Bài 2 - Động lực từ Hội An, Thành phố sáng tạo

Đặc biệt, Hội An hiện sở hữu nhiều danh hiệu do UNESCO công nhận như Phố cổ Hội An, Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO và Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm. Bên cạnh đó, Làng rau Trà Quế được UN Tourism vinh danh là Làng du lịch tốt nhất năm 2024.

Sau sáp nhập, TP. Hội An (cũ) được tổ chức thành 3 phường (Hội An, Hội An Đông, Hội An Tây) và xã đảo Tân Hiệp, thuộc TP. Đà Nẵng.

Cơ hội từ danh hiệu Hội An - Thành phố sáng tạo

Năm 2023, Hội An chính thức trở thành thành viên Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO (UCCN) trên lĩnh vực Thủ công và Nghệ thuật dân gian.

Danh hiệu quốc tế này mang tới những cơ hội lớn và cả những cam kết trách nhiệm quan trọng của chính quyền các cấp và cộng đồng dân cư khi cùng đồng lòng đặt văn hóa sáng tạo vào trọng tâm của các chiến lược, chính sách phát triển kinh tế - xã hội, coi văn hóa sáng tạo là nguồn lực để phát triển bền vững.

Với Hội An, di sản văn hóa được xem là tài sản vô cùng quý báu, “vốn văn hóa” chính là nền tảng đồng thời cũng là tiền đề sáng tạo nên những giá trị mới

Là thành viên của UCCN, Hội An có thêm nhiều cơ hội để phát triển mạnh mẽ công nghiệp văn hóa bằng tài nguyên sẵn có từ danh hiệu này. Đồng thời cũng thúc đẩy địa phương, cộng đồng phải bắt tay vào rất nhiều việc để danh hiệu này thực sự mang lại lợi ích, phát huy bền lâu cho cộng đồng.

Với vị thế của đô thị du lịch, Hội An là nơi mà nhiều nghệ sĩ, nghệ nhân ở các vùng đất trong nước, quốc tế tìm đến, kết hợp với cư dân bản địa sáng tạo nhiều ý tưởng, mô hình độc đáo, cải tiến mẫu mã các sản phẩm thủ công để tạo ra những sản phẩm có giá trị văn hóa và thương phẩm cao, gắn với phục vụ du lịch, xuất khẩu tại chỗ.

Vùng đất này cũng là không gian lý tưởng để tổ chức triển lãm, hội thảo, trình diễn nghề, tạo điều kiện để các nghệ nhân tiếp cận xu hướng phát triển công nghiệp văn hóa và công nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ; đồng thời khuyến khích, hỗ trợ đào tạo, truyền nghề và thực hành di sản văn hóa cho thế hệ trẻ.

Không chỉ vậy, đây còn là không gian mở cho rất nhiều mô hình sáng tạo và tái chế ở lĩnh vực thủ công mỹ nghệ như “Làng Củi Lũ”, “Xưởng Tái sinh” phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc về bảo vệ môi trường, bảo vệ khí hậu.

Xưởng Tái sinh của họa sĩ Nguyễn Quốc Dân với các tác phẩm nghệ thuật “tái sinh” thông qua thực hành sắp đặt và điêu khắc sử dụng vật liệu phế thải (nhựa, vải cũ,...) để sáng tác nên những tạo hình đa dạng, mang màu sắc độc đáo

Ở lĩnh vực nghệ thuật dân gian, Hội An làm khá tốt việc mở rộng không gian sống nghệ thuật biểu diễn với các hoạt động như khôi phục, phát huy nghệ thuật dân ca bài chòi trở thành sản phẩm du lịch - văn hóa riêng có của Hội An. Đây còn là nơi hội tụ của nghệ sĩ sáng tạo trên khắp đất nước, thu hút giới trẻ với những không gian biểu diễn vận dụng chất liệu văn hóa độc đáo của bản địa.

Hội An đã từng bước trở thành một địa chỉ văn hóa quen thuộc, một điểm đến ưa thích của du khách trong nước và thế giới. Nhiều năm liền, Hội An được các trang mạng uy tín bình chọn là điểm đến văn hóa hàng đầu, là một trong những thành phố du lịch hàng đầu của châu Á và thế giới.

