Ấn Độ thúc đẩy đối thoại với Iran để mở lại eo biển Hormuz

Bộ trưởng Ngoại giao Ấn Độ S Jaishankar - Ảnh: Đại sứ quán Ấn Độ tại Brussels.

Trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi các nước điều tàu chiến hỗ trợ Mỹ mở lại eo biển Hormuz, Ấn Độ cho rằng đàm phán trực tiếp với Iran mới là cách hiệu quả nhất để nối lại hoạt động hàng hải qua tuyến vận tải năng lượng then chốt này.

Ông Trump kêu gọi Trung Quốc, Pháp, Anh và một số nước khác điều tàu chiến tới eo biển Hormuz, trong lúc nhiều chính phủ phải lựa chọn giữa giải pháp ngoại giao với Iran và nguy cơ can dự quân sự. Sức ép này gia tăng khi Tehran tiếp tục phong tỏa eo biển Hormuz, khiến giá năng lượng tăng vọt và làm tăng nguy cơ các nước liên quan bị cuốn sâu hơn vào xung đột ở Trung Đông.

Bộ trưởng Ngoại giao Ấn Độ S Jaishankar cho biết việc hai tàu chở khí treo cờ Ấn Độ đi qua eo biển Hormuz an toàn vào thứ Bảy (14/3) là nhờ các cuộc trao đổi giữa New Delhi và Tehran và cho thấy ngoại giao vẫn có thể mang lại kết quả thực tế.

“Hiện tôi vẫn đang trao đổi với phía Iran và các cuộc trao đổi này đã đem lại một số kết quả. Tiến trình đó vẫn đang tiếp diễn và chừng nào cách tiếp cận này còn phát huy hiệu quả, tôi sẽ tiếp tục theo đuổi”, ông Jaishankar nói trong cuộc trả lời phỏng vấn tờ báo Financial Times.

“Từ lập trường của Ấn Độ, chắc chắn việc đối thoại và phối hợp để tìm ra giải pháp vẫn tốt hơn là không làm gì. Nếu cách tiếp cận này cũng giúp các bên khác tham gia, tôi cho rằng thế giới sẽ có lợi hơn”, ông Jaishankar nói thêm.

Tuần vừa rồi, giá dầu thế giới đóng cửa trên mức 100 USD/thùng lần đầu kể từ tháng 8/2022. Giới phân tích cho rằng giá còn có thể tiếp tục tăng nếu xung đột kéo dài sang mùa xuân. Trong khi đó, lãnh tụ tối cao mới của Iran, ông Mojtaba Khamenei, tuyên bố quân đội nước này sẽ tiếp tục phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến vận tải trung chuyển khoảng 1/5 lượng dầu và khí đốt tiêu thụ trên toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, Pháp và Italy nằm trong số các nước châu Âu đã bắt đầu đàm phán với Tehran nhằm tìm kiếm một giải pháp ngoại giao để nối lại hoạt động vận chuyển năng lượng.

Vào thứ Hai (16/3), các bộ trưởng ngoại giao Liên minh châu Âu (EU) dự kiến họp tại Brussels để thảo luận khả năng mở rộng phạm vi nhiệm vụ của chiến dịch hải quân Aspides đang hoạt động ở Biển Đỏ sang cả eo biển Hormuz. Hiện chiến dịch này có 3 tàu chiến của Pháp, Italy và Hy Lạp.

Khi được hỏi liệu các nước châu Âu có thể làm theo cách của Ấn Độ trong vấn đề Iran hay không, ông Jaishankar nhận định mỗi mối quan hệ đều có đặc thù riêng. Theo ông, vì nền tảng quan hệ và điều kiện của từng bên không giống nhau, rất khó lấy cách tiếp cận của Ấn Độ để so sánh hoặc áp dụng cho các trường hợp khác.

“Tôi sẵn sàng chia sẻ với các nước EU về những gì chúng tôi đang làm. Tôi cũng biết nhiều nước trong số họ đã trao đổi riêng với Tehran”, ông Jaishankar nói thêm.

Ông Jaishankar cho biết New Delhi không có một thỏa thuận áp dụng chung với Iran cho toàn bộ tàu treo cờ Ấn Độ. Thay vào đó, mỗi chuyến tàu qua eo biển Hormuz đều được xử lý theo từng trường hợp cụ thể. Ông cũng bác bỏ khả năng Tehran nhận được điều gì đó để đổi lại, đồng thời nhấn mạnh các cuộc trao đổi hiện nay được xây dựng trên nền tảng quan hệ lâu nay giữa hai nước.

“Đây không phải là câu chuyện trao đổi điều kiện. Ấn Độ và Iran vốn có quan hệ với nhau, và chúng tôi coi cuộc xung đột này là một diễn biến rất đáng tiếc. Tuy nhiên, đây mới chỉ là bước khởi đầu. Chúng tôi vẫn còn nhiều tàu hoạt động trong khu vực, vì vậy dù đây là tín hiệu tích cực, các cuộc trao đổi vẫn phải tiếp tục do vẫn còn rất nhiều việc phải làm”, ông Jaishankar nói thêm.

Nguyễn Tuyến