Án lệ về ủy quyền trong vụ án tranh chấp về nuôi con

TAND Tối cao đã công bố 8 án lệ đã được Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao thông qua. Trong đó, có Án lệ số 88/2026/AL về ủy quyền tham gia tố tụng trong vụ án tranh chấp về nuôi con.

Nguồn án lệ dựa trên Bản án sơ thẩm số 34/2023/HNGĐ-ST ngày 8-6-2023 của TAND thị xã Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang về vụ án hôn nhân và gia đình “Tranh chấp ly hôn, nuôi con chung ” giữa nguyên đơn là chị A với bị đơn là anh L.

Tóm tắt vụ án được chọn làm án lệ

Theo chị A, chị và anh L sống chung vào năm 2015 và đăng ký kết hôn vào ngày 30-1-2020 tại UBND xã T, thị xã M, sống với nhau được một thời gian thì phát sinh mâu thuẫn. Nguyên nhân là trong thời gian chung sống, vợ chồng bất đồng quan điểm, không có sự chia sẻ, cả hai không còn sự quan tâm lẫn nhau, ảnh hưởng đến cuộc sống hằng ngày của gia đình nên đã sống ly thân từ khoảng tháng 11-2021 cho đến nay. Nhận thấy đời sống chung không thể hòa hợp và duy trì được nữa nên yêu cầu ly hôn.

Về con chung, hai người có 2 con chung tên N (sinh năm 2018) và K (sinh 2019). Hiện nay, con chung đang sống chung với chị A. Sau khi ly hôn, chị A yêu cầu được nuôi con, yêu cầu cấp dưỡng nuôi con chung theo quy định. Về tài sản chung, nợ chung không có, nên không yêu cầu tòa án giải quyết.

Trong quá trình giải quyết vụ án, bị đơn anh L thống nhất phần trình bày của chị A về thời gian đăng ký kết hôn. Anh L thống nhất ly hôn. Về con chung, anh L thống nhất để chị A tiếp tục nuôi 2 con chung và thống nhất cấp dưỡng theo quy định. Về tài sản chung, nợ chung không có, nên không yêu cầu tòa án giải quyết.

Xử sơ thẩm, TAND thị xã Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang đã chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của chị A. Về quan hệ hôn nhân, chị A và anh L được ly hôn. Về con chung, chị A được tiếp tục nuôi hai con, anh L có nghĩa vụ cấp dưỡng cho mỗi con chung là 745.000 đồng đến khi hai cháu đủ 18 tuổi...

Ủy quyền tranh chấp nuôi con không được chấp nhận

Đáng chú ý, HĐXX nhận định (nội dung này được chọn làm án lệ) quá trình giải quyết vụ án, TAND thị xã Long Mỹ nhận được hợp đồng ủy quyền được công chứng ngày 20-10-2022 giữa chị A (bên ủy quyền) và chị N1 (bên được ủy quyền). Trong nội dung ủy quyền có thể hiện bên được ủy quyền được quyền thay mặt và nhân danh bên ủy quyền “Tham gia tố tụng, hòa giải, làm việc tại TAND các cấp (sơ thẩm, phúc thẩm) đối với phần tranh chấp giành quyền nuôi con chung đối với bé N và bé K”.

Đồng thời, trong phạm vi ủy quyền nêu trên, bên được ủy quyền được toàn quyền quyết định tất cả các vấn đề có liên quan đến các nội dung được ủy quyền, thực hiện quyền và nghĩa vụ theo pháp luật quy định có liên quan đến hành vi ủy quyền. Căn cứ vào khoản 4 Điều 85 BLTTDS 2015 “Người đại diện theo ủy quyền theo quy định của BLDS 2015 là người đại diện theo ủy quyền trong TTDS”. Căn cứ Điều 562 BLDS 2015 “Hợp đồng ủy quyền là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên được ủy quyền có nghĩa vụ thực hiện công việc nhân danh bên ủy quyền, bên ủy quyền chỉ phải trả thù lao nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định”.

Nhận thấy việc ủy quyền để yêu cầu giải quyết tranh chấp giành quyền nuôi con chung có liên quan đến quyền nhân thân trong hôn nhân và gia đình, cụ thể là quan hệ cha, mẹ và con theo quy định tại Điều 39 BLDS 2015 cũng như trong Luật Hôn nhân và gia đình 2014. Đồng thời, căn cứ vào khoản 1 Điều 25 BLDS 2015 “Quyền nhân thân được quy định trong Bộ luật này là quyền dân sự gắn liền với mỗi cá nhân, không thể chuyển giao cho người khác, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác”.

Do đó, mặc dù theo khoản 4 Điều 85 BLTTDS 2015 chỉ đề cập “Đối với việc ly hôn, đương sự không được ủy quyền cho người khác thay mặt mình tham gia tố tụng”. Tuy nhiên, như đã đề cập việc tranh chấp giành quyền nuôi con chung trong vụ án hôn nhân và gia đình có liên quan đến quyền nhân thân của cá nhân.

Ngoài ra, khoản 4 Điều 68 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định “Mọi thỏa thuận của cha mẹ, con liên quan đến quan hệ nhân thân.... không được làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của con chưa thành niên". Bên cạnh đó, để giải quyết vấn đề con chung, quá trình giải quyết vụ án HĐXX cũng cần thiết cân nhắc đến thái độ, tâm tư, tình cảm của cha, mẹ con.

Từ những phân tích nêu trên, HĐXX không chấp nhận việc chị N1 được tham gia tố tụng, hòa giải, làm việc tại tòa án cấp sơ thẩm với tư cách bên được ủy quyền của chị A đối với phần tranh chấp giành quyền nuôi con chung theo nội dung ủy quyền thể hiện tại hợp đồng ủy quyền được công chứng ngày 20-10-2022 giữa chị A (bên ủy quyền) và chị N1 (bên được ủy quyền).

YẾN CHÂU