Bài 2: Chuyển đổi số len lỏi vào đời sống

Bài 1: Mở lối tư duy

Nếu Nghị quyết 08-NQ/TU mở ra một hướng đi chiến lược, thì những mô hình cụ thể ở cơ sở chính là nơi nghị quyết được “đi vào cuộc sống”. Từ những khu chợ nhỏ, tuyến đường dân cư đến từng hộ kinh doanh, từng người nông dân… chuyển đổi số đang len lỏi vào đời sống bằng những cách rất gần gũi.

CHUYỂN ĐỔI SỐ BẮT ĐẦU TỪ NHỮNG ĐIỀU GIẢN DỊ NHẤT

Một buổi sáng tại khu chợ truyền thống, bên cạnh những tiếng nói cười chào hàng quen thuộc, bắt đầu xuất hiện thêm những tấm bảng mã QR được đặt ngay trước quầy hàng.

Đoàn viên, thanh niên, thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng “cầm tay chỉ việc”, giúp người dân tiếp cận môi trường số.

Không phải tiểu thương nào cũng sử dụng thường xuyên, nhưng ngày càng có nhiều người chủ động giới thiệu với khách khi cần thanh toán nhanh. Có người vẫn quen dùng tiền mặt, có người chọn quét mã, hai cách thức song song tồn tại.

Dù chưa hoàn toàn thay thế tiền mặt, nhưng thanh toán bằng mã QR đang dần trở thành một lựa chọn tiện lợi, nhất là với khách hàng trẻ và trong những giao dịch nhỏ lẻ.

Chị Trần Thị Thu Thủy bán thức ăn nhanh tại phường Trung An, chia sẻ: Trước đây, chị gần như không biết gì về chuyển đổi số nên cũng ngại vì sợ rắc rối, sợ bị lừa.

Các Tổ công nghệ số cộng đồng được hình thành, trực tiếp hỗ trợ người dân.

Nhiều địa phương đã triển khai mô hình thanh toán không dùng tiền mặt tại chợ, tuyến dân cư.

Người dân từng bước tiếp cận thanh toán điện tử, bán hàng online.

Mô hình sản xuất - tiêu thụ chuyển dần sang gắn với nền tảng số.

Khi được các bạn trong Tổ công nghệ số cộng đồng hướng dẫn nên giờ cũng đã quen. Khách trẻ thường quét mã QR hơn, bán hàng cũng tiện hơn”, chị nói.

Đó không phải là câu chuyện cá biệt. Mô hình “Chợ 4.0”, “Tuyến đường thanh toán không dùng tiền mặt” đang dần hình thành ở nhiều nơi, góp phần thay đổi thói quen giao dịch của người dân. Điều đáng nói là sự thay đổi này không đến từ áp lực hành chính, mà từ chính nhu cầu thực tế và lợi ích mà người dân cảm nhận được.

Ở một góc khác, trong lĩnh vực hành chính công, việc đưa dịch vụ công trực tuyến đến tận trường học, khu dân cư đã giúp người dân tiếp cận dễ dàng hơn với các thủ tục hành chính.

Những buổi hướng dẫn trực tiếp, “cầm tay chỉ việc” giúp người dân, đặc biệt là người lớn tuổi, từng bước làm quen với môi trường số.

Bà Đặng Ngọc Mai (phường Mỹ Tho) bày tỏ sự phấn khởi khi được hướng dẫn tận tình: “Trước đây, tôi có nghe nói đến dịch vụ công trực tuyến nhưng mà tôi chưa thực hiện được.

Từ khi được các em, các cháu và lực lượng Tổ công nghệ số cộng đồng đến tận nhà hướng dẫn nhiệt tình, dễ hiểu nên tôi cũng biết làm và thấy dịch vụ công trực tuyến này rất tiện ích”.

Đều đặn, các thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng đến tận nhà dân để hướng dẫn cài đặt ứng dụng, nộp hồ sơ trực tuyến và sử dụng các tiện ích số phục vụ sinh hoạt hằng ngày. Cách làm kiên trì, gần gũi đã giúp nhiều người dân mạnh dạn hơn khi sử dụng dịch vụ công trực tuyến.

Những thay đổi tưởng chừng nhỏ này chính là nền tảng để hình thành xã hội số. Khi người dân bắt đầu sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, tham gia các nền tảng số, thì chuyển đổi số không còn nằm trên văn bản hay trong những khái niệm mang tính kỹ thuật, mà đang dần hiện diện trong sinh hoạt hằng ngày.

