11 năm bồi dưỡng học sinh giỏi, cô giáo giúp học trò giành 11 huy chương quốc tế

Thành tích ấn tượng trong đào tạo học sinh giỏi quốc tế

Hơn 10 năm trực tiếp phụ trách đội tuyển học sinh giỏi môn Sinh học, TS Đỗ Thị Thanh Huyền (giáo viên Trường THPT Chuyên Khoa học Tự nhiên, thuộc Trường ĐH Khoa học Tự nhiên - ĐHQGHN) đã góp phần đưa đội tuyển Sinh học của trường trở thành một trong những đội tuyển dẫn đầu cả nước về công tác đào tạo học sinh giỏi cấp quốc gia và quốc tế.

Trong giai đoạn 2015-2026, với vai trò là người phụ trách và trực tiếp tham gia bồi dưỡng, cô Huyền đã dìu dắt 11 lượt học sinh dự thi Olympic Sinh học quốc tế (IBO), tất cả đều giành huy chương, gồm 3 Huy chương Vàng, 4 Huy chương Bạc và 4 Huy chương Đồng. 

Ở cấp quốc gia, cô cũng trực tiếp quản lý và tham gia đào tạo 120 lượt học sinh tham dự kỳ thi, trong đó có 112 em đạt giải, với 23 giải Nhất, 52 giải Nhì, 21 giải Ba và 16 giải Khuyến khích. 

Ghi nhận những đóng góp trong công tác đào tạo học sinh giỏi, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam trao giải thưởng Phụ nữ Việt Nam năm 2026 cho cô Huyền.

Trước đó, cô từng được ghi nhận bằng nhiều danh hiệu cao quý: Huân chương Lao động hạng Ba (năm 2025); Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ (năm 2019); Bằng khen của Bộ trưởng Bộ GD-ĐT (năm 2016, 2019, 2020, 2023) và danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp Bộ (năm 2020).

Cô giáo Đỗ Thị Thanh Huyền (Trưởng Bộ môn chuyên Sinh học của Trường THPT Chuyên Khoa học Tự nhiên, thuộc Trường ĐH Khoa học Tự nhiên - ĐHQGHN) được trao giải thưởng Phụ nữ Việt Nam năm 2026. Ảnh: NVCC

Cô Huyền cho biết mỗi học sinh có thế mạnh riêng. Vì vậy, ngoài việc liên tục cập nhật kiến thức, cô còn phải tìm cách giúp từng em phát huy sở trường, kiểm soát áp lực và biến áp lực thành động lực.

Trong công tác đào tạo đội tuyển học sinh giỏi, cô Huyền không chỉ đóng vai trò người dạy mà còn là người điều phối, huấn luyện viên.

“Lượng kiến thức hiện nay rất lớn. Thay vì chỉ truyền thụ theo cách truyền thống, tôi hướng dẫn các em tự học, tư duy phản biện để chủ động tìm hiểu thông tin từ nhiều nguồn”, cô chia sẻ.

Tạo cơ hội để học trò phát huy năng lực

Một trong những kỷ niệm khó quên nhất của cô là câu chuyện về em Vũ Thị Chinh, học sinh lớp 11A1 chuyên Sinh, vào năm 2015. Khi ấy, Chinh giành giải Nhất quốc gia và lọt vào nhóm 32 học sinh được chọn dự thi vòng 2 - vòng tuyển chọn đội tuyển quốc gia tham dự Olympic Sinh học quốc tế (IBO).

“Khi nhận giải Nhất, cả Chinh và tôi đều vỡ òa hạnh phúc. Thế nhưng, chỉ 15 phút sau, em gọi điện xin rút khỏi danh sách dự thi vì hoàn cảnh kinh tế gia đình khó khăn. Việc gia đình cho em từ quê lên Hà Nội học đã là một nỗ lực lớn. Chinh không muốn bố mẹ phải vất vả thêm”, cô Huyền nhớ lại.

Cô Thanh Huyền tại kỳ thi Olympic Sinh học quốc tế năm 2026 ở Lithuania. Ảnh: NVCC

Nghĩ đến cảnh học trò phải từ bỏ ước mơ chinh phục đỉnh cao vì rào cản kinh tế, cô Huyền không thể cầm lòng. “Ngay khi Chinh dứt lời, tôi nói với em rằng nếu dừng lại sẽ đánh mất rất nhiều cơ hội, đồng thời trấn an rằng sẽ tìm cách hỗ trợ toàn bộ chi phí học tập cần thiết”, cô kể.

Năm ấy, từ tiền của chính mình, kết hợp kêu gọi hỗ trợ từ các cá nhân và tổ chức, cô đã gom đủ kinh phí để Chinh yên tâm học tập. Tuy nhiên, Chinh chỉ xếp thứ năm trong kỳ thi tuyển chọn bốn học sinh, nên chưa được vào đội tuyển. Thất bại này một lần nữa khiến cô học trò nhỏ nản lòng, sợ tạo thêm gánh nặng cho cô giáo.

“Với vai trò phụ trách đội tuyển, tôi thấy mình có trách nhiệm tìm cách nuôi dưỡng nhân tài và tạo ra môi trường phát triển tốt nhất cho em”, cô Huyền tâm sự. Và lần thứ hai, cô lại thuyết phục Chinh vững bước.

Suốt một năm sau đó, hai cô trò cùng nhau luyện tập, khắc phục khó khăn. Cuối cùng, những nỗ lực cũng được đền đáp, Chinh xuất sắc mang về tấm Huy chương Vàng IBO năm 2016.

Cô Đỗ Thị Thanh Huyền bên học trò Nguyễn Tiến Lộc - người đoạt Huy chương Vàng tại kỳ thi Olympic Sinh học quốc tế năm 2024. Ảnh: NVCC

Những ký ức đẹp về học trò luôn đầy ắp trong tâm trí cô Huyền. Cô nhớ mãi một ngày năm 2017, ngay giữa sân trường, một nam sinh chuyên Lý chạy theo cô bày tỏ nguyện vọng gia nhập lớp dự tuyển Sinh học.

“Ban đầu, tôi khá lo lắng về sự thiếu hụt kiến thức nền tảng của em, nhưng càng tiếp xúc, tôi càng nhận ra cậu học trò rất thông minh và có khả năng tự học tốt nên quyết định nhận em vào lớp dự tuyển", cô kể. Kết quả, cậu học trò Đồng Ngọc Hà đã vươn lên đứng đầu kỳ thi quốc gia năm 2020 và đoạt Huy chương Bạc IBO. Giờ đây, nam sinh ngày nào được cô dẫn dắt đang là nghiên cứu sinh tại ĐH Harvard, Mỹ.

Sau nhiều năm bồi dưỡng học sinh giỏi, điều khiến cô trăn trở là có những em tư duy tốt nhưng chưa đạt kết quả như kỳ vọng do áp lực trong phòng thi và thành tích.

Cô Huyền nhận định, khối lượng kiến thức phục vụ các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia và quốc tế ngày càng lớn, chuyên sâu. Trong khi đó, sự phát triển mạnh mẽ của AI khiến lượng thông tin tăng nhanh, còn thời gian dành cho việc dạy và học vẫn hạn chế. Vì vậy, thời gian tới, cô sẽ tiếp tục đổi mới cách tiếp cận kiến thức, điều chỉnh phương pháp đào tạo để bắt kịp xu thế, nâng cao chất lượng giảng dạy và đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập của học trò.

Thanh Hùng