Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Quang Lộc: Vững chí học tập, sáng ngời chiến công

“Xếp bút nghiên” lên đường ra trận

Tháng 8-1971, sau khi hoàn thành lớp 10 tại Trường cấp 3 Việt Trì (Phú Thọ), trước tình hình đế quốc Mỹ đẩy mạnh chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh”, tăng cường đánh phá miền Nam và ngăn chặn sự chi viện của miền Bắc cho chiến trường, Nguyễn Quang Lộc cùng nhiều thanh niên trong làng quyết định tạm gác việc học, lên đường nhập ngũ với tinh thần quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược.

Ngày lên đường cũng là thời điểm miền Bắc chịu ảnh hưởng của trận lũ lịch sử năm 1971. Những chuyến thuyền đưa thanh niên rời quê, vượt qua dòng nước lũ sông Lô trong mưa gió, giữa cảnh chia tay đầy xúc động của người lính trẻ với gia đình. Đêm đầu tiên xa nhà, người lính trẻ Nguyễn Quang Lộc cùng đồng đội đi bộ theo đường tàu, đôi chân trần lội qua những đoạn đường ngập nước để đến đơn vị.

Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Quang Lộc hồi trẻ. Ảnh do nhân vật cung cấp

Được biên chế về Đại đội 3, Tiểu đoàn 172, Quân chủng Phòng không-Không quân, người lính trẻ Nguyễn Quang Lộc khi ấy vẫn luôn ấp ủ mong muốn được tiếp tục học tập. Chính khát vọng học tập ấy đã trở thành động lực để ông nỗ lực rèn luyện trong suốt những năm tháng chiến đấu. Tại đơn vị, ông được đào tạo sử dụng tên lửa A72, loại vũ khí hiện đại do Liên Xô cung cấp. Những ngày huấn luyện diễn ra trong điều kiện hết sức gian khổ. Đơn vị chưa có lán trại, bộ đội phải ở nhờ trong dân. Cánh rừng bạch đàn trở thành nơi học tập, huấn luyện kỹ thuật, chiến thuật sử dụng vũ khí trong điều kiện tuyệt đối bí mật. Ban ngày miệt mài luyện tập, đêm về tiếp tục hành quân rèn luyện, chuẩn bị cho ngày ra trận.

Trước yêu cầu cấp bách của chiến trường miền Nam, tinh thần học tập trong đơn vị luôn ở mức cao nhất. Từ chương trình huấn luyện dự kiến kéo dài 18 tháng, bộ đội rút ngắn còn 6 tháng để nhanh chóng bổ sung lực lượng cho chiến trường. Tháng 2-1972, Nguyễn Quang Lộc cùng đơn vị hành quân vào chiến trường miền Đông Nam Bộ. Sau hơn 3 tháng “xẻ dọc Trường Sơn”, đơn vị đến khu vực biên giới Campuchia rồi tiếp tục hành quân vào thị xã Bình Long (tỉnh Bình Phước, nay là tỉnh Đồng Nai), chuẩn bị cho Chiến dịch Nguyễn Huệ. Là một trong 10 xạ thủ giỏi được lựa chọn bắn đạn thật, ông được giao đảm nhiệm vị trí xạ thủ chính trong các kíp chiến đấu.

Miệt mài rèn luyện đánh thắng kẻ thù

Ngày 12-5-1972, ngay sau khi nhận nhiệm vụ, tổ bắn của Nguyễn Quang Lộc nhanh chóng triển khai trận địa, nghiên cứu quy luật hoạt động của máy bay địch để xây dựng phương án tác chiến. Trong điều kiện máy bay Mỹ-ngụy xuất hiện dày đặc với nhiều thủ đoạn tinh vi, các chiến sĩ tên lửa phải kiên trì quan sát, chờ thời cơ chính xác.

Ngày 13-5-1972, khi phát hiện tốp máy bay AD-6 tiến vào trận địa ném bom, sau khi xác định chính xác đường bay mục tiêu, đến giây thứ 12, Nguyễn Quang Lộc quyết đoán phóng đạn. Chiếc AD-6 bốc cháy trên bầu trời Bình Long, viên đại úy phi công địch phải nhảy dù và bị quân ta bắt sống.

Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Quang Lộc lật giở từng trang "Nhật ký chiến trường".

Ngay hôm sau, 14-5-1972, ông tiếp tục bắn rơi chiếc máy bay trinh sát OV-10 của địch. Chỉ trong hai ngày, hai máy bay bị tiêu diệt đã khẳng định bản lĩnh và trình độ kỹ thuật của người xạ thủ trẻ. Với thành tích xuất sắc đó, Nguyễn Quang Lộc được tặng Huân chương Chiến công hạng Ba.

