Bắc Ninh: Gắn kết nghiên cứu khoa học với ứng dụng, chuyển giao

Tỷ lệ ứng dụng thực tiễn cao

Bên cạnh trồng rừng các loại cây truyền thống như keo, bạch đàn, năm 2022, ông Nguyễn Thế Thìn, thôn Đồng Con 1, xã Đèo Gia được lựa chọn để thử nghiệm trồng 5 ha cây vù hương - một giống gỗ quý bản địa của dãy núi Tây Yên Tử nhưng đang dần mai một trong tự nhiên. Đây là mô hình tham gia Đề tài nghiên cứu xây dựng mô hình rừng trồng thâm canh vù hương (Cinnamomum balansae H.Lec) do Tiến sĩ Lê Văn Quang, Viện Khoa học lâm nghiệp Việt Nam làm chủ nhiệm đề tài. Ông Thìn vui mừng chia sẻ: "Tôi được hỗ trợ giống, phân bón, được hướng dẫn kỹ thuật để chăm sóc cây đạt hiệu quả sinh trưởng tốt nhất. So với keo hay bạch đàn, cây vù hương cho thu nhập cao gấp 2 - 3 lần. Đồng thời, cây có nhiều ưu điểm như nhanh lớn, chất lượng gỗ tốt, có thể dùng chế tác gỗ mỹ nghệ, phong thủy vì có hương thơm, chiết xuất tinh dầu, làm cây đô thị lấy bóng mát. Hiện nay, gia đình tôi đã mở rộng diện tích trồng vù hương lên 25 ha, trồng rải vụ để thu hoạch theo độ tuổi của cây".

Mô hình trồng thử nghiệm cây vù hương của gia đình ông Nguyễn Thế Thìn, thôn Đồng Con 1, xã Đèo Gia.

Với kinh phí hỗ trợ khoảng 1,5 tỷ đồng, Đề tài đã thực hiện các nhiệm vụ: Đánh giá thực trạng phân bố, sinh thái và gây trồng vù hương trên địa bàn tỉnh, nghiên cứu bổ sung biện pháp kỹ thuật nhân giống bằng hạt, bằng hom; xây dựng 0,5 ha vườn sưu tập giống (từ nguồn giống đã được chọn lọc); xây dựng 5 ha mô hình trồng thâm canh; đào tạo, tập huấn cho người dân và cán bộ địa phương. Sau 27 tháng trồng thử nghiệm, đánh giá bước đầu mô hình khá triển vọng cả về tỷ lệ sống (85%), sinh trưởng và chất lượng rừng. Cây phẩm chất tốt đạt 70,4 - 70,5%; cây phẩm chất trung bình chiếm 26,3 - 27,3%; cây phẩm chất xấu chỉ chiếm 2,3 - 2,9%. Đến nay, kết quả nghiên cứu của Đề tài được người dân tích cực ứng dụng, góp phần bổ sung loài cây bản địa sinh trưởng nhanh, đa dạng cây trồng rừng, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu.

Trong khi đó, Đề tài Nghiên cứu thiết kế, chế tạo hệ thống quản lý năng lượng, điều khiển và giám sát thông minh đèn chiếu sáng công cộng từ trung tâm do Công ty cổ phần Công nghệ viễn thông Điện lực nghiên cứu, triển khai từ tháng 12/2021 đến tháng 3/2025 góp phần tiết kiệm năng lượng. Sản phẩm của Đề tài là phần mềm quản lý từ trung tâm điều hành và 12 thiết bị đo, giám sát thông số dòng điện (dải đo 0 - 100A), điện áp (20 - 300V), nhiệt độ (5 - 100 độ C), tần số (0 - 60Hz), độ ẩm (0 - 100%) của đèn chiếu sáng công cộng và truyền về trung tâm. Trên cơ sở ứng dụng công nghệ thông tin, nền tảng Internet vạn vật, hệ thống quản lý này có khả năng điều khiển bật, tắt đèn chiếu sáng theo thời gian, cường độ ánh sáng mặt trời, điều khiển tắt xen kẽ các pha theo thời gian; lưu trữ dữ liệu về chiếu sáng và điện năng tiêu thụ, cảnh báo để tránh xảy ra sự cố. Các tủ điều khiển chiếu sáng có thể điều khiển từ trung tâm hoặc tự động theo chương trình cài đặt sẵn. Đề tài được Hội đồng Khoa học và Công nghệ tỉnh đánh giá cao về tính ứng dụng thực tiễn, giúp tiết kiệm lượng điện năng tiêu thụ và chi phí nhân công mà vẫn đáp ứng được nhu cầu chiếu sáng đô thị.

