Alibaba biến chatbot Qwen thành tác nhân AI tới người tiêu dùng

Alibaba tập trung mọi nguồn lực cần thiết cho Qwen - Ảnh: Sina

Với định hướng chuyển dịch mạnh mẽ sang "Agentic AI" (tác nhân AI), Qwen giờ đây không chỉ biết trò chuyện mà còn có khả năng thực hiện các tác vụ phức tạp, đa bước như đặt đồ ăn, mua sắm hay đặt vé du lịch chỉ qua một câu lệnh. Tuy nhiên, thay vì tạo ra sự hưng phấn, thông báo này lại khiến cổ phiếu niêm yết tại Hong Kong của Alibaba giảm hơn 3%.

Phản ứng tiêu cực của thị trường phần nào đến từ màn trình diễn tính năng "kém thuyết phục" tại sự kiện ra mắt, cũng như áp lực cạnh tranh khốc liệt mà Alibaba đang phải đối mặt trước các đối thủ sừng sỏ như DeepSeek hay Doubao của ByteDance trong cuộc đua giành thị phần người dùng AI tại Trung Quốc.

Từ Chatbot đến "Quản gia số": Giấc mơ hợp nhất hệ sinh thái và màn demo gây tranh cãi

Thuật ngữ "Agentic AI" đang trở thành từ khóa nóng nhất trong làng công nghệ Trung Quốc. Nó đánh dấu sự tiến hóa của trí tuệ nhân tạo, vượt thoát khỏi hình hài của những chatbot đơn giản chỉ biết trả lời câu hỏi, để trở thành những hệ thống có khả năng hành động, xử lý chuỗi công việc phức tạp thay cho con người. Với bản cập nhật mới nhất, Alibaba đang muốn biến Qwen thành một "siêu ứng dụng" thực thụ, tận dụng tối đa lợi thế hệ sinh thái thương mại điện tử khổng lồ mà họ đang sở hữu.

Theo công bố của Alibaba, hệ thống Qwen mới có khả năng hoàn thành các tác vụ từ đầu đến cuối (end-to-end). Người dùng có thể ra lệnh bằng giọng nói hoặc văn bản để thực hiện hàng loạt công việc mà không cần phải chuyển đổi qua lại giữa các ứng dụng khác nhau. Ví dụ, Qwen có thể hỗ trợ tìm kiếm sản phẩm trên Taobao ngay cả khi yêu cầu của người dùng mơ hồ hoặc phức tạp.

Dựa trên dữ liệu sản phẩm và đánh giá khổng lồ từ Taobao, AI sẽ đưa ra đề xuất và cho phép người dùng chuyển hướng trực tiếp để hoàn tất thanh toán. Đặc biệt, thông qua việc tích hợp sâu với ví điện tử Alipay, Qwen cho phép thực hiện giao dịch ngay trong khung chat sau khi người dùng xác nhận. Tính năng này hiện đã khả dụng trên Taobao Instant Commerce và hứa hẹn sẽ mở rộng phạm vi dịch vụ trong tương lai gần.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa lời hứa và thực tế trình diễn đã tạo ra một nốt trầm trong sự kiện ra mắt tại trụ sở Hàng Châu. Ông Wu Jia, Phó chủ tịch tập đoàn, đã thực hiện một màn demo trực tiếp khi ra lệnh cho Qwen đặt 40 ly trà sữa bằng giọng nói. Thế nhưng, thay vì chia sẻ màn hình điện thoại để khán giả chứng kiến tận mắt khả năng xử lý thời gian thực của AI, ông Wu chỉ thực hiện lệnh nói và sau đó một giám đốc sản phẩm phải giải thích quy trình hoạt động thông qua một video demo đã được quay sẵn.

Sự lựa chọn này đã khiến nhiều người xem phát trực tiếp cảm thấy thất vọng và hoài nghi về độ mượt mà thực tế của công nghệ. Trong bối cảnh nhà đầu tư đang rất nhạy cảm với các tuyên bố về AI, việc thiếu một màn trình diễn "người thật việc thật" thuyết phục được cho là nguyên nhân chính khiến cổ phiếu Alibaba mất điểm ngay trong phiên sáng.