Tháng 10-1972, ông tiếp tục nhận nhiệm vụ chiến đấu cùng bộ đội địa phương tại bến Chanh (huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương, nay là TP Hồ Chí Minh). Ở mặt trận, dù bị sốt rét, sức khỏe suy giảm, ông vẫn kiên cường bám trận địa, cùng đồng đội nghiên cứu cách đánh hiệu quả nhất. Khoảng 10 giờ ngày 11-11-1972, phát hiện tốp máy bay AD-6 bay dọc sông Sài Gòn, Nguyễn Quang Lộc lập tức nâng ống phóng, ngắm bắn chiếc máy bay chỉ huy đi đầu và hạ gục mục tiêu, phi công nhảy dù ra khỏi máy bay. Chiếc máy bay còn lại khi hạ thấp để cứu phi công đã bị bộ đội địa phương ta tiêu diệt. Chiến thắng ấy tạo nên niềm phấn khởi lớn trong nhân dân và lực lượng vũ trang vùng giải phóng Dầu Tiếng.

Tuy nhiên, sau nhiều lần bị bắn hạ, địch liên tục thay đổi chiến thuật. Máy bay bay thấp, lợi dụng địa hình, mây che hoặc thay đổi hướng bay đột ngột để né tránh hỏa lực phòng không. Trước tình hình đó, Nguyễn Quang Lộc không ngừng nghiên cứu, học hỏi, rút kinh nghiệm từ từng trận đánh nhằm tìm ra cách đánh hiệu quả hơn.

Ngày 18-12-1973, tại bầu trời thị trấn Kiến Đức (Đắk Nông, nay là tỉnh Lâm Đồng), ông tiếp tục bắn rơi máy bay trinh sát L-19. Chiến công này giúp ông được phong quân hàm Hạ sĩ và vinh dự được kết nạp vào Đảng ngay tại mặt trận.

Đầu năm 1974, Nguyễn Quang Lộc tham gia huấn luyện sử dụng loại vũ khí mới do Liên Xô trang bị, có khả năng đánh mục tiêu ở độ cao lớn hơn, trong điều kiện nhiễu phức tạp hơn. Tháng 5-1974, trên cương vị tổ trưởng tổ đảng, chỉ huy phó, ông phối thuộc với Lữ đoàn Đặc công 316, cùng đơn vị tiến xuống khu vực tỉnh Vũng Tàu (nay là TP Hồ Chí Minh), chuẩn bị cho nhiệm vụ đặc biệt. Trong điều kiện chiến đấu bí mật, ông mang theo hai quả đạn và hai cơ cấu phóng, vừa bảo quản vũ khí, vừa tự tổ chức luyện tập. Suốt gần một năm, giữa vùng sông nước, ông tận dụng thân cây đước làm đạn giả để tập bắn, kiên trì rèn luyện.

Bản lĩnh người lính trong ngày toàn thắng

Tháng 3-1975, Nguyễn Quang Lộc cùng đồng đội nhận lệnh hành quân thần tốc về Sài Gòn, tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Ngày 25-4-1975, được sự giúp đỡ của nhân dân, tổ A72 của ông áp sát khu vực Gò Vấp, xác định trận địa, bố trí vị trí chiến đấu. 9 giờ 30 phút ngày 29-4-1975, Nguyễn Quang Lộc đã bắn tan chiếc máy bay C-119 của địch, khống chế hoạt động không quân của địch tại khu vực sân bay Tân Sơn Nhất; hỗ trợ lực lượng xe tăng, bộ binh ta tiến vào giải phóng Sài Gòn, góp phần vào thắng lợi trọn vẹn của chiến dịch lịch sử.

Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Quang Lộc cùng cô và trò Trường Tiểu học Đồng Tâm (phường Vĩnh Yên, tỉnh Phú Thọ). Ảnh do nhân vật cung cấp

Sau ngày đất nước thống nhất, mong muốn tiếp tục được học tập vẫn luôn thôi thúc, Nguyễn Quang Lộc xin chuyển ngành, sang học tập cơ khí tại Tiệp Khắc (cũ), sau đó về nước, công tác tại Công ty Cấp thoát nước Vĩnh Phúc, giữ chức Giám đốc Nhà máy nước Tam Đảo. Năm 1996, ông tiếp tục theo học tại Trường Đại học Luật và nghỉ hưu năm 2009. Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, ngày 26-4-2018, ông Nguyễn Quang Lộc được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân.

Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Quang Lộc (đứng thứ 2 từ bên phải) giao lưu với thanh niên và các cựu chiến binh. Ảnh do nhân vật cung cấp

Trở về đời thường, phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ vẫn được ông gìn giữ qua từng việc làm, hành động. Ông tích cực tham gia các chương trình giao lưu, nói chuyện với thế hệ trẻ, chia sẻ những câu chuyện về chiến đấu, tinh thần vượt khó và ý chí vươn lên trong học tập, rèn luyện.

Với ông, những bài học từ chiến trường không chỉ nằm ở chiến công, mà còn là tinh thần trách nhiệm, sự kiên trì, chủ động học hỏi để hoàn thiện bản thân trong mọi hoàn cảnh. Qua những buổi gặp gỡ, ông mong muốn truyền cho thế hệ hôm nay niềm tự hào về truyền thống cách mạng, ý thức cống hiến và khát vọng xây dựng đất nước ngày càng phát triển.

VÂN HÀ