An Giang đổi mới hướng nghiệp, mở rộng cơ hội học nghề cho học sinh

Năm học 2025 - 2026, An Giang có 52.064 học sinh lớp 9, trong đó 47.750 em đăng ký dự tuyển lớp 10 THPT (91,71%).

Mở rộng cơ hội lựa chọn lộ trình học tập sau THCS

Theo Sở GD&ĐT tỉnh An Giang, trước khi Thông tư số 16/2026/TT-BGDĐT quy định về hướng nghiệp và phân luồng trong giáo dục được ban hành, An Giang đã đặt mục tiêu 70% học sinh tốt nghiệp THCS vào học tại các cơ sở có cấp THPT, 30% còn lại lựa chọn giáo dục nghề nghiệp (GDNN), giáo dục thường xuyên (GDTX), trung học nghề và các hướng đi khác trong tuyển sinh năm học 2025 - 2026.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy tâm lý xã hội vẫn nghiêng rất mạnh về con đường học THPT. Năm học 2025 - 2026, toàn tỉnh có 52.064 học sinh lớp 9, trong đó 47.750 em đăng ký dự tuyển vào lớp 10 THPT (tương đương 91,71%). Sau tuyển sinh, hơn 35.000 học sinh trúng tuyển vào lớp 10 công lập.

Thực tế này đặt ra yêu cầu không chỉ xây dựng chỉ tiêu phân luồng mà còn cần nâng cao hiệu quả tư vấn, giúp học sinh và phụ huynh hiểu rõ hơn về các hướng đi sau THCS, nhất là cơ hội học nghề, phát triển kỹ năng và tìm kiếm việc làm.

An Giang có quy mô học sinh lớn, mạng lưới trường phổ thông, trung tâm GDTX và cơ sở GDNN tương đối rộng; công tác hướng nghiệp đã được đưa vào nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục trung học. Năm học 2024 - 2025, tỷ lệ tốt nghiệp THPT của tỉnh đạt 99,96%, điểm trung bình các môn thi tốt nghiệp đạt 6.86, xếp thứ 8 cả nước và dẫn đầu khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).

Dù vậy, chất lượng giáo dục phổ thông cao chưa đồng nghĩa với việc phân luồng đã đạt hiệu quả. Khi phụ huynh vẫn ưu tiên con đường THPT rồi vào đại học, GDNN gặp khó trong việc thu hút người học. Tại địa bàn Kiên Giang (cũ), năm học 2023 - 2024, khoảng 71% học sinh tiếp tục học THPT; trong khi 29% học tại các trung tâm GDTX, cơ sở GDNN-GDTX và trường nghề.

Học sinh THCS tại An Giang trong một tiết học.

Theo đánh giá của ngành Giáo dục, tỷ lệ học sinh thực sự chọn học nghề sau THCS còn là điểm yếu; liên kết giữa trường phổ thông, cơ sở GDNN và doanh nghiệp chưa đủ mạnh; hoạt động hướng nghiệp chưa gắn chặt với nhu cầu nhân lực địa phương. Bên cạnh đó, việc thay đổi nhận thức của phụ huynh về học nghề và theo dõi quá trình học tập, việc làm của học sinh sau phân luồng vẫn cần được quan tâm.

Nhìn chung, so với mặt bằng chung của khu vực ĐBSCL và cả nước, công tác GDNN và định hướng phân luồng học sinh trung học trên địa bàn tỉnh An Giang đã có chuyển biến tích cực về nhận thức, tổ chức thực hiện và xây dựng cơ chế phân luồng. Tuy nhiên, kết quả phân luồng thực chất chưa tương xứng với yêu cầu đặt ra.

Đổi mới hướng nghiệp, tăng trải nghiệm nghề nghiệp

Từ năm học 2026 - 2027, Sở GD&ĐT tỉnh An Giang định hướng đổi mới công tác hướng nghiệp và phân luồng theo tinh thần Thông tư số 16/2026/TT-BGDĐT. Trọng tâm là xây dựng hệ thống dữ liệu, bản đồ hướng nghiệp gắn với nhu cầu nhân lực giai đoạn 2026 - 2030, làm cơ sở để học sinh, phụ huynh và nhà trường lựa chọn ngành nghề phù hợp.

Tỉnh hướng tới hình thành mạng lưới liên kết giữa trường phổ thông, cơ sở GDNN, đại học và doanh nghiệp; chuyển mạnh từ tư vấn hướng nghiệp sang trải nghiệm nghề nghiệp thực tế. Cùng với đó, nền tảng hướng nghiệp số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) được định hướng phát triển nhằm hỗ trợ học sinh tự đánh giá năng lực, sở thích, tìm hiểu nghề nghiệp và xây dựng lộ trình học tập cá nhân.

Một yêu cầu quan trọng khác là thay đổi cách nhìn về phân luồng. Thay vì xem học nghề là lựa chọn dành cho học sinh không vào được THPT, cần chuyển sang quan điểm đây là con đường học tập và phát triển nghề nghiệp phù hợp với năng lực, điều kiện của mỗi học sinh. Các lộ trình từ THCS đến GDNN, từ GDNN đến việc làm hoặc học lên trình độ cao hơn cần được kết nối linh hoạt, tạo cơ hội học tập suốt đời.

Ngành Giáo dục cũng định hướng chuyển từ hướng nghiệp đại trà sang tư vấn cá thể hóa, mỗi học sinh phải được tư vấn một lộ trình riêng dựa trên năng lực, sở thích, hoàn cảnh, nhu cầu xã hội; từ tuyên truyền sang trải nghiệm thực tế, học sinh không chỉ nghe giới thiệu về nghề mà phải được nhìn thấy, trải nghiệm và thử sức với nghề; từ đánh giá theo tỷ lệ tuyển sinh sang theo dõi kết quả đầu ra.

Bên cạnh đó, điều cần quan tâm không chỉ nằm ở số học sinh vào THPT hay học nghề, mà còn ở khả năng sau 1 - 3 năm học sinh có tiếp tục học tập, có việc làm, thu nhập và phát triển GDNN.

Để thực hiện những định hướng này, tỉnh An Giang tiếp tục hoàn thiện chính sách đặc thù, bảo đảm cơ hội hướng nghiệp bình đẳng cho học sinh vùng biên giới, địa bàn khó khăn; đồng thời đổi mới truyền thông để phụ huynh và xã hội hiểu đúng về GDNN.

Yến Phương