An Giang tu bổ, tôn tạo Nhà lưu niệm thi sĩ Đông Hồ và Mộng Tuyết - phục dựng Trí Đức học xá

Chương trình văn nghệ chào mừng tại lễ khánh thành

Nhà lưu niệm thi sĩ Đông Hồ và Mộng Tuyết là một trong những di tích lịch sử, văn hóa tiêu biểu của Hà Tiên, gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của thi sĩ Đông Hồ và Mộng Tuyết, hai danh nhân có nhiều đóng góp cho nền văn học Việt Nam thế kỷ XX.

Không chỉ mang giá trị văn hóa bảo tồn di sản, nơi đây còn là điểm nhấn trong hành trình khám phá bản sắc văn hóa truyền thống hiếu học và tình yêu tiếng Việt của vùng đất Hà Tiên.

Thi sĩ Đông Hồ (tên thật là Lâm Tấn Phác), ông sinh ra và lớn lên tại Hà Tiên là nhà giáo, nhà văn hóa và nhà thơ danh tiếng thời cận đại của nền văn hóa Việt Nam. Xuất thân là giáo học, ông chuyên nghiên cứu tiếng Việt, nhiệt tình với văn hóa dân tộc.

Năm 1926, ông lập nhà nghĩa học bên bờ sông Đông Hồ lấy tên là “Trí Đức học xá” ngay tại khu đất của gia đình ông, tự ông làm trưởng giáo, trường dạy toàn tiếng Việt với mục đích “dùng quốc văn để dạy con trẻ biết yêu nước nhà”.

Nhà phê bình văn học Hoài Chân – Hoài Thanh trong thi nhân Việt Nam đã viết: “Hoàn cầu dễ ít có thứ tiếng được âu yếm nâng niu như tiếng nam...nhưng yêu quốc văn mà đến như Đông Hồ kể cũng ít”. Suốt đời ông tận tụy vì nền văn hóa nước nhà, đến ngày cuối cùng nghiệp dĩ văn chương, giáo dục đã chấm dứt cuộc đời của nhà thơ tài hoa, một nhà giáo tận tụy.

Ông ra đi khi đang đứng trên bục giảng. Nói đến Đông Hồ, không thể không nói đến Mộng Tuyết, một người con của vùng đất Hà Tiên, một người học trò xuất sắc của nhà thơ Đông Hồ, một người bạn đời và cũng là người bạn thơ của thi sĩ. Ngòi bút của bà rất tinh tế và đa dạng. Bên cạnh thơ, bà còn viết ký, kịch, truyện ngắn, khảo cứu... thơ của bà từng được Tự lục Văn Đoàn tặng bằng khen.

Nhà lưu niệm thi sĩ Đông Hồ và Mộng Tuyết

Dự án tu bổ, tôn tạo di tích lịch sử văn hóa Nhà lưu niệm thi sĩ Đông Hồ và Mộng Tuyết - phục dựng Trí Đức học xá có tổng mức đầu tư trên 14,3 tỉ đồng từ nguồn ngân sách tỉnh. Dự án được khởi công ngày 6.6.2025 và hoàn thành sau 210 ngày thi công, bảo đảm yêu cầu kỹ thuật, mỹ thuật và giá trị bảo tồn di tích.

Nhà lưu niệm thi sĩ Đông Hồ và Mộng Tuyết sau khi tu sửa khang trang, vẫn giữ nguyên kiến trúc ban đầu, lưu giữ khoảng 1.800 quyển sách, 446 bức tranh, ảnh và 937 tờ báo giá trị.

Trí Đức học xá được phục dựng lại gần như ngôi nhà cũ có diện tích 210m2. Khuôn viên mới, tái dựng lại cảnh quan của Trí Đức học xá xưa và trưng bày những cảnh đẹp gắn liền với vùng đất Hà Tiên xưa, các bài thơ hay của Đông Hồ, đặc biệt là 10 bài thơ Hà Tiên thập vịnh cảnh do Đông Hồ dịch từ bản chữ Nôm và những vật dụng hàng ngày của thi sĩ Đông Hồ và Mộng Tuyết. Nhà lưu niệm thi sĩ Đông Hồ và Mộng Tuyết được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh vào năm 2023.

Công trình đưa vào phục vụ nhu cầu tham quan, nghiên cứu về hai thi nhân tiêu biểu của Hà Tiên là Đông Hồ - Mộng Tuyết. Đồng thời trở thành điểm đến văn hóa hấp dẫn, góp phần gắn kết bảo tồn di sản với phát triển du lịch bền vững, đa dạng hóa sản phẩm du lịch bản địa và nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho người dân Hà Tiên.

THẾ HẠNH