'Áp lực khi lái xe' hay cơ hội cải thiện văn hóa giao thông Việt?

Khi fanpage Cục CSGT - Bộ Công an đăng tải thông tin về việc bắt đầu xử phạt lỗi không giữ khoảng cách an toàn trên cao tốc, nhiều ý kiến bày tỏ sự đồng tình và cho rằng điều này sẽ giúp nâng cao văn hóa giao thông, cải thiện an toàn trên đường.

Tuy nhiên, vẫn còn đó không ít bình luận cho rằng điều này khiến việc lái xe trở thành một "áp lực".

"Giờ không có gì áp lực bằng lái xe ra đường", một tài khoản bình luận bên dưới bài đăng của Cục CSGT và nhận được nhiều sự đồng tình.

Tăng cường thực thi các quy định có sẵn

Trên thực tế, quy định về giữ khoảng cách an toàn khi điều khiển phương tiện giao thông đường bộ hay mức phạt tương ứng hành vi vi phạm đã có từ lâu.

Nội dung Điều 12 Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ 2024 (Luật Giao thông 2024) nêu rõ, người lái xe buộc phải chấp hành quy định về tốc độ, khoảng cách an toàn tối thiểu với xe phía trước cùng làn đường hoặc phần đường.

Mức phạt với tài xế vi phạm lỗi không giữ khoảng cách an toàn trên cao tốc cũng được quy định tại điểm d khoản 5 Điều 6 Nghị định 168/2024, bao gồm phạt tiền 4-6 triệu đồng và trừ 2 điểm giấy phép lái xe. Nếu vi phạm lỗi này dẫn đến tai nạn giao thông, tài xế bị phạt 20-22 triệu đồng, trừ 10 điểm giấy phép lái xe.

Quy định về đảm bảo khoảng cách an toàn với xe phía trước đã có sẵn trong Luật. Ảnh minh họa: Phúc Hậu.

Như vậy, luật và chế tài với người vi phạm đều đã có từ trước. Lực lượng CSGT đang tăng cường giám sát và xử phạt để người tham gia giao thông có ý thức chấp hành hơn, đặc biệt với nhóm hành vi vốn đã được quy định rõ trong Luật.

Trước đó, Cục CSGT cũng cho biết sẽ sớm triển khai thí điểm cấm phương tiện "mượn" làn đường ngược chiều để vượt xe trên tuyến Quốc lộ 6. Trên tuyến này, việc vượt xe chỉ thực hiện tại các đoạn đường đủ điều kiện an toàn hoặc có bố trí làn vượt riêng.

Để phục vụ giai đoạn thí điểm, Cục CSGT đề nghị Cục Đường bộ chỉ đạo các Khu Quản lý đường bộ rà soát, tổ chức lại giao thông, bố trí vạch sơn liền kéo dài kết hợp dải phân cách mềm tại các đoạn xung yếu thuộc tuyến Quốc lộ 6.

Về cơ bản, hành vi tùy tiện "mượn" làn đường ngược chiều để vượt xe đã vi phạm các quy định trong Luật Giao thông 2024.

Việc vượt xe cần tuân thủ quy định trong Luật Giao thông. Ảnh minh họa: Phúc Hậu.

Cụ thể, Điều 14 Luật Giao thông 2024 quy định xe xin vượt chỉ được vượt khi không có chướng ngại vật phía trước, không có xe chạy ngược chiều trong đoạn đường định vượt. Đồng thời, xe chạy trước không có tín hiệu vượt xe khác, đã có tín hiệu rẽ phải và tránh về bên phải.

Khoản 6 Điều 14 của Luật này cũng nêu rõ một số trường hợp không được vượt xe, bao gồm trên cầu hẹp có một làn đường, nơi đường cong có tầm nhìn hạn chế, khi điều kiện thời tiết hoặc đường không bảo đảm an toàn cho việc vượt, trong hầm đường bộ...

Đề xuất của Cục CSGT do vậy không tạo ra nghĩa vụ mới đối với tài xế, mà chủ yếu tăng cường thực thi những quy định đã có sẵn trong Luật.

Việc tuân thủ các quy định về vượt xe và khoảng cách an toàn không chỉ nhằm tránh các khoản phạt nặng, thay vào đó nhắm trước tiên mục tiêu bảo vệ an toàn cho chính tài xế, hành khách trên xe và những người cùng tham gia giao thông.