Được biết, đây là 2 trong số 26 đề tài khoa học và công nghệ cấp tỉnh được Sở Khoa học và Công nghệ nghiệm thu trong năm 2025. Trong đó, 4 nhiệm vụ đạt xuất sắc, 12 nhiệm vụ đạt, vượt chỉ tiêu được giao thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW. Ngoài ra, 23 nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp cơ sở được nghiệm thu, đánh giá, có 7 nhiệm vụ xuất sắc, 16 nhiệm vụ đạt. Tỷ lệ kết quả khoa học, công nghệ được ứng dụng thực tiễn sau 12 tháng nghiệm thu đạt 73,7% (vượt chỉ tiêu được giao trên 40%). Qua đó, góp phần đẩy nhanh tiến độ, đưa Bắc Ninh đứng thứ 2 toàn quốc về thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Ưu tiên tuyển chọn, đặt hàng

Theo Tiến sĩ Lê Xuân Tâm, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, sau sáp nhập, Sở quản lý 2 nhiệm vụ cấp quốc gia, 106 nhiệm vụ cấp tỉnh và 23 nhiệm vụ cấp cơ sở, (lớn nhất từ trước đến nay). 100% các nhiệm vụ này đều bị ảnh hưởng do sáp nhập tỉnh và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp. Vì thế, Sở đã chủ động làm thủ tục điều chỉnh tên, cơ quan chủ trì, thành viên và thời gian thực hiện cho phù hợp.

Hiện nay, Sở Khoa học và Công nghệ đã hoàn thành việc tổng hợp danh mục 237 nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh năm 2026 để trình UBND tỉnh phê duyệt danh mục; đồng thời thông báo tuyển chọn 33 nhiệm vụ. Những lĩnh vực nghiên cứu khoa học được ưu tiên triển khai, bao gồm: Việc giải quyết vấn đề cấp bách của tỉnh như nông nghiệp công nghệ cao; giống cây trồng, vật nuôi năng suất cao, thích ứng với biến đổi khí hậu; bảo vệ môi trường, xử lý rác thải và nước thải; chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong công tác quản lý và cải cách hành chính...

Để nâng cao hiệu quả các đề tài, nhiệm vụ khoa học, tỉnh Bắc Ninh áp dụng cơ chế quản lý linh hoạt nhưng chặt chẽ. Ngay từ khâu tuyển chọn đề tài, Sở đã thành lập Hội đồng tư vấn bao gồm các chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành giúp lựa chọn những đơn vị chủ trì có năng lực thực sự. Cơ chế đặt hàng cụ thể khi chủ động đưa ra các bài toán khó từ thực tế sản xuất và quản lý để các nhà khoa học tìm lời giải, thay vì chờ đợi các đề xuất thụ động. Công tác hậu kiểm được thực hiện sát sao, các đề tài chậm tiến độ hoặc không đạt mục tiêu cam kết đều bị xử lý nghiêm túc, tránh lãng phí ngân sách nhà nước. Tiến sĩ Lê Xuân Tâm khẳng định: "Mục tiêu cao nhất của chúng tôi là tạo ra một hệ sinh thái khoa học mà ở đó, các nhà khoa học được yên tâm cống hiến trí tuệ, giá trị khoa học và kết quả nghiên cứu phải được chuyển giao trực tiếp cho doanh nghiệp và người dân, góp phần giải quyết những bài toán lớn của tỉnh dựa trên căn cứ khoa học".

Bài, ảnh: Huyền Thương