán BĐS thì về nguyên tắc cũng phải công chứng. Điều này dẫn đến mâu thuẫn với quy định hiện hành. Từ đó, ĐB Tuấn đề nghị cân nhắc kỹ việc đưa hợp đồng đặt cọc BĐS vào diện bắt buộc công chứng.

ĐB Nguyễn Thị Thu Hà (đoàn Quảng Ninh) cũng đồng tình với ý kiến của ĐB Hoàn, bởi theo Bộ Luật Dân sự, đây không phải là giao dịch bắt buộc công chứng. Quy định như vậy sẽ làm phát sinh thêm thủ tục, chi phí và hạn chế quyền tự do giao kết.

Đại biểu Lê Thanh Hoàn (đoàn Thanh Hóa): Không nên bắt buộc công chứng hợp đồng đặt cọc Ảnh: PHẠM THẮNG

Ghi "quê quán" thế nào cho đúng?

Thảo luận về dự thảo Luật Hộ tịch sửa đổi, một trong những vấn đề được nhiều ĐB quan tâm là "xác nhận tình trạng hôn nhân". ĐB Trần Nhật Minh (đoàn Nghệ An) nhắc lại tại phiên thảo luận tổ, ông đã góp ý về nội dung bổ sung tình trạng hôn nhân vào đăng ký hộ tịch quy định tại điểm e, khoản 1, Điều 3 về nội dung đăng ký hộ tịch.

Theo ĐB Minh, không nên quy định nội dung này vì tình trạng hôn nhân của cá nhân về cơ bản đã được ghi nhận và tích hợp vào cơ sở dữ liệu hộ tịch, thống nhất sử dụng trên toàn quốc. Việc tiếp tục yêu cầu người dân xin giấy xác nhận riêng dẫn tới phát sinh thêm thủ tục hành chính.

Một nội dung cũng rất được người dân quan tâm, đó là tại khoản 8 Điều 2 của dự thảo luật quy định: "Quê quán của cá nhân được xác định theo quê quán của cha hoặc quê quán của mẹ khi đăng ký khai sinh, trường hợp cha mẹ không thỏa thuận được thì xác định theo tập quán". Theo ĐB Trần Văn Tuấn (đoàn Bắc Ninh), dự thảo vẫn chưa giải thích, chưa định nghĩa rõ ràng thế nào là "quê quán" của cá nhân, mà mới chỉ quy định cách thức xác định quê quán.

Theo ĐB Trần Văn Tuấn, hiện nay, khi cấp đăng ký khai sinh, chính quyền cơ sở thường xác định quê quán của trẻ sinh ra là nơi sinh của cha hoặc mẹ. Cách làm này phát sinh bất cập, bởi cha mẹ có thể sinh ra ở nơi không phải nơi sinh sống ổn định, thậm chí sinh ra ở nước ngoài. Vì thế, ban soạn thảo cần giải thích định nghĩa về "quê quán" của cá nhân và cần bổ sung vào dự thảo luật một điều khoản quy định về tiêu chí cụ thể để xác định thế nào là "quê quán".

Trong khi đó, ĐB Nguyễn Trường Giang (đoàn Lâm Đồng) cho biết tại khoản 2, Điều 7 quy định chủ tịch UBND xã có quyền ký giấy tờ hộ tịch. Căn cứ vào thực tế, chủ tịch UBND xã ủy quyền để ký các giấy tờ hộ tịch, trừ giấy khai sinh, giấy khai tử, chứng nhận kết hôn. Vị ĐB là Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của QH băn khoăn: Những giấy tờ như giấy khai sinh, giấy khai tử, chứng nhận kết hôn quan trọng đến mức nào mà không thể ủy quyền? Với giấy chứng tử, việc không cho chủ tịch UBND xã ủy quyền mà người này bận đi họp, đi công tác xa, nhiều ngày thì xử lý thế nào? Theo ĐB Giang, phải điều chỉnh quy định bất cập này.

Hôm nay (12-4), ngày làm việc cuối của đợt họp thứ nhất của kỳ họp, QH thảo luận tại hội trường về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi); dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).

VĂN DUẨN - MINH CHIẾN