AI, cảm biến cảnh báo sạt lở: Hướng đi mới bảo vệ hạ tầng đường bộ

Chuyển đổi số giúp hạ tầng giao thông chủ động chống thiên tai.

Theo thống kê của Cục Đường bộ Việt Nam, mưa bão trong năm 2025 đã gây ra 5.173 vị trí sạt taluy dương trên các tuyến quốc lộ do các khu quản lý đường bộ trực tiếp quản lý, với tổng khối lượng đất, đá sạt lở gần 1,7 triệu m³. Bên cạnh đó còn có 166 vị trí sạt taluy âm, làm sụt lở gần 4.000 m nền đường. Riêng chi phí khắc phục hậu quả thiên tai trên các tuyến quốc lộ này đã lên tới khoảng 527 tỷ đồng, cao hơn nhiều so với các năm trước.

Không chỉ các tuyến quốc lộ, hệ thống đường địa phương cũng chịu thiệt hại lên tới hàng nghìn tỷ đồng, nhiều khu dân cư bị cô lập và giao thông gián đoạn kéo dài.

Trước thực tế này, Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam cho rằng, việc ứng dụng công nghệ thông tin và xây dựng hệ thống giao thông thông minh (ITS) là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả khai thác và tăng khả năng chống chịu của hạ tầng trước thời tiết cực đoan, nhất là khi Việt Nam đặt mục tiêu có ít nhất 5.000 km cao tốc vào năm 2030 và hướng tới 9.000 km vào năm 2045.

Theo Cục Đường bộ Việt Nam, một trong những giải pháp đang được triển khai là thí điểm lắp đặt cảm biến tại các khu vực thường xảy ra sạt lở trên Quốc lộ 6 để theo dõi các chuyển động địa chất, phục vụ cảnh báo sớm và kịp thời hạn chế giao thông khi cần thiết.

Song song đó, các trung tâm điều hành giao thông thông minh (TMC) trên một số tuyến cao tốc Bắc - Nam đang ứng dụng AI để nhận diện sự cố, phát hiện vật thể lạ và các dấu hiệu hư hỏng kết cấu do thiên tai, giúp lực lượng vận hành tiếp cận, xử lý sự cố trong khoảng 5 phút.

Theo ông Hồ Trọng Vinh - Phó Giám đốc Trung tâm Kỹ thuật và Công nghệ đường bộ phía Bắc, các trung tâm này còn được trang bị biển báo điện tử VMS, camera giám sát tải trọng xe cùng hệ thống dự báo, cảnh báo thời tiết, hỗ trợ tài xế cập nhật thông tin về sương mù, tai nạn, ùn tắc để chủ động lựa chọn lộ trình an toàn.

Thời gian tới, ngành đường bộ tiếp tục nghiên cứu đưa thiết bị bay không người lái (UAV), xe khảo sát mini tích hợp AI, nền tảng dữ liệu quản lý thời gian thực và ứng dụng di động cảnh báo cho người dân vào khai thác.

Đồng thời, Cục Đường bộ Việt Nam sẽ phối hợp với các địa phương rà soát, hoàn thiện quy chuẩn kỹ thuật, ưu tiên các giải pháp công trình hiện đại và đẩy mạnh số hóa hạ tầng nhằm nâng cao khả năng thích ứng với thiên tai, bảo đảm giao thông thông suốt và phát triển bền vững.

Vũ Đậu