6 việc nên làm ngay sau khi thức dậy để cơ thể khỏe mạnh hơn

TS.BS Nguyễn Hồng Siêm, Phó Chủ tịch Hội Nam y cho biết, buổi sáng là lúc dương khí mới sinh, giống như mầm cây vừa nhú. Nếu biết chăm sóc đúng ngay từ đầu ngày, thì khí huyết đi thuận, phế thông, mũi xoang cũng đỡ nghẹt hơn rất nhiều. Đừng coi thường mấy việc nhỏ buổi sáng, vì chính nó quyết định cả ngày mình khỏe hay mệt.

Buổi sáng – thời điểm thuận lợi để khởi động cơ thể

Trong quan niệm của y học cổ truyền (YHCT), buổi sáng là thời điểm dương khí bắt đầu sinh trưởng, các hoạt động sinh lý của cơ thể cũng dần chuyển từ trạng thái nghỉ ngơi sang vận động. Vì vậy, xây dựng những thói quen lành mạnh ngay sau khi thức dậy được cho là có thể hỗ trợ lưu thông khí huyết, giúp cơ thể thích nghi tốt hơn với các hoạt động trong ngày.

Dưới góc nhìn của y học hiện đại, sau một đêm ngủ kéo dài, cơ thể cần được bù nước, vận động nhẹ và hít thở để đánh thức tuần hoàn, hệ cơ xương khớp cũng như tạo cảm giác tỉnh táo. Nhiều thói quen đơn giản dưới đây vừa phù hợp với nguyên lý dưỡng sinh của YHCT, vừa có thể góp phần nâng cao sức khỏe nếu được duy trì đều đặn.

Chỉ với khoảng 10–15 phút mỗi ngày, một số hoạt động đơn giản có thể giúp cơ thể tỉnh táo, hỗ trợ hô hấp và duy trì trạng thái cân bằng (Ảnh AI).

1. Uống một cốc nước ấm sau khi thức dậy

Theo YHCT, nước ấm giúp làm ấm tạng phủ, hỗ trợ sự vận hành của dương khí, đặc biệt là chức năng của thận và phế. Khi cơ thể được giữ ấm, khí huyết lưu thông thuận lợi hơn, từ đó góp phần giảm cảm giác lạnh người hoặc khó chịu vùng mũi khi thời tiết thay đổi.

Ở góc độ y học hiện đại, sau nhiều giờ không uống nước, cơ thể có thể ở trạng thái thiếu nước nhẹ. Một cốc nước sau khi thức dậy giúp bổ sung lượng nước đã mất qua hô hấp và bài tiết trong đêm, đồng thời hỗ trợ quá trình trao đổi chất.

2. Day bấm huyệt Thái Khê

Huyệt thái khê nằm ở mặt trong cổ chân, phía sau mắt cá trong, được xem là một trong những huyệt quan trọng của kinh thận trong YHCT. Theo lý luận Đông y, việc day ấn nhẹ nhàng huyệt này vài phút mỗi bên vào buổi sáng có tác dụng bổ thận, hỗ trợ điều hòa khí huyết và tăng cường sự phối hợp giữa thận với phế. Người thực hiện chỉ cần dùng lực vừa phải, tránh day quá mạnh gây đau hoặc bầm tím.

Hiện nay, một số nghiên cứu về bấm huyệt cho thấy phương pháp này có thể giúp thư giãn, giảm căng cơ hoặc cải thiện cảm giác khó chịu ở một số người.

3. Vươn vai và hít thở sâu

Theo TS.BS Nguyễn Hồng Siêm, sau một đêm ngủ, các cơ và khớp thường ở trạng thái ít vận động. Dành vài phút để đứng lên, vươn vai, xoay cổ - vai nhẹ nhàng và hít thở sâu giúp cơ thể khởi động.

Theo YHCT, việc mở rộng lồng ngực giúp phế khí được thông suốt, tạo điều kiện cho khí huyết lưu thông lên vùng đầu mặt. Những người thường có cảm giác nặng đầu hoặc uể oải khi mới thức dậy có thể cảm thấy dễ chịu hơn sau vài phút vận động.

Y học hiện đại cũng khuyến khích vận động nhẹ vào đầu ngày nhằm cải thiện tuần hoàn máu, tăng lượng oxy đưa đến các cơ quan và giúp tinh thần tỉnh táo hơn.

4. Rửa mặt và vệ sinh mũi bằng nước ấm

YHCT cho rằng giữ ấm vùng mặt vào buổi sáng giúp hạn chế tác động của hàn khí lên đường hô hấp trên. Thực tế, rửa mặt bằng nước ấm có thể tạo cảm giác dễ chịu, đặc biệt vào những ngày thời tiết lạnh. Đối với người bị viêm mũi dị ứng hoặc viêm xoang mạn tính, việc vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý đúng cách có thể giúp làm sạch dịch tiết, bụi bẩn và dị nguyên, từ đó hỗ trợ giảm nghẹt mũi.

Tuy nhiên, người dân không nên tự ý đưa nước thường vào hốc mũi. Khi rửa mũi nên sử dụng nước muối sinh lý hoặc dung dịch chuyên dụng theo hướng dẫn để đảm bảo an toàn.

5. Xoa bụng theo chiều kim đồng hồ

Một thói quen khác được YHCT khuyến khích là dùng lòng bàn tay xoa nhẹ quanh rốn theo chiều kim đồng hồ trong vài phút. Theo quan điểm Đông y, động tác này giúp hỗ trợ chức năng của Tỳ Vị, thúc đẩy quá trình vận hóa thức ăn và hạn chế tình trạng sinh đàm thấp. Đông y cho rằng đàm thấp kéo dài có thể liên quan đến một số biểu hiện ở đường hô hấp như nhiều dịch mũi hoặc cảm giác nặng vùng đầu.

Ở góc độ hiện đại, xoa bụng nhẹ nhàng có thể tạo cảm giác thư giãn, hỗ trợ nhu động ruột ở một số người, đặc biệt sau khi ngủ dậy. Tuy nhiên, đây chỉ là biện pháp hỗ trợ và không có tác dụng điều trị các bệnh lý tiêu hóa.

6. Ngồi yên vài phút và hít thở chậm

Không cần thực hành các kỹ thuật thiền phức tạp, chỉ cần ngồi thẳng lưng, thả lỏng cơ thể và hít thở đều trong vài phút cũng có thể giúp tinh thần ổn định hơn. Theo YHCT, khi tâm trí được thư thái, khí huyết vận hành hài hòa hơn, góp phần duy trì sự cân bằng của cơ thể.

Nhiều nghiên cứu hiện đại cũng cho thấy các bài tập thở chậm và thư giãn có thể giúp giảm căng thẳng, cải thiện cảm giác lo âu và hỗ trợ điều hòa nhịp tim ở một số người. Đây là cách đơn giản để bắt đầu ngày mới với trạng thái tinh thần tích cực.

Phần lớn những thói quen trên đều dễ thực hiện, không tốn nhiều thời gian và có thể trở thành một phần của lối sống lành mạnh. Tuy nhiên, cần hiểu rằng đây là các biện pháp chăm sóc sức khỏe theo hướng dưỡng sinh, không phải phương pháp điều trị bệnh. Việc kết hợp chế độ sinh hoạt điều độ, ngủ đủ giấc, ăn uống cân đối, vận động thường xuyên cùng các thói quen buổi sáng lành mạnh sẽ góp phần duy trì sức khỏe lâu dài.

Hiền Mai