ASEAN hợp tác ra sao với các đối tác đối thoại, các tổ chức quốc tế?

Cột mốc mới từ Tuyên bố Hà Nội

Tại Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN (ADGMIN) lần thứ 6 vừa qua, việc thông qua Tuyên bố Hà Nội về Hợp tác Số đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng - ASEAN đã thiết lập quan hệ đối thoại chính thức với 6 đối tác cấp Bộ trưởng và 10 đối tác cấp Quan chức Cao cấp. Điểm cốt lõi của các mối quan hệ này là hiện thực hóa Kế hoạch Tổng thể Số ASEAN 2030 (ADM 2030), đưa khu vực trở thành một cộng đồng số hàng đầu thế giới.

Mỗi đối tác đối thoại của ASEAN đều mang đến những nguồn lực và thế mạnh công nghệ riêng biệt, được cụ thể hóa qua các Kế hoạch công tác năm 2026:

Với hơn 700 triệu dân, ASEAN thu hút sự tham gia mạnh mẽ của các đối tác lớn như Hoa Kỳ, EU, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và các tổ chức quốc tế như ITU, WB

Trung Quốc - Tiên phong trong trí tuệ nhân tạo (AI). Hợp tác ASEAN - Trung Quốc đang chuyển trọng tâm vào các công nghệ mới nổi. Hai bên đã thống nhất thúc đẩy triển khai Trung tâm Đổi mới Công nghiệp AI ASEAN - Trung Quốc và Học viện Số ASEAN - Trung Quốc. Ngoài ra, một hướng dẫn chung về luồng dữ liệu xuyên biên giới đang được xây dựng nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại điện tử, đồng thời đảm bảo an toàn dữ liệu.

Nhật Bản - AI an toàn và hạ tầng bền vững. Hợp tác với ASEAN - Nhật Bản tập trung vào bốn trụ cột: AI và chính sách số, an ninh mạng, hạ tầng số và chuyển đổi số. Đáng chú ý, tuyên bố chung ASEAN - Nhật Bản về thúc đẩy AI an toàn, bảo mật và đáng tin cậy nhấn mạnh vào việc đồng sáng tạo các giải pháp công nghệ thay vì chỉ nhập khẩu, giúp các quốc gia ASEAN tự chủ hơn về mặt kỹ thuật.

Hàn Quốc - Củng cố "Lá chắn" an ninh mạng. Hàn Quốc tiếp tục là đối tác chiến lược trong việc bảo vệ không gian mạng khu vực. Dự án Lá chắn An ninh mạng ASEAN đã hoàn thành giai đoạn quan trọng, tạo tiền đề cho các Dự án Trọng điểm Đổi mới Số ASEAN-Hàn Quốc (KADIF). Mục tiêu sắp tới là xây dựng nền tảng AI chung và nâng cao năng lực cho đội ngũ chuyên gia công nghệ thông tin trong khối.

Hoa Kỳ - Thúc đẩy kinh tế số và chống lừa đảo. Mối quan hệ ASEAN - Hoa Kỳ tập trung vào việc hỗ trợ thực hiện Hiệp định khung ASEAN về Kinh tế Số (DEFA). Các hoạt động thực tế bao gồm Đối thoại Chính sách An ninh mạng và các hội thảo phối hợp với các tập đoàn công nghệ lớn như Google để đào tạo về phòng chống lừa đảo trực tuyến – một vấn đề nhức nhối trong khu vực hiện nay.

Ấn Độ, Nga và EU: Đa dạng hóa nguồn lực Ấn Độ cam kết vận hành Quỹ ASEAN - Ấn Độ vì Tương lai Số để đào tạo nguồn nhân lực ICT. Trong khi đó, EU hỗ trợ ASEAN thông qua các dự án Global Gateway, tập trung vào kết nối an toàn, quản trị nền tảng số và quan sát trái đất. Còn Nga đóng đóng góp quan trọng trong các lĩnh vực chính phủ điện tử và hội nhập số.

Vai trò "xương sống" của các tổ chức quốc tế

Bên cạnh các quốc gia, các tổ chức quốc tế đóng vai trò tư vấn và cung cấp tiêu chuẩn kỹ thuật:

Liên minh Viễn thông Thế giới (ITU): Đây là đối tác kỹ thuật quan trọng nhất giúp ASEAN triển khai mạng 5G, quản lý tần số và đặc biệt là tăng cường khả năng chống chịu của hệ thống cáp quang biển – yếu tố sống còn cho internet khu vực.

Liên minh Viễn thông Châu Á - Thái Bình Dương (APT): Tổ chức này đóng vai trò cầu nối trong việc xây dựng các kế hoạch chiến lược về viễn thông và đối thoại chính sách.

Nhóm Ngân hàng Thế giới (World Bank): Một điểm mới là phiên tham vấn với World Bank nhằm xây dựng quan hệ đối tác dài hạn. World Bank hỗ trợ ASEAN về mặt tài chính và tư vấn khung pháp lý cho vệ tinh, định danh số tương tác và thúc đẩy luồng dữ liệu xuyên biên giới.

Tầm nhìn tới năm 2030

Tất cả các hoạt động hợp tác này không nằm ngoài mục đích đưa ASEAN trở thành một thực thể số thống nhất. Việc thu hút sự tham gia tích cực từ các đối tác quốc tế cho thấy sức hấp dẫn và vị thế ngày càng cao của thị trường số ASEAN.

Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN lần thứ 7 dự kiến được tổ chức tại Brunei vào tháng 1.2027 sẽ là nơi kiểm chứng những kết quả đầu tiên của các kế hoạch hành động 2026 vừa được thông qua.

Với lộ trình rõ ràng, ASEAN đang tự tin tiến tới một tương lai số bền vững - nơi công nghệ phục vụ con người và thúc đẩy thịnh vượng chung.

Nam Phong