Bắc Ninh: Khuyến khích đổi mới sáng tạo trong khu vực kinh tế tập thể

Cải tiến kỹ thuật đột phá

Sau 17 năm hoạt động, Hợp tác xã Dịch vụ tổng hợp và sản xuất nông nghiệp Lúa Vàng, xã Đồng Việt (gọi tắt là Hợp tác xã Lúa Vàng) không ngừng mở rộng quy mô chăn nuôi và cung ứng dịch vụ liên quan. Hiện nay, Hợp tác xã duy trì đàn nuôi khoảng 40 nghìn con gia súc, gia cầm, cung cấp con giống, thức ăn chăn nuôi, vật tư thú y và vắc xin cho nhiều cơ sở trong và ngoài tỉnh. Từ những ngày đầu còn nhiều khó khăn về vốn, nhân lực và kỹ thuật, đến nay Hợp tác xã đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất, kinh doanh, năng lực quản lý theo hướng hiện đại.

Đầu tư máy móc, cải tiến quy trình chiết xuất dược liệu tại Hợp tác xã Dược liệu Việt Kết.

Năm 2025, trong bối cảnh giá thức ăn chăn nuôi liên tục tăng cao, nguồn thức ăn thô xanh phụ thuộc nhiều vào yếu tố mùa vụ, bài toán bảo đảm nguồn thức ăn ổn định, chất lượng cho đàn gia súc trở thành thách thức lớn đối với các hộ chăn nuôi. Trước thực tế đó, Hợp tác xã đã chủ động nghiên cứu và quyết định đầu tư hệ thống xi lô (silage) ủ chua từ các phụ phẩm nông nghiệp.

Ủ chua xi lô là phương pháp bảo quản thức ăn chăn nuôi thông qua quá trình lên men yếm khí trong môi trường kín. Nhờ đó, các nguyên liệu thô xanh, phụ phẩm nông nghiệp được giữ nguyên giá trị dinh dưỡng, tạo mùi thơm tự nhiên, tăng độ ngon miệng cho gia súc, có thể bảo quản trong thời gian dài mà không phụ thuộc vào điều kiện thời tiết. Ông Nguyễn Trung Điện, Giám đốc Hợp tác xã cho biết: “Với quy mô chăn nuôi ngày càng lớn, dự án được triển khai với mục tiêu giúp Hợp tác xã chủ động nguồn thức ăn thô xanh chất lượng cao quanh năm cho đàn trâu, bò, ngựa, thay thế phương pháp ủ truyền thống thủ công, phân tán, quy mô nhỏ lẻ tại từng hộ”.

Từ tháng 11/2025, đội ngũ kỹ sư, cán bộ Hợp tác xã Lúa Vàng phối hợp với đơn vị thi công triển khai lắp đặt hoàn chỉnh hệ thống xi lô, với công suất thiết kế đạt khoảng 20-25 tấn nguyên liệu mỗi mẻ ủ. Việc cơ giới hóa các khâu sản xuất giúp tiết kiệm nhân công, giảm thời gian chế biến và nâng cao năng suất lao động. Sau khi đi vào vận hành, mỗi năm đơn vị dự kiến sản xuất được khoảng 1 nghìn tấn thức ăn ủ chua, cung cấp nguồn thức ăn thô xanh ổn định, chất lượng đồng đều, giàu dinh dưỡng cho đàn trâu, bò, ngựa. Đặc biệt, việc tận dụng bã dứa, bã ngô và các phụ phẩm nông nghiệp sẵn có tại địa phương không chỉ góp phần giảm thiểu lãng phí tài nguyên mà còn giúp giảm chi phí chăn nuôi từ 15-25%.

Với những kết quả bước đầu đạt được đạt được về giải pháp kỹ thuật mới này, Hợp tác xã Lúa Vàng được Hội đồng bình chọn của Liên minh Hợp tác xã tỉnh chấm điểm, giới thiệu tham gia Cuộc thi toàn quốc “Hợp tác xã đổi mới sáng tạo năm 2026”. Đây không chỉ là sự ghi nhận đối với nỗ lực đổi mới của Hợp tác xã mà còn là cơ hội để mô hình được lan tỏa rộng rãi, góp phần thúc đẩy phong trào sáng tạo trong khu vực kinh tế tập thể.

Từng bước hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Theo bà Nguyễn Thị Thúy Dung, Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã tỉnh, việc Liên minh Hợp tác xã Việt Nam lần đầu tổ chức cuộc thi về đổi mới sáng tạo cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của các sáng kiến trong phát triển hợp tác xã. Thực tế, trong số hơn 2 nghìn hợp tác xã trên địa bàn tỉnh, đã xuất hiện nhiều mô hình chủ động ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và liên kết theo chuỗi giá trị.

Tiêu biểu như các Hợp tác xã: Dược liệu Việt Kết (xã Nhân Thắng), Dược liệu công nghệ cao Trường Sơn (xã Trường Sơn), Nông nghiệp hữu cơ Bình Minh (xã Hiệp Hòa), Nông nghiệp sạch Việt Nam (xã Gia Bình); Ong mật hữu cơ Sơn Động (xã Tuấn Đạo)… Đánh giá chung cho thấy, các hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao, đổi mới sáng tạo có thể giúp tăng hiệu quả sản xuất từ 20–30%, đồng thời giảm đáng kể số lượng lao động trực tiếp. Đây là yếu tố quan trọng trong bối cảnh nguồn lao động nông thôn ngày càng thiếu hụt và chi phí nhân công tăng cao.

Tuy nhiên, số lượng hợp tác xã mạnh dạn nghiên cứu, đổi mới mô hình sản xuất, kinh doanh vẫn còn khiêm tốn. Phần lớn hợp tác xã có quy mô nhỏ, vốn điều lệ thấp, cơ sở vật chất, khả năng tài chính hạn chế, thiếu nhân lực chất lượng cao khiến quá trình tiếp cận ứng dụng và chuyển giao công nghệ, kỹ thuật tiên tiến gặp nhiều khó khăn. Trước thực trạng đó, Liên minh Hợp tác xã tỉnh đang triển khai các giải pháp nhằm từng bước hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong khu vực kinh tế tập thể.

Trước mắt, đơn vị tham mưu xây dựng, trình Chủ tịch UBND tỉnh ban hành “Đề án nhân rộng các mô hình hợp tác xã ứng dụng công nghệ 4.0 trong quản lý điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh và mô hình hợp tác xã nông nghiệp khởi nghiệp ứng dụng công nghệ cao đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Liên minh Hợp tác xã tỉnh sẽ tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực, khuyến khích nghiên cứu, hình thành các sáng kiến, giải pháp thiết thực, phù hợp với điều kiện sản xuất. Định hướng, kết nối hợp tác xã tham gia trực tiếp vào chuỗi giá trị từ cung ứng đầu vào, thu mua, sơ chế, chế biến, bảo quản nông sản đến vận chuyển, phân phối, tiêu thụ sản phẩm. Hỗ trợ hợp tác xã tiếp cận giải pháp kỹ thuật, công nghệ, truy xuất nguồn gốc nhằm nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm.

Bài, ảnh: Huyền Thương