Kịch nói Ninh Bình: Những câu chuyện đời qua ánh đèn sân khấu

Vở diễn “Các cụ gánh còng lưng" của Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh Ninh Bình tham gia Liên hoan quốc tế Sân khấu thử nghiệm lần thứ VI, năm 2025.

Thời gian qua, Đoàn Kịch nói Ninh Bình đã dàn dựng, biểu diễn nhiều vở với các đề tài phản ánh hơi thở cuộc sống đương đại, gần gũi với người xem. Nội dung các vở diễn khai thác nhiều vấn đề xã hội hiện nay như: Tình cảm gia đình; tình yêu đôi lứa; những mâu thuẫn trong cuộc sống thường ngày; tác động tiêu cực của cơ chế thị trường đến truyền thống văn hóa... từ đó khơi gợi những suy ngẫm trong mỗi khán giả.

Nhiều vở diễn đã để lại dấu ấn trong lòng công chúng như: “Bản tình ca viết dở”, “Hải âu trắng”, “Thiên nga”, “Thời con gái đã xa”, “Chiều muộn”, “Điều còn lại”, “Đợi đến bao giờ”... Không đi theo xu hướng giải trí đơn thuần, mỗi tác phẩm đều được đầu tư kỹ lưỡng cả về nội dung và nghệ thuật, hướng tới nhiều nhóm đối tượng khán giả khác nhau. Các vở diễn có chất lượng được Đoàn lựa chọn tham gia các cuộc thi, liên hoan sân khấu kịch nói chuyên nghiệp toàn quốc, biểu diễn phục vụ sự kiện chính trị, văn hóa, du lịch quan trọng của tỉnh.

Với phương châm “Không để khán giả tìm đến sân khấu mà đưa sân khấu đến gần hơn với khán giả”, Đoàn Kịch nói Ninh Bình đã tổ chức biểu diễn lưu động tại những sân khấu ngoài trời phục vụ nhân dân vào mỗi dịp cuối tuần, lễ, Tết. Nhiều vở kịch ngắn, gần gũi với đời sống như: “Chai rượu quý”, “Câu chuyện chiều 30 Tết”, “Tình làng xóm”... đã mang đến những thông điệp ý nghĩa về tình người, tình làng nghĩa xóm, góp phần đưa nghệ thuật kịch nói đến gần hơn với công chúng.

Không chỉ phản ánh những câu chuyện đời thường, Đoàn Kịch nói Ninh Bình còn khai thác hiệu quả nhiều đề tài mang tính chính trị - xã hội, trong đó nổi bật là hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân. Đây là mảng đề tài được Đoàn đầu tư dàn dựng nhiều vở diễn từ nhiều năm qua và nhận được sự đánh giá tích cực từ giới chuyên môn cũng như người yêu nghệ thuật sân khấu. Các vở diễn như: “Ai là thủ phạm”, “Họa mi lại hót”, “Phía sau vụ án”, “Thành Hoàng làng”... đã góp phần khắc họa hình ảnh người chiến sĩ Công an nhân dân tận tụy, dũng cảm, đồng thời phản ánh sinh động cuộc đấu tranh giữa cái thiện và cái ác trong đời sống xã hội.

Hiện nay, Đoàn Kịch nói Ninh Bình đang tích cực dàn dựng vở diễn mới “Đất liền và biển cả” (tác giả kịch bản Nguyễn Đăng Chương) với chủ đề về người lính Hải quân và tình yêu quê hương, biển đảo. Tác phẩm kể câu chuyện cảm động về sự hi sinh của những con người bình dị vì chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc, khắc họa tình mẫu tử, tình đồng đội, tình nghĩa vợ chồng cùng bản lĩnh, trách nhiệm của người lính nơi “đầu sóng ngọn gió”. Bên cạnh đó, vở diễn cũng lên án lối sống ích kỷ, thực dụng, đề cao những giá trị nhân văn, lòng biết ơn và tinh thần cống hiến vì đất nước. Đây được kỳ vọng sẽ là một trong những tác phẩm nổi bật của Đoàn Kịch nói Ninh Bình trong thời gian tới.

Nghệ sĩ Ưu tú Nguyễn Thùy Linh, Phó Giám đốc Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh cho biết: Khó khăn đối với nghệ thuật kịch nói hiện nay không chỉ là sự cạnh tranh của các loại hình giải trí mới mà còn là việc xây dựng lớp khán giả trẻ và nguồn diễn viên kế cận. Vì vậy, chúng tôi luôn xác định nâng cao chất lượng nghệ thuật và đổi mới phương thức tiếp cận công chúng là những yếu tố cốt lõi. Mỗi vở diễn phải được đầu tư kỹ lưỡng từ kịch bản, dàn dựng đến diễn xuất, phản ánh hơi thở cuộc sống và những vấn đề xã hội được công chúng quan tâm. Bên cạnh đó, Đoàn cũng chú trọng công tác tuyển chọn, đào tạo lực lượng diễn viên trẻ để tạo “luồng gió mới”, từng bước trẻ hóa đội ngũ, kế thừa và phát huy truyền thống nghệ thuật sân khấu.

Thực tế cho thấy, tại Ninh Bình, dù xuất hiện muộn hơn so với các loại hình nghệ thuật truyền thống như: Chèo, cải lương, hát văn, múa rối nhưng kịch nói vẫn khẳng định được “chỗ đứng” trong lòng khán giả yêu nghệ thuật. Việc vận dụng ngôn ngữ sân khấu hiện đại đã góp phần tạo sức hấp dẫn, giúp loại hình nghệ thuật này tiếp cận hiệu quả hơn với công chúng. Tại Liên hoan quốc tế Sân khấu thử nghiệm lần thứ VI, năm 2025 tổ chức tại Ninh Bình, ngay sau lễ khai mạc, vở diễn “Các cụ gánh còng lưng" của Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh đã được lựa chọn công diễn.

Đây là tác phẩm có sự kết hợp sáng tạo giữa nhiều loại hình nghệ thuật như: Chèo, xẩm, chầu văn, cải lương, múa rối và kịch nói, cùng sự hòa quyện giữa âm nhạc điện tử và dàn nhạc dân tộc. Sự tham gia của các nghệ sĩ kịch nói đã góp phần tạo nên những lớp diễn giàu kịch tính, truyền tải thông điệp nhân văn: “Hãy trả vạn vật trở lại đúng với giá trị của chính mình!”. Với cách tiếp cận mới mẻ, táo bạo, vở diễn nhận được nhiều lời khen từ các đoàn nghệ thuật quốc tế, đồng nghiệp trong nước và để lại ấn tượng sâu sắc với khán giả. Những tràng pháo tay kéo dài tại Nhà hát Phạm Thị Trân sau đêm công diễn là minh chứng cho sức lan tỏa của tác phẩm cũng như nỗ lực đổi mới không ngừng của giới nghệ sĩ sân khấu Ninh Bình trong hành trình hội nhập và phát triển.

Sự kết hợp giữa việc gìn giữ giá trị nghệ thuật truyền thống với hơi thở của cuộc sống đương đại đã góp phần tạo nên sức sống cho loại hình kịch nói hôm nay. Mỗi vở diễn được “sáng đèn” đều mang đến những câu chuyện giàu ý nghĩa, mang tính giáo dục cao, góp phần nâng cao đời sống văn hóa tinh thần và định hướng thị hiếu thẩm mỹ cho nhân dân.

Bài, ảnh: Khánh Dũng