Bãi Nguyệt Bàn, đền Tam Phủ lắng đọng hào khí Đông A

Dấu ấn hào hùng từ hội nghị Bình Than

Theo sử liệu được lưu trữ tại địa phương, tháng 10-1282, trước nguy cơ xâm lược của quân Nguyên Mông, vua Trần Nhân Tông đã triệu tập vương hầu, bô lão về Bình Than để bàn kế sách giữ nước. Vùng đất bãi Nguyệt Bàn ngày nay chính là nơi nhà vua và triều đình lập đàn tế trời đất, cầu cho quốc thái dân an, xã tắc vững bền trước giờ quyết chiến.

Từ cuộc hội nghị lịch sử ấy, tinh thần đoàn kết toàn dân được khơi dậy, tạo tiền đề cho ba lần đại thắng quân Nguyên Mông vang dội. Hào khí Đông A bừng sáng trên bến sông Lục Đầu, hun đúc nên ý chí quật cường của dân tộc Đại Việt.

Trong tâm thức nhân dân địa phương, đền Tam Phủ không chỉ thờ Tam Phủ đại diện cho trời, đất, nước mà còn là nơi tưởng nhớ công lao các bậc tiền nhân đánh đuổi giặc ngoại xâm giữ bình yên giang sơn bờ cõi. Mỗi nén hương dâng lên nơi đây như lời tri ân sâu sắc với cha ông đã viết nên trang sử vàng chói lọi.

Toàn cảnh bãi Nguyệt Bàn, đền Tam Phủ.

Đền tọa lạc trên gò đất cao, phía trước là dòng nước mênh mang, phía sau là làng mạc trù phú của xã Cao Đức. Thế đất “tọa sơn hướng thủy” tạo nên phong thái vững chãi, linh thiêng.

Quần thể gồm ba tòa chính là tiền tế, trung đền và hậu cung. Tòa tiền tế mang kiến trúc 3 gian 2 chái, mái đao cong vút, khung gỗ lim chạm khắc rồng phượng tinh xảo. Trung đền thờ ngũ vị tiên ông, Đức ông, Bà chúa Lục Đầu giang với bức hoành phi cổ “Tam phủ linh từ”. Hậu cung là không gian linh thiêng nhất, tôn trí ba vị Thiên Phủ, Địa Phủ, Thủy Phủ trong dáng vẻ uy nghiêm, tượng trưng cho quan niệm vũ trụ của người Việt.

Hệ thống tượng thờ, sắc phong, câu đối, hoành phi còn lưu giữ được qua nhiều thế kỷ, phản ánh nghệ thuật kiến trúc thời Lê, Nguyễn. Không gian di tích còn có chùa thờ Phật, điện Mẫu Liễu Hạnh, miếu Sơn Thần… tạo nên sự giao hòa giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian.

Cổng đền Tam Phủ.

Lễ hội truyền thống với nghi thức tế lễ, rước kiệu, hát chầu văn, bơi trải… tái hiện đời sống văn hóa vùng sông nước, thu hút đông đảo nhân dân và du khách.

Với những giá trị lịch sử mang ý nghĩa sân sắc, năm 2007, đền Tam Phủ và địa điểm bãi Nguyệt Bàn được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh, khẳng định vị thế quan trọng trong hệ thống di sản vùng Kinh Bắc.

Nỗ lực gìn giữ và phát huy giá trị di tích

Những năm gần đây, chính quyền xã Cao Đức xác định bảo tồn di tích gắn với phát triển kinh tế-xã hội bền vững là nhiệm vụ trọng tâm. Trao đổi với chúng tôi, bà Nguyễn Thị Luân, Bí thư Đảng ủy xã Cao Đức cho biết: “Đền Tam Phủ, bãi Nguyệt Bàn là niềm tự hào của quê hương. Chúng tôi xác định việc bảo tồn phải tuân thủ nguyên tắc giữ gìn tối đa yếu tố gốc, không làm biến dạng không gian tâm linh. Đồng thời, địa phương đẩy mạnh tuyên truyền để thế hệ trẻ hiểu rõ giá trị lịch sử của di tích, coi đây là nơi giáo dục truyền thống yêu nước”. Địa phương đã phối hợp với các cơ quan chuyên môn xây dựng quy hoạch tổng thể khu di tích; huy động nguồn lực xã hội hóa để trùng tu, tôn tạo; tổ chức lễ hội trang trọng, văn minh, an toàn. Bên cạnh đó, xã còn phát triển mô hình du lịch trải nghiệm như: Tham quan trang trại nông nghiệp công nghệ cao, nuôi cá lồng trên sông, thưởng thức dân ca quan họ.

Đền Tam phủ linh thiêng bên bến Nguyệt Bàn.

Giữa nhịp sống hiện đại, bãi Nguyệt Bàn, đền Tam Phủ vẫn giữ nguyên giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh, trở thành điểm đến của du khách thập phương, là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ.

Bãi Nguyệt Bàn, đền Tam Phủ không là một di tích lưu giữ ký ức của dân tộc. Nơi đây gợi nhắc về tinh thần đoàn kết, về bản lĩnh Đại Việt giữa sóng gió ngoại xâm. Giữa sắc xanh của cây lá bãi bồi, tiếng chuông ngân vang hòa cùng nhịp sóng nước, ngôi đền vẫn lặng lẽ tụ linh, tụ khí đất trời. Mỗi bước chân trở về là một lần nhắc nhớ về trách nhiệm với quê hương, với Tổ quốc. Anh Nguyễn Văn Hùng, du khách đến từ Hà Nội về lễ đền xúc động bày tỏ: “Đứng giữa bãi sông rộng lớn này, tôi hình dung ra cảnh vua tôi nhà Trần bàn việc nước. Không gian ở đây gợi lên sự thiêng liêng. Tôi cảm nhận rõ niềm tự hào về lịch sử dân tộc”.

Trong hành trình hội nhập và phát triển hôm nay, việc bảo tồn và quảng bá di tích không chỉ để thu hút du lịch, mà còn để khẳng định bản sắc văn hóa dân tộc. Bãi Nguyệt Bàn, đền Tam Phủ chính là biểu tượng của niềm tự hào, của truyền thống bất khuất và của khát vọng vươn lên.

Mỗi người có dịp về đây đứng trước gió sông Lục Đầu, nghe tiếng chuông vang vọng giữa trời nước mênh mang, hẳn sẽ mang theo trong lòng một cảm xúc khó quên. Đó là niềm tự hào về lịch sử cha ông, niềm tin vào tương lai và tình yêu sâu sắc dành cho mảnh đất Kinh Bắc ngàn năm văn hiến.

NGUYỄN HẢI – ĐỨC NAM