Theo ông Nguyễn Văn Lanh, nguyên Phó Chủ tịch TP. Hội An (cũ), trong bối cảnh hội nhập toàn cầu, với vai trò là thành viên của UCCN, Hội An sẽ có nhiều cơ hội để thúc đẩy mạnh mẽ công nghiệp văn hóa, sự sáng tạo và trải nghiệm di sản, đưa địa phương này trở thành một thành phố sáng tạo phát triển bền vững và là một trong những trung tâm sáng tạo hàng đầu của khu vực

“Điểm độc đáo ở Thành phố sáng tạo Hội An chính là nơi mà cộng đồng tham gia vào các quyết định liên quan đến sáng tạo và phát triển, đặc biệt đối với việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của bản địa, làm cho sáng tạo thật sự là niềm cảm hứng cho mọi người. Và xem sáng tạo là phẩm chất của mỗi người chứ không đơn thuần là tài năng ”, ông Lanh khẳng định.

Phát triển công nghiệp văn hóa trên nền tảng truyền thống

Các làng nghề truyền thống của Đà Nẵng, Hội An trước và sau thời điểm sáp nhập đều đã có tiềm năng quảng bá du lịch; đem lại thu nhập cho nghệ nhân và nhân dân lao động.

Cùng với thúc đẩy đổi mới, sáng tạo, Đà Nẵng, Hội An trước thời điểm sáp nhập cũng đã lựa chọn sự phát triển bền vững, luôn tạo cơ hội và ươm mầm cho các giá trị sáng tạo mới trên nền tảng bảo tồn, phát huy các giá trị của di sản văn hóa.

Nhiều giá trị văn hóa truyền thống đã được phục hồi, phát huy đưa vào khai thác phục vụ du lịch như: tái hiện Đêm Phố cổ Hội An đầu thế kỷ 20 với các điểm đến trình diễn nghệ thuật bài chòi, hát hò khoan, biểu diễn trích đoạn tuồng…

Chương trình "Tuồng xuống phố" phục vụ du khách, người dân do Sở Du lịch Đà Nẵng phối hợp với Nhà hát tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh tổ chức từ năm 2023 đã nối tiếp và lan tỏa nghệ thuật tuồng xứ Quảng, đưa môn nghệ thuật này đến gần hơn với công chúng, làm phong phú thêm các điểm đến du lịch, thu hút du khách đến với Đà Nẵng.

Các show diễn như Ấn tượng Hội An, À Ố Show góp phần làm phong phú sản phẩm du lịch, nâng tầm giá trị văn hóa Hội An

Sau sáp nhập, chính quyền địa phương, ngành Du lịch và cộng đồng doanh nghiệp cần chú trọng khai thác bền vững các nguồn tài nguyên văn hóa bản địa; không ngừng đổi mới, phát triển các sản phẩm du lịch làng nghề, qua đó mang đến cho du khách nhiều cơ hội tìm hiểu lịch sử, tri thức địa phương và các nghề thủ công truyền thống.

Về lâu dài, cần khuyến khích sự tham gia tự nguyện, chủ động của cộng đồng trong gìn giữ và phát huy giá trị di sản. Khi người dân trở thành chủ thể của quá trình bảo tồn, du lịch không chỉ tạo sinh kế mà còn trở thành không gian giao lưu, lan tỏa các giá trị văn hóa một cách bền vững.

Phường Hội An hướng tới trở thành đô thị du lịch đặc thù, tiếp tục giữ vai trò động lực phát triển du lịch của Đà Nẵng và miền Trung

Trong bối cảnh mới, việc kiên trì theo đuổi, nỗ lực triển khai những dự án mà Hội An đã cam kết thực hiện trong 4 năm tới khi gia nhập UCCN sẽ tạo cơ hội cho các chủ thể khởi nghiệp sáng tạo thiên về thủ công và nghệ thuật dân gian ở địa phương có thể tiếp cận thị trường tiêu thụ quốc tế quy mô vừa và nhỏ.

Xa hơn nữa, đây còn là cơ hội để vùng đất Hội An của TP. Đà Nẵng mới hướng đến các ngành công nghiệp văn hóa ở ngành nghề thủ công, nghệ thuật biểu diễn,…

(Còn tiếp)

KHÁNH CHI