An ninh toàn cầu đối mặt nhiều thách thức

Khả năng thấp

Trước thềm hội nghị, ông Andrey Ivanovich Belousov, Trưởng phái đoàn Nga, nhận định khả năng nhóm P5 (5 quốc gia ủy viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc) tiến tới cắt giảm và loại bỏ hoàn toàn kho vũ khí hạt nhân hiện rất thấp do môi trường chính trị - quân sự quốc tế ngày càng bất ổn, căng thẳng leo thang và quan hệ giữa các cường quốc hạt nhân suy giảm.

Một cuộc tập trận của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương. ẢNH: NATO.INT

Ông cũng cho rằng kế hoạch của “bộ ba hạt nhân phương Tây” gồm Mỹ, Anh và Pháp nhằm mở rộng kho vũ khí, xây dựng thêm hạ tầng hạt nhân và lôi kéo đồng minh tham gia các kế hoạch hạt nhân - quân sự đang làm suy yếu tiến trình cắt giảm vũ khí hạt nhân toàn cầu.

Tại buổi họp báo do Hiệp hội Phóng viên Liên hợp quốc (UNCA) tổ chức, ông Christopher King, Quyền Tổng Thư ký Hội nghị, nhấn mạnh bối cảnh quốc tế nhiều thách thức hiện nay khiến kỳ kiểm điểm lần này có ý nghĩa quan trọng đối với việc củng cố cơ chế không phổ biến vũ khí hạt nhân toàn cầu, đồng thời kêu gọi các bên tiếp tục đối thoại mang tính xây dựng để hướng tới kết quả thực chất và đồng thuận.

Chi tiêu quân sự tiếp tục tăng

An ninh toàn cầu biến động cũng được thấy rõ phần nào qua báo cáo mới nhất của Viện Nghiên cứu hòa bình quốc tế Stockholm (SIPRI, Thụy Điển) về chi tiêu quân sự toàn cầu năm 2025. Theo đó, con số này là 2.900 tỷ USD, đánh dấu năm tăng trưởng thứ 11 liên tiếp. Theo SIPRI, 3 quốc gia chi tiêu nhiều nhất - gồm Mỹ, Trung Quốc và Nga - đã dành tổng cộng 1.480 tỷ USD cho lĩnh vực quốc phòng, chiếm hơn 50% tổng chi tiêu quân sự toàn thế giới.

Xét về tổng thể, chi tiêu quân sự toàn cầu năm 2025 tăng 2,9% so với năm 2024, bất chấp sự sụt giảm của Mỹ - quốc gia có ngân sách quốc phòng lớn nhất thế giới. Nhà nghiên cứu Lorenzo Scarazzato của SIPRI nhận định sự sụt giảm của Mỹ đã được bù đắp bằng chiều hướng đẩy mạnh chi tiêu quân sự ở châu Âu và châu Á. Trong đó, động lực chính thúc đẩy xu hướng gia tăng ngân sách quốc phòng toàn cầu là châu Âu (bao gồm cả Nga và Ukraine) - nơi chi tiêu tăng vọt 14% lên mức 864 tỷ USD trong năm 2025 do cuộc xung đột đang diễn ra ở Ukraine và việc Mỹ giảm can dự vào lục địa già.

Theo ông Scarazzato, diễn biến này cũng thể hiện rõ nét qua “gánh nặng quân sự” toàn cầu (tỷ lệ GDP toàn cầu dành cho chi tiêu quân sự), vốn đạt mức cao nhất kể từ năm 2009.

Việt Nam được chỉ định làm Chủ tịch Hội nghị kiểm điểm NPT năm nay. Gặp gỡ báo chí tại buổi họp báo của UNCA, Đại sứ Đỗ Hùng Việt, Trưởng Phái đoàn Thường trực Việt Nam tại Liên hợp quốc, đã giải đáp các câu hỏi của báo chí quốc tế và nêu bật sự cần thiết của việc thúc đẩy các biện pháp thực chất trong lĩnh vực giải trừ quân bị, nâng cao tính minh bạch, xây dựng lòng tin và giảm thiểu rủi ro hạt nhân.

MINH CHÂU tổng hợp