AI mở hướng đổi mới dạy và học trong kỷ nguyên số

Giáo viên được tập huấn về ứng dụng AI trong giảng dạy.

Từ lớp học truyền thống đến bài giảng thông minh

Không còn xa lạ hay khó tiếp cận, các ứng dụng AI hiện nay có thể hỗ trợ giáo viên soạn giáo án, xây dựng đề kiểm tra, chấm bài, thiết kế học liệu trực quan. Công nghệ này còn giúp phân tích kết quả học tập, nhận diện những nội dung học sinh chưa nắm vững, từ đó hỗ trợ giáo viên điều chỉnh phương pháp giảng dạy phù hợp với từng đối tượng.

Trường Tiểu học Xuân Du (xã Xuân Du) là một trong những trường học sớm ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào hoạt động giảng dạy tại khu vực miền núi Thanh Hóa, mở ra hướng tiếp cận mới, hiện đại và hấp dẫn hơn cho học sinh.

Thầy Lê Bá Tại, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết từ đầu năm học 2024-2025, trường đã thử nghiệm một số phần mềm dạy học tích hợp AI, như ứng dụng hỗ trợ học tiếng Anh, phát hiện và chỉnh sửa lỗi phát âm; phần mềm luyện viết chữ đẹp theo mẫu; hệ thống bài giảng tương tác có khả năng điều chỉnh nội dung theo trình độ của từng học sinh.

Bên cạnh đó, nhà trường phối hợp với các đơn vị chuyên môn tổ chức tập huấn, giúp cán bộ, giáo viên tiếp cận và nâng cao kỹ năng ứng dụng AI trong giảng dạy.

“Thông qua các video, hình ảnh, trò chơi và tương tác giọng nói, tiết học trở nên trực quan, sinh động hơn. Giáo viên cũng có thể theo dõi kết quả, mức độ tiếp thu của học sinh qua các báo cáo phân tích, từ đó điều chỉnh cách dạy cho phù hợp”, thầy Tại chia sẻ.

Việc ứng dụng AI bước đầu giúp giáo viên thay đổi cách thiết kế và truyền tải bài giảng, đồng thời giảm thời gian thực hiện một số công việc chuyên môn, nhất là xây dựng học liệu, chấm bài và theo dõi kết quả học tập.

AI giúp giáo viên tiếp cận nguồn học liệu đa dạng, linh hoạt sáng tạo trong thiết kế bài giảng.

Cô Lê Thị Thủy, giáo viên khối lớp 2, Trường Tiểu học Xuân Du, cho biết AI giúp giáo viên tiếp cận nguồn học liệu đa dạng, linh hoạt sáng tạo trong thiết kế bài giảng và tăng khả năng tương tác với học sinh.

“Các em được vừa học vừa chơi, tự rút ra bài học qua những trải nghiệm của mình. Nhờ đó, học sinh chủ động hơn trong tiếp nhận kiến thức, phù hợp với định hướng phát triển phẩm chất, năng lực của Chương trình giáo dục phổ thông 2018”, cô Thủy nói.

Không chỉ ở bậc tiểu học, việc nâng cao năng lực ứng dụng AI cũng đang được chú trọng ở các cấp học khác. Trước thềm năm học 2026-2027, giáo viên Trường THCS Luận Thành (xã Luận Thành) tích cực tham gia các lớp tập huấn trực tuyến về ứng dụng AI trong giảng dạy do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức vào sáng Chủ nhật hằng tuần.

Với 24 năm trong nghề, cô Lê Thị Duyên, giáo viên Ngữ văn của trường, đánh giá chương trình tập huấn mang lại nhiều kiến thức thiết thực, từ thiết kế bài giảng, kiểm tra, đánh giá đến xây dựng môi trường học tập số và sử dụng AI có trách nhiệm. Theo cô, việc tiếp cận công nghệ mới giúp giáo viên nâng cao hiệu quả giảng dạy, đồng thời cải thiện trải nghiệm học tập của học sinh.

Phát huy lợi ích, chủ động kiểm soát rủi ro

Không chỉ hỗ trợ giáo viên, AI còn mở ra cơ hội cá nhân hóa quá trình học tập. Thông qua các nền tảng phù hợp, học sinh có thể ôn tập, củng cố kiến thức, luyện ngoại ngữ và tìm hiểu những lĩnh vực mới theo năng lực, tốc độ của bản thân. Nếu được hướng dẫn đúng cách, việc tiếp cận công nghệ từ sớm còn góp phần phát triển tư duy logic, kỹ năng tự học và năng lực số.

Cô giáo Nguyễn Thị Yên, giáo viên Trường THPT Hoàng Lê Kha (xã Hà Trung), cho biết trước đây việc chuẩn bị bài giảng đòi hỏi nhiều thời gian để soạn nội dung và lựa chọn học liệu minh họa. Hiện nay, với sự hỗ trợ của các công cụ như Canva, PowerPoint tích hợp AI và phần mềm tương tác, cô có thể thiết kế bài giảng trực quan, sinh động hơn.

“Ứng dụng công nghệ giúp học sinh hứng thú hơn với bài học, còn giáo viên có thêm điều kiện đổi mới phương pháp và tổ chức các hoạt động trên lớp”, cô Yên chia sẻ.

Học sinh dân tộc thiểu số được tiếp cận công nghệ.

Theo ông Nguyễn Hữu Thế, Giám đốc Công ty CP Truyền thông số ADVTV (phường Hạc Thành), qua khảo sát tại các trường học, một số giáo viên lo ngại AI có thể thay thế vai trò của người thầy. Tuy nhiên, nếu được sử dụng đúng cách, AI nên được xem là công cụ hỗ trợ, giúp giáo viên tiết kiệm thời gian, thiết kế bài giảng linh hoạt và tham khảo dữ liệu để điều chỉnh nội dung theo nhu cầu học tập của học sinh.

Thực tế cho thấy, hiệu quả ứng dụng AI phụ thuộc đáng kể vào năng lực số của giáo viên, điều kiện hạ tầng và cách tổ chức thực hiện tại mỗi nhà trường. Khi được trang bị kỹ năng cần thiết, giáo viên có thể khai thác tốt hơn các nền tảng học tập trực tuyến, công cụ đánh giá và hệ thống quản lý dữ liệu, qua đó góp phần xây dựng môi trường giáo dục hiện đại.

Dù vậy, quá trình đưa AI vào trường học vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Khoảng cách số giữa các vùng miền, hạn chế về hạ tầng công nghệ thông tin tại khu vực nông thôn, miền núi và sự chênh lệch về kỹ năng số giữa giáo viên, học sinh có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận công nghệ. Bên cạnh đó, nguy cơ thông tin sai lệch, lộ lọt dữ liệu cá nhân và tình trạng phụ thuộc vào AI cũng là những vấn đề cần được quan tâm.

Để khai thác hiệu quả lợi ích của AI, ngành Giáo dục cần đẩy mạnh đầu tư hạ tầng công nghệ, tổ chức tập huấn thường xuyên nhằm nâng cao năng lực số cho đội ngũ giáo viên; đồng thời hướng dẫn học sinh sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm và biết kiểm chứng thông tin. Cùng với đó, cần hoàn thiện các quy định, hướng dẫn về ứng dụng AI trong giáo dục, chú trọng bảo vệ dữ liệu cá nhân và xác định rõ vai trò của giáo viên trong quá trình dạy học.

NT