Bài cuối: Tạo đà cho kinh tế số bứt phá

Tuy nhiên, để kinh tế số, đổi mới sáng tạo và khoa học công nghệ thực sự trở thành động lực tăng trưởng, Đồng Tháp cần vượt qua nhiều “điểm nghẽn” mang tính nền tảng.

Không chỉ là câu chuyện của hạ tầng hay nguồn lực, mà còn là bài toán về thể chế, nhân lực và cách tổ chức thực hiện. Đây cũng chính là giai đoạn đòi hỏi những giải pháp mạnh mẽ, đồng bộ và có tính đột phá.

“NÚT THẮT” CẦN ĐƯỢC THÁO GỠ

Phát triển nguồn nhân lực số là yếu tố quyết định trong chuyển đổi số.

Thực tiễn triển khai cho thấy, dù đã có những chuyển biến tích cực, nhưng quá trình phát triển kinh tế số, đổi mới sáng tạo và khoa học công nghệ trên địa bàn tỉnh vẫn còn đối mặt với nhiều hạn chế.

Một trong những vấn đề lớn là tiềm lực khoa học công nghệ còn yếu; hoạt động nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ chưa tạo được sự bứt phá rõ nét.

Một số nhiệm vụ khoa học công nghệ sau khi nghiệm thu chưa được ứng dụng rộng rãi vào thực tiễn, làm giảm hiệu quả đầu tư.

Bên cạnh đó, hạ tầng số dù đã được quan tâm đầu tư nhưng vẫn chưa đồng bộ, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Một số hệ thống còn phân tán, thiếu tính liên thông, khiến việc khai thác dữ liệu chưa thực sự hiệu quả. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến việc xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số.

Nguồn nhân lực chất lượng cao cũng là một “điểm nghẽn” đáng chú ý. Lực lượng làm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo còn thiếu; trong khi đó, kỹ năng số của một bộ phận cán bộ và người dân ở cơ sở còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả triển khai các mô hình chuyển đổi số.

Một vấn đề khác là sự liên kết giữa Nhà nước - nhà khoa học - doanh nghiệp chưa thực sự chặt chẽ.

Doanh nghiệp chưa phát huy đầy đủ vai trò trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, trong khi kết quả nghiên cứu chưa gắn kết chặt với nhu cầu thực tiễn của sản xuất và đời sống.

Trong công tác quản lý, cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo vẫn còn một số hạn chế, chưa đủ mạnh để tạo động lực thu hút đầu tư, nhất là từ khu vực tư nhân. Việc bố trí nguồn lực còn dàn trải, thiếu trọng tâm.

Ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất mở ra hướng phát triển bền vững cho kinh tế địa phương.

Thực tế cũng cho thấy, khó khăn không chỉ nằm ở yếu tố công nghệ, mà còn ở khâu tổ chức thực hiện. Nếu thiếu sự quyết liệt trong chỉ đạo và sự phối hợp đồng bộ giữa các ngành, các cấp, việc triển khai dễ thiếu thống nhất, hiệu quả chưa cao.

Việc nhìn nhận rõ những điểm nghẽn này nhằm xác định đúng các nội dung cần ưu tiên tháo gỡ. Khi các “nút thắt” được giải quyết, quá trình chuyển đổi sẽ có điều kiện tăng tốc và phát huy hiệu quả rõ nét hơn.

TẠO ĐỘT PHÁ TỪ THỂ CHẾ ĐẾN CON NGƯỜI

Để hiện thực hóa mục tiêu đưa kinh tế số trở thành trụ cột của nền kinh tế, Đồng Tháp cần triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp, trong đó thể chế giữ vai trò quan trọng.

Việc cụ thể hóa kịp thời các chủ trương của Trung ương, đồng thời ban hành các chính sách phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương sẽ tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho phát triển.

Hạ tầng số là nền tảng quan trọng để phát triển kinh tế số và xã hội số.

Một trong những hướng đi cần được đẩy mạnh là xây dựng cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Doanh nghiệp cần phát huy vai trò trong hệ sinh thái, vừa là chủ thể ứng dụng công nghệ, vừa góp phần dẫn dắt thị trường.

Các chính sách ưu đãi về tài chính, thuế, tín dụng cần được triển khai theo hướng thiết thực, dễ tiếp cận, tạo động lực thu hút khu vực tư nhân tham gia.

Song song đó, cần tiếp tục đổi mới cách thức quản lý và triển khai các nhiệm vụ khoa học công nghệ theo hướng gắn với nhu cầu thực tiễn. Việc đẩy mạnh cơ chế đặt hàng nghiên cứu sẽ góp phần nâng cao hiệu quả và khả năng ứng dụng của các đề tài khoa học.

Đồng thời, cần áp dụng cơ chế khoán chi đến sản phẩm cuối cùng, tăng tính tự chủ và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân thực hiện.

Hạ tầng số tiếp tục là yếu tố then chốt cần được đầu tư đồng bộ. Việc mở rộng phủ sóng viễn thông, nâng cao chất lượng kết nối internet băng rộng không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà còn là điều kiện quan trọng để phát triển kinh tế số và xã hội số.

Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh xây dựng và khai thác hiệu quả các cơ sở dữ liệu, dữ liệu mở, coi dữ liệu là nguồn lực phục vụ phát triển.

Việc phát triển nguồn nhân lực số có ý nghĩa quyết định. Không chỉ tập trung đào tạo đội ngũ chuyên gia, mà còn cần phổ cập kỹ năng số cho người dân.

Các hoạt động nâng cao kỹ năng số trong cộng đồng cần được triển khai rộng rãi, giúp người dân tiếp cận và sử dụng công nghệ hiệu quả hơn. Đồng thời, cần có chính sách thu hút, giữ chân nhân lực trong lĩnh vực khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Để tạo đột phá, việc lựa chọn các lĩnh vực mũi nhọn, phù hợp với lợi thế của địa phương là yêu cầu đặt ra. Với thế mạnh về nông nghiệp, việc phát triển nông nghiệp công nghệ cao, gắn với chế biến và thương mại điện tử là hướng đi phù hợp.

Qua đó, chuyển đổi số không chỉ góp phần nâng cao năng suất, mà còn gia tăng giá trị cho sản phẩm.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục nhân rộng các mô hình hiệu quả từ cơ sở như: “Chợ không dùng tiền mặt”, “Dịch vụ công trực tuyến”, “Tổ công nghệ số cộng đồng”… Qua thực tiễn, các mô hình này cần được tổng kết, hoàn thiện để phát huy hiệu quả bền vững.

Đồng thời, cần duy trì cơ chế theo dõi, đánh giá thường xuyên thông qua các hệ thống số. Việc đo lường bằng các chỉ số cụ thể sẽ giúp kịp thời điều chỉnh chính sách, bảo đảm quá trình triển khai đạt hiệu quả.

Nhìn chung, việc đưa Nghị quyết 08-NQ/TU vào cuộc sống là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì, quyết tâm và đổi mới trong cách làm. Những kết quả bước đầu là cơ sở quan trọng, song chặng đường phía trước vẫn còn nhiều nhiệm vụ cần tiếp tục thực hiện.

Khi các điểm nghẽn từng bước được tháo gỡ, hạ tầng được hoàn thiện, nguồn nhân lực được nâng cao, kinh tế số, đổi mới sáng tạo và khoa học công nghệ sẽ ngày càng phát huy vai trò, góp phần tạo động lực cho phát triển của tỉnh trong thời gian tới.

LÊ MINH