Áp lực vốn buộc doanh nghiệp tăng tốc phát hành cổ phiếu

Gọi vốn từ thị trường chứng khoán

Doanh nghiệp bất động sản và xây dựng đang quay lại thị trường cổ phiếu để tìm vốn, khi chi phí vay cao và cánh cửa trái phiếu thu hẹp buộc họ phải tái cấu trúc bảng cân đối kế toán.

Một loạt kế hoạch phát hành quy mô lớn đã được trình cổ đông trong mùa đại hội năm nay, phản ánh nhu cầu cấp thiết về dòng tiền. Mục tiêu không chỉ là tài trợ dự án mới mà còn để xử lý nợ và củng cố nền tảng tài chính.

Công ty CP Fecon là một ví dụ. Doanh nghiệp dự kiến huy động gần 875 tỷ đồng qua ba đợt phát hành cổ phiếu. Hơn 610 tỷ đồng trong số này sẽ được dùng để trả nợ ngắn hạn, phần còn lại bổ sung vốn lưu động và đầu tư thiết bị.

Công ty CP Phát triển bất động sản Phát Đạt cũng lên kế hoạch chào bán gần 200 triệu cổ phiếu, dự kiến thu về khoảng 1.996 tỷ đồng. Phần lớn nguồn vốn sẽ được rót vào dự án Đà Nẵng Centre Point, trong khi một phần khác dùng để mua lại cổ phần và bổ sung vốn hoạt động.

Ở quy mô lớn hơn, Công ty CP Hạ tầng Gelex chuẩn bị phát hành riêng lẻ tối đa 100 triệu cổ phiếu, với số tiền kỳ vọng khoảng 3.330 tỷ đồng. Toàn bộ nguồn vốn dự kiến được dùng để trả nợ và tái cấu trúc tài chính, thay vì mở rộng đầu tư mới.

Trong khi đó, Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình lựa chọn phương án hoán đổi nợ thành cổ phần, phát hành gần 47 triệu cổ phiếu để xử lý khoản nợ hơn 469 tỷ đồng.

Tổng giá trị huy động vốn thông qua phát hành cổ phần và IPO đã được đại hội đồng cổ đông các doanh nghiệp thông qua trong năm 2026 dự kiến đạt khoảng 289.500 tỷ đồng. Ảnh: Hoàng Anh

"Bóng ma" pha loãng có quay trở lại?

Theo ông Huỳnh Anh Huy, Giám đốc phân tích ngành tại Kafi Securities, vốn sẽ tiếp tục là "chìa khóa" quyết định tốc độ phục hồi và tăng trưởng của thị trường bất động sản trong những năm tới. Khi các dự án ngày càng được mở rộng về quy mô, từ vài nghìn đến hàng chục nghìn tỷ đồng, nhu cầu vốn của doanh nghiệp cũng tăng lên tương ứng.

Trong bối cảnh đó, theo ông Huy, tín hiệu tích cực là chính sách tiền tệ đang được điều hành theo hướng linh hoạt hơn, từng bước dung hòa giữa mục tiêu kiểm soát rủi ro và thúc đẩy tăng trưởng. Điều đó giúp doanh nghiệp địa ốc có thêm kỳ vọng về khả năng tiếp cận nguồn vốn.

"Tuy nhiên, khi nhu cầu vốn ngày càng lớn, tín dụng ngân hàng khó có thể là "chiếc phao" duy nhất, mà trái phiếu và cổ phiếu sẽ là hai kênh dẫn vốn quan trọng cho giai đoạn phát triển tiếp theo của ngành", ông nhấn mạnh.

Dù vậy, ông Huy đánh giá, cánh cửa trái phiếu hiện không còn rộng mở như giai đoạn 2020 - 2021. Sau những biến động của thị trường, nhà đầu tư đã trở nên thận trọng hơn đáng kể. Thay vì chỉ nhìn vào lãi suất, họ đánh giá kỹ hiệu quả sử dụng vốn, tính pháp lý của dự án, khả năng bán hàng, dòng tiền vận hành và năng lực trả nợ của doanh nghiệp.

Nói cách khác, thị trường trái phiếu đang chuyển từ cuộc chơi của niềm tin sang cuộc chơi của năng lực và sự minh bạch. Điều này khiến việc huy động vốn trở nên thách thức hơn, đặc biệt với các doanh nghiệp quy mô nhỏ hoặc chưa xây dựng được vị thế đủ mạnh.

Ở chiều ngược lại, thị trường cổ phiếu đang nổi lên như một nguồn vốn trung và dài hạn đầy triển vọng. Sau làn sóng IPO và tăng vốn sôi động của khối công ty chứng khoán trong năm 2025, kỳ vọng nâng hạng thị trường đang mở ra một câu chuyện mới cho doanh nghiệp bất động sản.