Dù vậy, ông Wu Jia vẫn khẳng định tầm nhìn của hãng: "Ứng dụng Qwen là cách tiếp cận của Alibaba đối với kỷ nguyên tiếp theo của ứng dụng AI: không chỉ mạnh mẽ mà còn thực sự hữu ích trong cuộc sống hằng ngày. Bằng cách cung cấp miễn phí các khả năng này, chúng tôi muốn giúp người dùng giảm bớt các tác vụ lặp đi lặp lại cho một trợ lý thông minh mà họ có thể tin cậy".

Cuộc đua khốc liệt với ByteDance và DeepSeek: 100 triệu người dùng liệu có đủ?

Bên cạnh các tính năng thương mại, Alibaba cũng giới thiệu tính năng "Trợ lý Tác vụ" (Task Assistant) mới, hiện đang trong giai đoạn thử nghiệm beta giới hạn (chỉ dành cho người được mời). Tính năng này nhắm đến việc xử lý các công việc cá nhân và công việc phức tạp hơn.

Trong các bản giới thiệu, trợ lý này có thể tự động gọi điện thoại đến nhà hàng để xác nhận các chi tiết cụ thể như có ghế trẻ em hay không và sau đó cung cấp bản ghi chép cuộc gọi đầy đủ cho người dùng. Nó thậm chí còn có thể lên kế hoạch và đặt lịch trình du lịch nhiều điểm dừng. Đây là những bước tiến đáng kể, cho thấy nỗ lực của Alibaba trong việc đưa AI thâm nhập sâu vào đời sống thực.

Tuy nhiên, bức tranh thị trường cho thấy Alibaba đang ở thế phải rượt đuổi. Tập đoàn này mới chỉ thực hiện bước đi quy mô lớn vào thị trường AI tiêu dùng từ tháng 11 năm ngoái, trực tiếp thách thức các đối thủ đã có chỗ đứng vững chắc. Chỉ sau hai tháng ra mắt, ứng dụng Qwen dành cho người tiêu dùng đã đạt mốc ấn tượng hơn 100 triệu người dùng hoạt động hằng tháng (MAU), nhờ sự đón nhận mạnh mẽ từ nhóm học sinh, sinh viên và nhân viên văn phòng. Alibaba cũng cam kết với chiến lược mã nguồn mở khi phát hành hàng loạt mô hình Qwen chuyên dụng cho lập trình, tác vụ đại lý và hiểu ngôn ngữ hình ảnh thời gian thực để thu hút cộng đồng phát triển.

Dẫu vậy, con số 100 triệu vẫn còn một khoảng cách khá xa so với những kẻ dẫn đầu. Theo số liệu từ đơn vị nghiên cứu QuestMobile, tính đến quý 3 năm 2025, ứng dụng Doubao của ByteDance (công ty mẹ TikTok) đã sở hữu tới 172 triệu người dùng hoạt động hằng tháng. DeepSeek, một cái tên đình đám khác, cũng đang nắm giữ 144 triệu người dùng.

Sự sụt giảm giá cổ phiếu của Alibaba không chỉ phản ánh sự thất vọng ngắn hạn về màn demo, mà còn là sự lo ngại của giới đầu tư về khả năng cạnh tranh bền vững của Qwen. Trong một thị trường mà ByteDance đang thống trị nhờ thuật toán đề xuất nội dung và DeepSeek nổi lên nhờ khả năng xử lý ngôn ngữ vượt trội, Alibaba buộc phải chứng minh rằng lợi thế tích hợp hệ sinh thái thương mại điện tử (Taobao, Alipay) là "vũ khí hạt nhân" đủ mạnh để lật ngược thế cờ. Cuộc đua AI tại Trung Quốc đang bước vào giai đoạn khốc liệt nhất, nơi mà công nghệ hay ho là chưa đủ, mà tính ứng dụng thực tế và khả năng giữ chân người dùng mới là yếu tố quyết định kẻ thắng cuộc.

Bùi Tú