Bắc Kinh chặn đứng vụ Meta thâu tóm công ty trí tuệ nhân tạo Manus

Meta không thể có Manus như kỳ vọng.

Quyết định mang tính bước ngoặt này được cơ quan quản lý công bố vào hôm nay (27/4) sau một quá trình đánh giá an ninh quốc gia vô cùng nghiêm ngặt. Sự can thiệp trực tiếp từ giới chức trách đã đặt tương lai của doanh nghiệp công nghệ từng gây tiếng vang lớn này vào một tình thế vô định, đồng thời làm dấy lên những cuộc thảo luận sâu rộng về ranh giới kiểm soát dòng chảy công nghệ giữa các siêu cường trên toàn thế giới.

Bước đi phòng thủ trước làn sóng tác tử AI

Cơ quan hoạch định kinh tế hàng đầu của Trung Quốc đưa ra một tuyên bố vô cùng súc tích, khẳng định quyết định phủ quyết thương vụ được đưa ra hoàn toàn tuân thủ các quy định và luật pháp hiện hành.

Họ từ chối cung cấp thêm bất kỳ chi tiết cụ thể nào về những rủi ro an ninh vướng mắc khiến thỏa thuận bị đình chỉ. Động thái cứng rắn này diễn ra vào thời điểm các tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới đang chạy đua khốc liệt để phát triển các tác tử AI.

Khái niệm này ám chỉ những trợ lý kỹ thuật số được trang bị sức mạnh học sâu, có khả năng tự động phân tích và hỗ trợ thực hiện các nhiệm vụ phức tạp trên nhiều nền tảng ứng dụng khác nhau bằng cách mô phỏng chân thực cách con người suy nghĩ và xử lý công việc.

Nhiều gã khổng lồ công nghệ tại Thung lũng Silicon như Google đang đặt cược một nguồn lực tài chính khổng lồ vào các hệ thống thông minh phổ quát này, coi đây là giai đoạn tiến hóa tiếp theo mang tính quyết định của ngành công nghiệp phần mềm.

Sự nhạy cảm của Bắc Kinh đối với Manus hoàn toàn có cơ sở khi nhìn vào những thành tựu mà công ty này đã đạt được. Doanh nghiệp này lần đầu tiên thu hút sự chú ý mạnh mẽ của giới truyền thông toàn cầu vào tháng 3 năm ngoái khi họ trình làng một sản phẩm được mệnh danh là tác tử AI tổng quát đầu tiên trên thế giới. Sự kiện ra mắt đó đã mở đường cho một xu hướng phát triển công nghệ hoàn toàn mới.

Đầu năm nay, sự xuất hiện bùng nổ của tác tử AI OpenClaw đã làm khuynh đảo giới công nghệ và cộng đồng mạng xã hội Trung Quốc, thúc đẩy các doanh nghiệp nội địa từ những tập đoàn khổng lồ đến các công ty khởi nghiệp non trẻ phải lao vào cuộc đua giới thiệu các phiên bản trợ lý tự chủ của riêng họ.

Giới chuyên gia công nghệ tại quốc gia tỉ dân đều có chung một nhận định rằng nếu năm ngoái là năm của các công cụ trò chuyện tương tác văn bản, thì năm nay chính là kỷ nguyên của các tác tử AI có khả năng tự hành. Hướng đi này hoàn toàn phù hợp với bản thiết kế công nghệ chiến lược dài hạn do chính phủ vạch ra, giải thích lý do họ phải bảo vệ nghiêm ngặt các doanh nghiệp nắm giữ công nghệ lõi trong lĩnh vực này.

Số phận bấp bênh của công ty AI nỗ lực chuyển mình

Trước khi bị giội gáo nước lạnh, Meta đã hân hoan thông báo về việc đạt được thỏa thuận mua lại Manus vào tháng 12 năm ngoái. Công ty khởi nghiệp trí tuệ nhân tạo có nguồn gốc từ Trung Quốc này sở hữu một lịch sử hoạt động có nhiều biến động nhằm tìm kiếm sự tự do phát triển. Ban đầu, họ đặt trụ sở kép tại thành phố Vũ Hán và thủ đô Bắc Kinh. Để tránh né các rủi ro địa chính trị và thuận lợi vươn ra thị trường toàn cầu, họ đã quyết định chuyển toàn bộ đội ngũ nhân sự chủ chốt sang Singapore và chính thức tự nhận mình là một doanh nghiệp của quốc đảo sư tử sau giữa năm 2025.

Manus sau đó đã tiến hành đóng cửa toàn bộ các văn phòng đại diện tại Trung Quốc và sa thải phần lớn nhân viên đang làm việc ở đó. Một chi tiết đáng chú ý là công ty này chưa từng cung cấp bất kỳ dịch vụ hay sản phẩm thương mại nào của mình tại thị trường đại lục nhằm duy trì tính trung lập tối đa.

Tờ Nikkei Asia từng đưa tin trích dẫn các nguồn tin thân cận cho biết giá trị của thương vụ này rơi vào khoảng 2 đến 3 tỉ USD. Tất cả các nhà đầu tư khác của công ty khởi nghiệp đều đã hoàn tất việc thoái vốn vào thời điểm thông báo mua lại được phát đi. Meta cũng đã lên tiếng đảm bảo rằng Manus sẽ cắt đứt mọi mối liên hệ với các nhà đầu tư Trung Quốc sau khi quá trình thâu tóm hoàn tất. Trong quá khứ, danh sách các nhà đầu tư rót vốn sớm vào Manus bao gồm Benchmark cùng một loạt các quỹ hỗ trợ tên tuổi của Trung Quốc như Zhen Fund, Tencent và HSG, đơn vị tiền thân của quỹ Sequoia China lừng danh.

Đứng trước lệnh cấm bất ngờ, một đại diện phát ngôn của Meta đã bày tỏ sự tin tưởng vào tính hợp pháp của thỏa thuận khi khẳng định: "Giao dịch tuân thủ hoàn toàn luật pháp hiện hành. Chúng tôi dự đoán sẽ có một giải pháp thích hợp cho cuộc điều tra".

Tuy nhiên, phía Manus hiện vẫn giữ im lặng và chưa đưa ra bất kỳ phản hồi chính thức nào. Sự can thiệp quyết liệt này cho thấy nỗ lực thay đổi danh tính quốc gia của Manus đã không thể giúp họ thoát khỏi mạng lưới giám sát an ninh, tạo ra một bài học đắt giá cho các công ty công nghệ có khát vọng vươn mình ra biển lớn.

Bùi Tú