"Nếu Việt Nam chính thức bước vào nhóm thị trường mới nổi và thu hút mạnh hơn dòng vốn ngoại, không chỉ mặt bằng định giá được nâng lên mà các doanh nghiệp địa ốc cũng sẽ có thêm cơ hội huy động nguồn lực quy mô lớn, tạo nền tảng tài chính vững chắc để đón đầu chu kỳ tăng trưởng mới", ông Huy nói.

Ở góc nhìn rộng hơn, trong bối cảnh các doanh nghiệp đang đẩy mạnh gọi vốn trên thị trường chứng khoán, một vấn đề đặt ra là sức hấp thụ của thị trường trong nửa cuối năm 2026 có theo kịp đà phát hành?

Theo thống kê của FiinGroup, khoảng 70% kế hoạch phát hành của các doanh nghiệp trên toàn thị trường trong năm 2026 hiện vẫn chưa được triển khai tính đến hết tháng 5. Điều này đồng nghĩa lượng cổ phiếu mới sẽ tập trung xuất hiện trong những tháng còn lại của năm.

Nói cách khác, thị trường đang đứng trước nguy cơ phải hấp thụ một lượng cung cổ phiếu lớn nhất trong nhiều năm.

Khối lượng phát hành mới. Nguồn: FiinPro-X Platform

Đáng chú ý hơn, tỷ lệ phát hành cổ phiếu mới trên tổng lượng cổ phiếu đang lưu hành dự kiến lên tới 17,1%, mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây.

Cụ thể, theo FiinGroup, tổng khối lượng cổ phiếu mới dự kiến đưa ra thị trường, bao gồm cả phát hành tăng vốn, chia tách cổ phiếu và trả cổ tức bằng cổ phiếu, ước đạt khoảng 48,2 tỷ cổ phiếu, tăng 26% so với năm trước.

Riêng lượng cổ phiếu phát sinh từ hoạt động chia tách và trả cổ tức bằng cổ phiếu đã chiếm tới gần 29 tỷ đơn vị. Ngược lại, khối lượng phát hành vốn cổ phẩn dự kiến hơn 19,4 tỷ cổ phiếu, tăng tới 91,6% so với cùng kỳ.

"Trong bối cảnh thanh khoản thị trường chưa phục hồi mạnh, khối ngoại tiếp tục bán ròng và tăng trưởng lợi nhuận có dấu hiệu phân hóa hơn giữa các nhóm ngành, lượng nguồn cung cổ phiếu lớn sắp được đưa ra thị trường có thể làm gia tăng rủi ro pha loãng cũng như áp lực lên mặt bằng định giá", FiinGroup nhận định.

Tuy nhiên, ở góc nhìn lạc quan, ông Trương Hiền Phương, Giám đốc cấp cao Chứng khoán KIS Việt Nam, cho rằng nhận định áp lực huy động vốn cổ phần sẽ tăng mạnh từ nay đến cuối năm chưa thật sự chính xác.

Theo ông, việc tăng vốn phụ thuộc rất lớn vào nhu cầu kinh doanh cũng như kế hoạch sử dụng vốn của từng doanh nghiệp. Doanh nghiệp không thể phát hành cổ phiếu chỉ để huy động tiền rồi để đó. Mỗi đợt tăng vốn đều phải đi kèm phương án sử dụng vốn rõ ràng, tính khả thi của dự án và khả năng triển khai trong bối cảnh kinh doanh luôn tiềm ẩn nhiều biến số như xung đột địa chính trị, biến động giá nguyên liệu hay thay đổi của thị trường.

"Bản thân ban lãnh đạo doanh nghiệp cũng phải tính toán rất kỹ hiệu quả sử dụng vốn và trách nhiệm đối với cổ đông. Vì vậy, không thể xem việc tăng vốn là một hoạt động mang tính chu kỳ hay 'đến hẹn lại lên'”, ông Phương nhận định.

Giải thích thêm, chuyên gia này cho hay, một kế hoạch tăng vốn được thông qua không đồng nghĩa chắc chắn sẽ được thực hiện. Doanh nghiệp chỉ triển khai khi có phương án khả thi và thực sự cần nguồn vốn đó cho hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc đầu tư.

Theo ông, ngoài huy động vốn cổ phần, doanh nghiệp còn nhiều kênh tiếp cận vốn khác, đặc biệt là vốn vay trên thị trường tiền tệ. Do đó, không thể chỉ dựa trên các kế hoạch được thông qua để kết luận rằng áp lực phát hành cổ phiếu sẽ bùng nổ trong thời gian tới.

Theo dữ liệu từ FiinPro-X Platform cập nhật đến ngày 25/5, tổng giá trị huy động vốn thông qua phát hành cổ phần và IPO đã được đại hội đồng cổ đông các doanh nghiệp thông qua trong năm 2026 dự kiến đạt khoảng 289.500 tỷ đồng. Quy mô này không chỉ tăng vọt 86,5% so với lượng vốn thực tế huy động trong năm 2025 mà còn vượt xa mặt bằng trung bình của 5 năm gần đây, trở thành mức cao nhất kể từ giai đoạn thị trường chứng khoán bùng nổ năm 2021.

Quốc Hải