Bài 4: Tháo gỡ 'điểm nghẽn' từ thực tiễn cơ sở

Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Hà Nội đã bước đầu hình thành phương thức quản trị mới theo hướng trực tiếp hơn, sát cơ sở hơn và lấy hiệu quả phục vụ người dân làm trung tâm.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy nhiều bất cập mới đang xuất hiện khi khối lượng công việc, áp lực quản trị và yêu cầu chuyển đổi số dồn mạnh xuống cấp xã, phường. Từ thực tiễn vận hành, Hà Nội đang kiến nghị hoàn thiện cơ chế phân quyền, tái thiết nguồn lực cho cơ sở, xây dựng nền tảng dữ liệu dùng chung và thiết kế lại mô hình quản trị phù hợp với đặc thù của một đô thị đặc biệt.

Việc thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp không chỉ là thay đổi tổ chức bộ máy mà sâu xa hơn là thay đổi tư duy quản trị. Đó là chuyển mạnh từ “quản lý hành chính” sang “quản trị, phục vụ và kiến tạo phát triển”, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo cao nhất. Đây vừa là áp lực vừa là cơ hội rèn luyện đội ngũ cán bộ, công chức “dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm” với tinh thần “dấn thân, phụng sự”.

Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Khương Đình Nguyễn Sỹ Đoàn thẳng thắn nhìn nhận, sau một năm vận hành, khó khăn lớn nhất là khối lượng công việc tăng lên trong khi biên chế không tăng tương ứng. Phạm vi quản lý rộng hơn, nhiệm vụ nhiều hơn, yêu cầu cao hơn nhưng nhiều vị trí vẫn phải kiêm nhiệm. Một số lĩnh vực chuyên sâu như công nghệ thông tin, chuyển đổi số hay phòng cháy, chữa cháy còn thiếu cán bộ có chuyên môn.

Điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải thiết kế lại nguồn lực cho cấp xã, phường theo thực tiễn quản trị, thay vì áp dụng cơ chế “đồng khung” bởi thực tế cho thấy sự khác biệt giữa các địa bàn là rất lớn. Một phường đô thị lõi với dân số hơn 200.000 người, lượng hồ sơ hành chính lớn, áp lực quản lý dân cư và đô thị dày đặc khó có thể vận hành bằng cơ cấu gần tương tự địa bàn nhỏ hơn nhiều.

Nếu nguồn lực là điều kiện cần, dữ liệu được xem là điều kiện đủ để mô hình chính quyền 2 cấp vận hành hiệu quả. Ở phường Dương Nội, thay đổi dễ nhận thấy nhất sau một năm không chỉ nằm ở thủ tục hành chính nhanh hơn mà còn ở cách chính quyền điều hành công việc. Trước đây, việc đánh giá hiệu quả công việc nhiều khi còn nặng tính hành chính, khó lượng hóa. Nay lãnh đạo phường có thể theo dõi tiến độ xử lý công việc trên môi trường số theo thời gian thực.

Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Dương Nội Nguyễn Sĩ Hoạt cho biết, địa phương đang chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị địa bàn dựa trên dữ liệu, tiến độ và kết quả. Lãnh đạo có thể theo dõi công việc đang ở khâu nào, ai phụ trách, tiến độ ra sao, có bảo đảm đúng hạn hay không. Việc đánh giá cán bộ cũng minh bạch, khách quan hơn.

Từ thực tiễn triển khai một năm qua, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Phương Liệt Nguyễn Minh Tiến kiến nghị các cấp tiếp tục quan tâm hoàn thiện các hệ thống, nền tảng số dùng chung; nâng cao tính ổn định, khả năng kết nối, chia sẻ và đồng bộ dữ liệu giữa các hệ thống nhằm tạo thuận lợi cho cơ sở trong quá trình triển khai thực hiện nhiệm vụ. Trong đó, thành phố tổ chức các lớp tập huấn chuyên sâu, hướng dẫn nghiệp vụ đối với cán bộ, công chức cấp phường, nhất là các nội dung mới phát sinh sau sắp xếp tổ chức bộ máy, phân cấp, ủy quyền và triển khai các phần mềm quản lý, điều hành, đánh giá cán bộ theo phương pháp OKR/KPI.

