Gần 5 triệu tài khoản 'bay màu': Australia trở thành phép thử toàn cầu về quản lý mạng xã hội

Một tháng sau khi Australia chính thức thực thi đạo luật cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, gần 5 triệu tài khoản thuộc nhóm tuổi này đã bị vô hiệu hóa hoặc xóa bỏ.

Theo thông báo của Chính phủ Australia ngày 15/1, khoảng 4,7 triệu tài khoản của người dùng dưới 16 tuổi đã bị các nền tảng mạng xã hội “loại bỏ quyền truy cập” kể từ khi đạo luật cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội có hiệu lực vào tháng 12/2025. Đây là số liệu đầu tiên phản ánh bước triển khai ban đầu của một trong những quy định nghiêm ngặt nhất thế giới hiện nay đối với việc trẻ vị thành niên tiếp cận mạng xã hội.

Văn phòng Ủy viên An toàn Trực tuyến (eSafety Commissioner) - cơ quan chịu trách nhiệm giám sát và thực thi đạo luật - không công bố phân tích chi tiết về từng nền tảng, ngoài việc xác nhận các công ty đã loại bỏ quyền truy cập đối với hàng triệu tài khoản của trẻ em. Trong khi đó, Meta, công ty mẹ của Facebook và Instagram, cho biết họ đã xóa gần 550.000 tài khoản của người dùng dưới 16 tuổi ngay trước thời điểm luật có hiệu lực, cho thấy một phần đáng kể các biện pháp đã được triển khai từ sớm.

Luật mới yêu cầu 10 nền tảng mạng xã hội lớn, trong đó có Instagram, Facebook, Snapchat và Reddit, phải áp dụng các biện pháp nhằm ngăn chặn người dùng dưới 16 tuổi sử dụng dịch vụ. Trường hợp không thực hiện “những bước đi hợp lý” để phát hiện và loại bỏ tài khoản chưa đủ tuổi, các công ty có thể đối mặt với mức phạt lên tới 49,5 triệu đô la Australia (khoảng 33 triệu USD).

Thủ tướng Australia Anthony Albanese đánh giá việc các nền tảng nhanh chóng gỡ bỏ hàng triệu tài khoản là “dấu hiệu ban đầu đáng khích lệ”. Ảnh: AAP/Getty Images

Thủ tướng Australia Anthony Albanese coi đây là nỗ lực tiên phong trên phạm vi toàn cầu nhằm giảm thiểu những tác động tiêu cực của mạng xã hội đối với sức khỏe tâm thần, cũng như nguy cơ bị lạm dụng và quấy rối trực tuyến đối với trẻ em. Ông đánh giá việc các nền tảng nhanh chóng gỡ bỏ hàng triệu tài khoản là “dấu hiệu ban đầu đáng khích lệ”.

“Thay đổi không thể xảy ra trong một sớm một chiều, nhưng những tín hiệu ban đầu cho thấy quyết định hành động của chúng ta là cần thiết”, Thủ tướng Albanese nhấn mạnh.

Tuy nhiên, các chuyên gia và cơ quan quản lý đều thừa nhận rằng số lượng tài khoản bị xóa mới chỉ phản ánh một phần rất hạn chế tác động thực tế của lệnh cấm. Trong những tuần qua, nhiều thanh thiếu niên Australia cho biết họ vẫn có thể tiếp tục sử dụng mạng xã hội bằng cách khai gian độ tuổi hoặc dễ dàng vượt qua các khâu xác minh.

Bà Julie Inman Grant, Ủy viên An toàn Trực tuyến Australia, cho rằng việc vẫn còn một bộ phận trẻ em tiếp tục xuất hiện trên mạng xã hội không đồng nghĩa với thất bại của chính sách. Theo bà, hiệu quả của đạo luật cần được đánh giá trong dài hạn, thông qua mức độ suy giảm các hành vi gây hại và rủi ro đối với trẻ vị thành niên.

“Giới hạn tốc độ giao thông không trở nên vô nghĩa chỉ vì vẫn có người chạy quá tốc độ”, bà ví von. “Điều quan trọng là đường sá nhìn chung an toàn hơn”.

Ảnh: The New York Times

Lệnh cấm của Australia đang được nhiều quốc gia theo dõi như một “phép thử chính sách”. Đan Mạch, Pháp, Liên minh châu Âu, New Zealand và Malaysia đều đã công khai xem xét khả năng áp dụng các biện pháp tương tự. Tại Anh, Thủ tướng Keir Starmer cũng cho biết chính phủ đang cân nhắc hướng đi này.

Tuy nhiên, giới phê bình cảnh báo rằng một lệnh cấm áp dụng trên diện rộng có thể gây tác động không cân xứng tới các nhóm dễ bị tổn thương, như thanh thiếu niên ở vùng sâu, vùng xa, những người phụ thuộc vào mạng xã hội để kết nối cộng đồng, hay trẻ em khuyết tật, vốn tìm được sự hỗ trợ và cảm giác thuộc về thông qua không gian số.

Trong bối cảnh đó, câu hỏi đặt ra không chỉ là liệu Australia có thành công trong việc hạn chế trẻ em tiếp cận mạng xã hội, mà còn là liệu mô hình này có thể trở thành khuôn mẫu toàn cầu, hay chỉ là lời cảnh báo về những giới hạn của các biện pháp hành chính trước một thế giới số ngày càng khó kiểm soát.

Hồng Nhung