Tăng an toàn, cải thiện văn hóa giao thông

Cùng với đề xuất cấm "mượn" làn ngược chiều để vượt xe, Cục CSGT cũng cho biết sẽ sớm triển khai thí điểm làn vượt xe trên 2 tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng và Cầu Giẽ - Cao Bồ (đoạn Cầu Giẽ - Ninh Bình).

Trên các tuyến này, làn đường sát dải phân cách giữa sẽ trở thành làn đường dành riêng để vượt xe.

Phương tiện chỉ sử dụng làn này để vượt xe phía trước. Sau khi vượt xong và bảo đảm khoảng cách an toàn, người điều khiển phương tiện bắt buộc phải chuyển trở lại làn đường bên phải.

Cục CSGT đề xuất bố trí làn đường sát dải phân cách giữa làm làn vượt xe. Ảnh minh họa: Quỳnh Danh.

Ngoài ra, phương tiện không được phép chạy liên tục trên làn vượt khi các làn bên phải hoàn toàn trống.

Làn vượt xe khá quen thuộc trên thế giới nhưng tại Việt Nam, khái niệm này vẫn còn khá xa lạ. Về cơ bản, việc bố trí làn vượt xe trên cao tốc sẽ giúp cụ thể hóa nguyên tắc phương tiện di chuyển với tốc độ thấp hơn phải đi về bên phải theo chiều đi của mình, vốn là nội dung quy định tại khoản 1 Điều 13 Luật Giao thông 2024.

Trong một bài đăng trên fanpage, Cục CSGT từng thừa nhận vẫn còn một bộ phận lái xe không có ý thức và văn hóa giao thông, thường chạy xe với tốc độ thấp (trên hoặc có trường hợp dưới tốc độ tối thiểu). Nhóm này thực hiện bám làn trái của đường, gây cản trở, ùn ứ kéo dài trên tuyến, có thể gây ức chế cho người lái xe khác đang tham gia giao thông cùng thời điểm.

Do vậy, việc bố trí làn vượt xe vừa cụ thể hóa quy định trong Luật, vừa là giải pháp có thể góp phần cải thiện văn hóa giao thông, đặc biệt khi điều khiển ôtô trên cao tốc.

Tương tự với các quy định về giữ khoảng cách an toàn hay không "mượn" làn ngược chiều để vượt xe, việc sử dụng làn vượt xe trên cao tốc có thể gây ra những "áp lực" phải chấp hành cũng như không ít bối rối ban đầu. Tuy nhiên về lâu dài, việc CSGT tăng cường giám sát và xử phạt sẽ giúp cải thiện an toàn giao thông, nâng cao văn hóa giao thông cho từng tài xế.

Hạ tầng giao thông cần đi trước

Để phần nào giảm bớt những "áp lực" mà tài xế đang lo ngại, sự phát triển hoàn chỉnh của hạ tầng giao thông, hệ thống biển báo đóng vai trò quan trọng. Chẳng hạn, bố trí làn vượt xe cần xem xét đến quy mô của tuyến cao tốc, lưu lượng giao thông thực tế và sự hiện diện của làn dừng khẩn cấp liên tục.

Kỳ vọng hạ tầng giao thông phát triển đồng bộ với việc tăng cường giám sát, xử phạt các lỗi vi phạm giao thông. Ảnh minh họa: Việt Linh.

Với những tuyến đường chỉ có một làn xe mỗi chiều, việc tổ chức giao thông cần được triển khai phù hợp với điều kiện thực tế, thay vì áp dụng đồng bộ quy định cấm "mượn" làn ngược chiều để vượt xe.

Về quy định đảm bảo khoảng cách an toàn, các tuyến cao tốc cũng cần bố trí nhiều hơn các biển báo và vạch kẻ đường 7.8 để hỗ trợ tài xế ước lượng khoảng cách an toàn với xe phía trước, từ đó giảm cảm giác "áp lực" khi vừa phải lái xe, vừa phải "căn ke" khoảng cách với đầu xe đi trước.

Khi Luật Giao thông đang được thực thi nghiêm hơn, hạ tầng nhìn chung cũng cần đi trước một bước để việc chấp hành luật không trở thành "áp lực" hay bài toán quá khó với tài xế.

Cao tốc bất ngờ 'văn minh' hơn từ hôm nay Theo video được Cục Cảnh sát Giao thông đăng tải, các phương tiện di chuyển trên cao tốc trong hôm nay giữ khoảng cách đúng quy định giúp việc lưu thông trở nên dễ dàng hơn.

Phúc Hậu