Bắc Ninh: Khẳng định cống hiến của dòng họ Vũ và danh sĩ Vũ Trinh

Ngày 7/8, tại Trung tâm Văn hóa Kinh Bắc (phường Vũ Ninh), Bảo tàng Bắc Ninh số 2 tổ chức Hội thảo khoa học Truyền thống hiếu học dòng họ Vũ thôn Ngọc Quan, xã Lâm Thao và danh sĩ Vũ Trinh. Dự hội thảo có Tiến sĩ Vũ Đức Trung, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh; các nhà nghiên cứu khoa học Trung ương và địa phương cùng đại diện các thế hệ hậu duệ dòng họ Vũ thôn Ngọc Quan, xã Lâm Thao.

Lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tặng hoa chúc mừng Hội thảo.

Thôn Ngọc Quan (xưa là Xuân Lan, tên nôm là làng Sen), xã Lâm Thao là một vùng quê giàu truyền thống học hành, khoa cử. Sử sách từng ghi nhận đây là một trong những địa phương tiêu biểu về truyền thống văn học và khoa bảng, nổi bật là dòng họ Vũ - một dòng họ có bề dày hiếu học, nhiều đời nối tiếp đỗ đạt làm quan, phụng sự đất nước và để lại những giá trị văn hóa, giáo dục sâu sắc.

Chủ tọa điều hành Hội thảo

Theo các nguồn tư liệu lịch sử và gia phả, dòng họ Vũ thôn Ngọc Quan có hàng chục người đỗ đạt qua các kỳ thi Nho học, trong đó có nhiều vị đại khoa tiêu biểu như Tiến sĩ Vũ Miên, Phó bảng Vũ Giáp và đặc biệt là Danh sĩ Vũ Trinh - một trí thức lớn của dân tộc ở giai đoạn cuối Lê đầu Nguyễn. Không chỉ thành đạt trên con đường khoa cử, các bậc tiền nhân của dòng họ còn để lại dấu ấn trên nhiều lĩnh vực như giáo dục, sử học, văn học, pháp luật, ngoại giao và quản trị quốc gia.

Tiến sĩ Nguyễn Văn Đáp phát biểu khai mạc.

Danh sĩ Vũ Trinh (1759-1828) là một gương mặt tiêu biểu của nền học thuật Việt Nam cuối thế kỷ XVIII, đầu thế kỷ XIX. Ông là nhà khoa bảng, nhà chính trị, nhà văn hóa lớn, từng đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng của triều Lê và triều Nguyễn; tham gia biên soạn Hoàng Việt luật lệ, góp phần xây dựng nền pháp luật quốc gia; có nhiều đóng góp trong công tác sử học, ngoại giao và để lại những tác phẩm văn học có giá trị, tiêu biểu là Lan Trì kiến văn lục.

Vũ Trinh là anh rể Đại thi hào Nguyễn Du. Ông cũng là người có ảnh hưởng sâu sắc đến sự nghiệp văn chương của Đại thi hào Nguyễn Du và kiệt tác Truyện Kiều. Với tài năng, nhân cách và cống hiến to lớn, danh sĩ Vũ Trinh xứng đáng là một trong những nhân vật tiêu biểu của hệ thống khoa bảng Bắc Ninh và của nền văn hóa dân tộc.

Đại biểu dự Hội thảo.

Hiện nay, dòng họ Vũ thôn Ngọc Quan còn lưu giữ nhiều di sản quý báu như Nhà thờ Tiến sĩ Vũ Miên, khu lăng mộ các bậc tiền nhân, Văn chỉ Ngọc Quan, hệ thống gia phả, văn bia và tài liệu Hán Nôm giàu giá trị. Đây là những nguồn tư liệu, sử liệu đặc biệt quý giá đối với công tác nghiên cứu lịch sử, văn hóa, giáo dục và truyền thống khoa bảng của quê hương.

Hội thảo thu hút 36 tham luận của các nhà nghiên cứu khoa học Trung ương, địa phương và hậu duệ dòng họ. Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi, nghiên cứu, bổ sung cơ sở khoa học để khẳng định vị trí, vai trò và những đóng góp của dòng họ Vũ thôn Ngọc Quan đối với truyền thống khoa bảng của vùng Kinh Bắc trong lịch sử dân tộc.

Tiến sĩ Nguyễn Hữu Mùi, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa Thăng Long tham luận tại Hội thảo.

Các nhà khoa học cũng đánh giá, làm sáng tỏ hơn về thân thế, sự nghiệp, tư tưởng và những cống hiến nhiều mặt của danh sĩ Vũ Trinh đối với lịch sử, văn hóa, giáo dục, pháp luật và văn học Việt Nam.

Cùng với đó, đề xuất các giải pháp bảo tồn, phát huy hệ thống giá trị di sản, tư liệu Hán Nôm, văn bia, gia phả và các di tích liên quan đến dòng họ Vũ; đồng thời phát huy truyền thống hiếu học, trọng nhân tài trong giáo dục thế hệ trẻ hôm nay.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Phương Chi, Viện Sử học phát biểu thảo luận tại Hội thảo.

Hội thảo góp phần tri ân công lao, tôn vinh đóng góp của các bậc tiền nhân dòng họ Vũ, đặc biệt là danh sĩ Vũ Trinh, góp phần tiếp tục nghiên cứu, bổ sung và làm sáng tỏ hơn những giá trị lịch sử văn hóa khoa bảng của dòng họ; từ đó đề xuất giải pháp bảo tồn, phát huy hiệu quả các di sản văn hóa gắn với dòng họ trong giai đoạn hiện nay.

Đây cũng là hoạt động thiết thực nhằm cụ thể hóa chủ trương của Đảng về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam, khẳng định quan điểm: Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là sức mạnh nội sinh, vừa là mục tiêu, vừa là động lực cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Tin, ảnh: Thanh Lâm