Còn với xã đảo Minh Châu, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Nguyễn Đức Tiến kiến nghị các cấp tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền cho cấp xã đi đôi với phân bổ nguồn lực tài chính, biên chế tương xứng - “giao việc gắn với giao quyền, giao lực”.

Trong đó, sớm cụ thể hóa Luật Thủ đô (sửa đổi) 2026 cùng với rà soát, sửa đổi các quy định, quy trình còn vướng mắc để đồng bộ với mô hình 2 cấp. Đặc biệt là có cơ chế, chính sách đặc thù cho xã đảo Minh Châu, nhất là đầu tư hạ tầng kết nối, công trình phòng, chống lụt bão, và chính sách hỗ trợ lâu dài cho cán bộ, giáo viên.

PGS.TS Phạm Minh Anh, Hiệu trưởng Trường Đào tạo cán bộ Lê Hồng Phong cho rằng, trong bối cảnh thực hiện một cuộc cải cách lớn về tổ chức bộ máy, chất lượng cấp ủy và đội ngũ cán bộ cơ sở có ý nghĩa quyết định. Người đứng đầu phải thấm nhuần tinh thần đổi mới, chuyển hóa các phương châm “sáu rõ’”, “bảy dám” thành hành động cụ thể. Điều quan trọng nhất là phải làm nhanh, đúng, hiệu quả và làm đến cùng.

Để cán bộ yên tâm với công việc, dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm, ông Nguyễn Đức Hà, nguyên Vụ trưởng Vụ Cơ sở Đảng, Ban Tổ chức Trung ương cho rằng, việc rà soát, điều chỉnh và hoàn thiện các chế độ, chính sách đãi ngộ hợp lý là bài toán cấp bách cần được các cơ quan chức năng đặc biệt quan tâm, giải quyết kịp thời.

Ông Nguyễn Đức Hà phân tích, thời gian qua, khối lượng công việc lớn cùng áp lực đi sớm, về muộn, đi công tác xa đã khiến đội ngũ cán bộ cơ sở rơi vào tình trạng quá tải. Dù vẫn tận tụy cống hiến, nhưng nhiều người không khỏi trăn trở khi chế độ đãi ngộ hiện tại chưa tương xứng với công sức bỏ ra, thậm chí thu nhập còn bị sụt giảm sau khi luân chuyển vị trí công tác. Vì vậy, để giữ chân và phát huy năng lực của đội ngũ cán bộ cơ sở, việc rà soát, điều chỉnh và hoàn thiện các chế độ, chính sách đãi ngộ hợp lý là bài toán cấp bách cần được các cơ quan chức năng đặc biệt quan tâm, giải quyết kịp thời.

Ở cấp độ thành phố, thực tiễn triển khai tại Thủ đô đặt ra nhiều yêu cầu cần tiếp tục hoàn thiện để mô hình vận hành đồng bộ, hiệu quả và sát thực tiễn hơn. Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Phùng Thị Hồng Hà cho rằng, việc tổ chức bộ máy phải tinh gọn nhưng phù hợp đặc thù từng địa phương, phân cấp, ủy quyền phải đi đôi với điều kiện thực hiện.

Trên cơ sở đó, thành phố Hà Nội đề nghị Trung ương tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện các tiêu chí về quy mô đơn vị hành chính cấp xã theo hướng linh hoạt hơn, phù hợp với đặc điểm từng vùng, từng loại hình đô thị và yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới; tạo điều kiện để địa phương chủ động hơn trong tổ chức không gian phát triển và nâng cao hiệu quả quản trị địa phương.

“Hà Nội đề nghị Trung ương tiếp tục nghiên cứu tăng tính linh hoạt cho địa phương trong tổ chức cơ quan chuyên môn; cho phép căn cứ quy mô dân số, đặc điểm đô thị và yêu cầu quản lý để xem xét bổ sung số lượng cơ quan chuyên môn phù hợp”, đồng chí Phùng Thị Hồng Hà nhấn mạnh.

Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh yêu cầu Hà Nội tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trong đổi mới tổ chức bộ máy, xây dựng mô hình hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp. Trong đó, thành phố Hà Nội cần tiếp tục đổi mới tư duy quản trị, phương thức lãnh đạo, phương thức tổ chức thực hiện; chủ động tổng kết thực tiễn, kịp thời phát hiện những vấn đề mới để đề xuất giải pháp phù hợp với vị thế và trách nhiệm của Thủ đô.

“Hà Nội cần tiếp tục đóng góp tích cực vào quá trình hoàn thiện mô hình tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị quốc gia trong giai đoạn mới”, đồng chí Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh.

Trưởng ban Tổ chức Trung ương cũng đặt vấn đề nghiên cứu các tiêu chí, tiêu chuẩn bảo đảm không gian hoạt động hiệu quả của cấp xã, như quy mô diện tích, dân số, điều kiện kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng - an ninh… phù hợp với đặc thù đô thị đặc biệt của Hà Nội. Bên cạnh đó, thành phố cần tiếp tục nghiên cứu mô hình tổ chức cơ sở Đảng đồng hành với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; rà soát tổ chức ở cơ sở, tổ dân phố để phù hợp thực tiễn.

Một trong những nội dung được đồng chí Nguyễn Duy Ngọc đặc biệt nhấn mạnh là yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu phát triển Thủ đô trong thời kỳ mới, với tầm nhìn dài hạn và mục tiêu tăng trưởng hai con số. Theo đồng chí Nguyễn Duy Ngọc, thành phố Hà Nội cần tiếp tục đi đầu trong đổi mới công tác cán bộ; xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy đổi mới, năng lực quản trị hiện đại, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Mới đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì cuộc làm việc với Ban Chỉ đạo Trung ương về sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, cải cách về tổ chức bộ máy lần này có ý nghĩa rất lớn, không chỉ là đối với hiện tại mà còn đối với tương lai phát triển của đất nước.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, điều hướng tới không phải chỉ là một bộ máy ít đầu mối hơn mà là một bộ máy phải mạnh hơn, thông suốt hơn, trách nhiệm hơn, hiệu quả hơn và phục vụ nhân dân tốt hơn; không phải chỉ là sắp xếp tổ chức bộ máy và đổi mới phương thức lãnh đạo, phương thức quản lý, phương thức điều hành, phương thức làm việc, phương thức tổ chức thực hiện, không phải chỉ là giải quyết yêu cầu trước mắt mà phải tạo nền tảng trong mô hình quản trị quốc gia hiện đại, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.

Trên tinh thần đó, thành phố Hà Nội đã quán triệt sâu sắc các chủ trương, định hướng của Trung ương và chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về xây dựng mô hình chính quyền địa phương hai cấp theo hướng gần dân, sát dân, phục vụ nhân dân tốt hơn; phát huy vai trò tiên phong của Thủ đô trong đổi mới quản trị và phát triển bền vững.

Trong đó, thành phố xác định 3 khâu đột phá: Xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cán bộ cơ sở, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ; Phát triển đồng bộ hạ tầng số, dữ liệu số và chính quyền số; tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, đất đai, quy hoạch, đầu tư, giải phóng mặt bằng và nguồn nhân lực, khơi thông nguồn lực cho phát triển.

Một năm vận hành chính quyền địa phương hai cấp đủ để Hà Nội khẳng định rằng bộ máy tinh gọn vận hành thông suốt hơn, hiệu lực, hiệu quả và gần dân hơn. Với những kết quả đạt được trong một năm qua, thành phố sẽ tiếp tục gương mẫu đi đầu, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, xứng đáng là Thủ đô Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc, kết nối toàn cầu, đáng đến và đáng sống, đóng góp ngày càng lớn cho đất nước trong kỷ nguyên mới.

Chỉ đạo thực hiện: Vũ Minh Tuấn, Nguyễn Minh Đức
Chỉ đạo sản xuất: Nguyễn Sơn - Chí Công
Thực hiện: Đình Hiệp, Hồng Thái, Phương Ngân
Thiết kế: Thanh Nga

—————-

XEM TIẾP

Bài 5: Xây dựng chính quyền gần dân, sát dân, hoạt động hiệu quả

Nhóm phóng viên