Đặc biệt, vai trò của các Tổ công nghệ số cộng đồng ngày càng được khẳng định. Không chỉ là lực lượng hỗ trợ kỹ thuật, họ còn là “người truyền cảm hứng”, giúp người dân vượt qua tâm lý e ngại, từng bước tiếp cận công nghệ.

Chính từ những con người cụ thể này, nghị quyết đã được “dịch” thành hành động cụ thể, dễ hiểu, dễ làm.

NGƯỜI NÔNG DÂN THAY ĐỔI CÁCH LÀM

Nếu như ở khu vực đô thị, chuyển đổi số thể hiện rõ qua dịch vụ công và thương mại thì ở nông thôn, sự thay đổi lại bắt đầu từ sản xuất và tiêu thụ nông sản.

Lâu nay, hoạt động sản xuất nông nghiệp gắn với tiêu thụ nông sản chủ yếu phụ thuộc vào thương lái, thị trường nhỏ lẻ, thiếu ổn định. Tuy nhiên, với sự hỗ trợ của các nền tảng số, nhiều nông dân đã bắt đầu tiếp cận phương thức kinh doanh mới.

Thanh toán không dùng tiền mặt dần trở nên quen thuộc trong hoạt động mua bán hằng ngày.

Anh Nguyễn Công Bằng, hộ kinh doanh trang trại chăn nuôi tại xã Chợ Gạo, cho biết: “Trước kia, mình chỉ biết bán cho người quen hoặc thương lái. Giờ có người hướng dẫn đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử, bán hàng qua nền tảng mạng xã hội... Nhờ đó, có đơn hàng từ xa, bán được giá hơn. Ban đầu cũng lúng túng, nhưng làm riết thành quen”.

Câu chuyện của anh Bằng phản ánh một xu hướng đang hình thành: Nông dân không chỉ sản xuất, mà còn tham gia vào chuỗi giá trị thông qua môi trường số. Việc đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử của tỉnh, kết hợp với các nền tảng bán hàng trực tuyến đã mở rộng thị trường tiêu thụ, giúp sản phẩm địa phương tiếp cận nhiều khách hàng hơn.

Nông dân từng bước đưa sản phẩm OCOP lên nền tảng số, mở rộng thị trường tiêu thụ.

Không chỉ dừng lại ở tiêu thụ, chuyển đổi số còn tác động đến cách sản xuất. Nhiều mô hình nông nghiệp thông minh từng bước được áp dụng, giúp người dân theo dõi, quản lý sản xuất hiệu quả hơn. Dù chưa đồng bộ, nhưng những bước đi ban đầu đã cho thấy tiềm năng rõ rệt.

Ở cấp độ rộng hơn, tỉnh cũng đã hình thành Không gian khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo - nơi kết nối các ý tưởng, dự án với nguồn lực hỗ trợ.

Đây không chỉ là nơi dành cho doanh nghiệp, mà còn là cơ hội cho những cá nhân, nhất là người trẻ ở nông thôn, thử sức với các ý tưởng sáng tạo.

Chuyên viên Phòng Văn hóa - Xã hội phụ trách lĩnh vực chuyển đổi số phường Mỹ Phong Đặng Thị Hồng Như chia sẻ, thách thức lớn nhất trong quá trình phổ cập kỹ năng số đến người dân không nằm ở công nghệ, mà ở việc thay đổi thói quen.

“Khi người dân nhận thấy những lợi ích thiết thực, họ sẽ chủ động thay đổi. Điều quan trọng là cần có người hướng dẫn cụ thể, có mô hình thực tế để họ tin tưởng và làm theo”.

Thực tế cho thấy, chuyển đổi số không diễn ra theo kiểu “đồng loạt”, mà lan tỏa theo từng điểm, từng mô hình, từng người dân. Từ một tiểu thương biết dùng mã QR, một người dân biết nộp hồ sơ trực tuyến, đến một nông dân biết bán hàng trên sàn điện tử… tất cả tạo nên một bức tranh chuyển đổi số sinh động, gần gũi.

Đó cũng chính là cách Nghị quyết 08 đi vào cuộc sống: Không phải bằng những khái niệm lớn lao, mà bằng những thay đổi cụ thể, thiết thực, gắn với lợi ích của từng người dân.

Từ những mô hình nhỏ ở cơ sở, có thể thấy chuyển đổi số tại Đồng Tháp đang đi đúng hướng, từng bước hình thành nền tảng cho sự phát triển lâu dài.

Vấn đề đặt ra không chỉ là mở rộng mô hình, mà là làm sao duy trì được tính bền vững và tạo ra những giá trị gia tăng rõ nét trong thời gian tới.

LÊ MINH
(Còn tiếp)